5. Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā
236. Pañcame pavāritāti ettha vassaṃvutthapavāraṇā , paccayapavāraṇā , paṭikkhepapavāraṇā , yāvadatthapavāraṇā cāti catubbidhāsu pavāraṇāsu yāvadatthapavāraṇā ca paṭikkhepapavāraṇā cāti dve pavāraṇā adhippetāti dassento āha ‘‘ brāhmaṇenā ’’ tiādi .
Brāhmaṇena pavāritāti sambandho .
Sayan ti tatiyantanipāto ‘‘ pavāritā ’’ tipadena sambandho .
Casaddo aññattha yojetabbo yāvadatthapavāraṇāya ca paṭikkhepapavāraṇāya cāti .
236. Pañcame bhuttāvīti bhuttāvino bhuttavanto , katabhattakiccāti vuttaṃ hoti .
Pavāritāti ettha catūsu pavāraṇāsu yāvadatthapavāraṇā paṭikkhepapavāraṇā ca labbhatīti āha ‘‘ brāhmaṇena … pe … paṭikkhepapavāraṇāya pavāritā ’’ ti .
Catubbidhā hi pavāraṇā vassaṃvutthapavāraṇā , paccayapavāraṇā
M3.59 , paṭikkhepapavāraṇā , yāvadatthapavāraṇāti .
Tattha ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , vassaṃvutthānaṃ bhikkhūnaṃ tīhi ṭhānehi pavāretun ’’ ti ( mahāva .209) ayaṃ vassaṃvutthapavāraṇā .
Pakārehi diṭṭhādīhi vāreti saṅghādike bhajāpeti bhatte karoti etāyāti pavāraṇā , āpattivisodhanāya attavossaggokāsadānaṃ .
Sā pana yasmā yebhuyyena vassaṃvutthehi kātabbā vuttā , tasmā ‘‘ vassaṃvutthapavāraṇā ’’ ti vuccati .
‘‘ Icchāmahaṃ , bhante , saṅghaṃ cātumāsaṃ bhesajjena pavāretun ’’ ti ( pāci .303) ca ,‘‘ aññatra puna pavāraṇāya aññatra niccapavāraṇāyā ’’ ti ( pāci .306) ca ayaṃ paccayapavāraṇā pavāreti paccaye icchāpeti etāyāti katvā , cīvarādīhi upanimantanāyetaṃ adhivacanaṃ .
‘‘ Pavārito nāma asanaṃ paññāyati , bhojanaṃ paññāyati , hatthapāse ṭhito abhiharati , paṭikkhepo paññāyati , eso pavārito nāmā ’’ ti ( pāci .239) ayaṃ paṭikkhepapavāraṇā .
Vippakatabhojanatādipañcaṅgasahito bhojanapaṭikkhepoyeva hettha pakārayuttā vāraṇāti pavāraṇā .
‘‘ Paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresī ’’ ti ( ma . ni .1.363) ayaṃ yāvadatthapavāraṇā .
Yāvadatthaṃ bhojanassa pavāraṇā yāvadatthapavāraṇā .
236. YāvadatthapavāraṇāyaV0.284M0.317 pavāritā kiñcāpi ‘‘ pavāritā ’’ icceva adhippetā aṭṭhuppattiyāva , atha kho pacchimāva idhādhippetā .Paṭimukhaṃ attano gehaṃ visanti pavisantīti paṭivissakāti vutte āsannagehavāsikā gahetabbāti āha ‘‘ sāmantagharavāsike ’’ ti .
237. Uddhaṅgamo ravo oravo , soyeva saddo oravasaddo , kākānaṃ oravasaddo kakoravasaddoti dassento āha ‘‘ kākānan ’’ tiādi .
237. Ti-kāraṃ avatvā … pe … vattuṃ vaṭṭatīti idaṃ vattabbākāradassanatthaṃ vuttaṃ .
‘‘ Ti-kāre pana vuttepi akataṃ nāma na hotī ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
237. Pañcame ‘‘ ti-kāraṃ avatvā ’’ ti iminā kātabbasaddasāmatthiyā laddhaṃ iti-padaṃ katakāle na vattabbanti dasseti .
Idha pana ajānantehi iti -sadde payuttepi atirittaṃ katameva hotīti daṭṭhabbaṃ .
237.‘‘ Alametaṃ sabban ’’ ti vuttattā atirittaṃ nāma hoti .
Bhikkhussa idampi te adhikaṃ , ito aññaṃ na lacchatīti kira attho .
241. Sati paccayeti ettha paccayassa sarūpaṃ dassetuṃ ‘‘ pipāsāya satī ’’ ti ca ‘‘ ābādhe satī ’’ ti ca vuttaṃ .
Tena tenāti sattāhakālikena ca yāvajīvikena ca .
Tassāti ābādhassa .
Idaṃ padaṃ ‘‘ upasamanatthan ’’ ti ettha samudhātuyā sambandhe sambandho , yupaccayena sambandhe kammanti daṭṭhabbanti .
241. Kāyena bhuñjanato vācāya āṇāpetvā atirittaṃ akārāpanato ca āpajjatīti ‘‘ kāyavācato ’’ ti vuttaṃ .
Sesamettha uttānameva .
Pavāritabhāvo , āmisassa anatirittatā , kāle ajjhoharaṇanti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
241. Kāyakammaṃ
V0.286 ajjhoharaṇato .
Vacīkammaṃ vācāya ‘‘ atirittaṃ karotha bhante ’’ ti akārāpanenāti veditabbaṃ .
241. Vācāya āṇāpetvā atirittaṃ akārāpanato akiriyasamuṭṭhānanti daṭṭhabbaṃ .
Pavāritabhāvo , āmisassa anatirittatā , kāle ajjhoharaṇanti imānettha tīṇi aṅgāni .Pañcamaṃ .
Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭhamapavāraṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .