5. Talasattikasikkhāpadaṃ
454. Pañcame talan ti hatthatalaṃ .
Tañhi talati yaṃkiñci gahitavatthu patiṭṭhāti etthāti
V1.101 ‘‘ talan ’’ ti vuccati .
Sattīti kunto .
So hi sakati vijjhituṃ samatthetīti ‘‘ sattī ’’ ti vuccati .
Talameva sattisadisattā talasattikaṃ , sadisatthe ko , taṃ talasattikaṃ upacārena gahetvā ‘‘ kāyampī ’’ ti vuttaṃ .
Kāyato aññaṃ vatthumpi talasattikasaṅkhātena kāyena gahetvā uggirattā vuttaṃ ‘‘ kāyapaṭibaddhampī ’’ ti .‘‘ Pahārasamuccitā ’’ ti ettha saṃpubbo ca upubbo ca cisaddo paguṇanasaṅkhāte paricite vattatīti āha ‘‘ pahāraparicitā ’’ ti .
Pahārena saṃ punappunaṃ uccitā paricitāti attho .
Imamevatthaṃ sandhāya vuttaṃ
M0.120 ‘‘ pubbepi … pe … attho ’’ ti .
Aññampi sajjhāyananayaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ pahārassa ubbigā ’’ ti .
Tassāti tassa pāṭhassa .
Pahārassāti pahārato .
Nissakkatthe cetaṃ sāmivacanaṃ .
‘‘ Bhītā ’’ ti iminā ‘‘ ubbigā ’’ ti ettha upubba vijadhātussatthaṃ dasseti . 457. Pañcame na paharitukāmatāya dinnattā dukkaṭan ti ettha paharitukāmatāya pahaṭe purimasikkhāpadena pācittiyaṃ , uccāretukāmatāya kevalaṃ uggiraṇamatte kate iminā pācittiyaṃ .
Iminā pana virajjhitvā pahāro dinno , tasmā dukkaṭaṃ .
Kimidaṃ dukkaṭaṃ pahārapaccayā , udāhu uggiraṇapaccayāti ?
Tattha keci tāva vadanti ‘‘ pahārapaccayā eva dukkaṭaṃ , uggiraṇapaccayā pācittiyanti sadukkaṭaṃ pācittiyaṃ yujjati .
Purimañhi uggiraṇaṃ , pacchā pahāro , na ca pacchā pahāraṃ nissāya purimaṃ uggiraṇaṃ anāpattivatthukaṃ bhavitumarahatī ’’ ti .
Mayaṃ
V3.85 panettha evaṃ takkayāma ‘‘ uggiraṇassa attano sabhāveneva asaṇṭhitattā tappaccayā pācittiyena na bhavitabbaṃ , asuddhacittena katapayogattā pana na sakkā ettha anāpattiyā bhavitunti dukkaṭaṃ vuttaṃ .
‘ Na paharitukāmatāya dinnattā ’ ti iminā ca pahārapaccayā purimasikkhāpadena pācittiyāsambhave kāraṇaṃ vuttaṃ , na pana pahārapaccayā dukkaṭasambhave .
Na hi apaharitukāmatāya pahāre dinneM3.94 purimasikkhāpadena pahārapaccayā pācittiyena dukkaṭena vā bhavituṃ yuttan ’’ ti .
‘‘ Tiracchānādīnaṃ asucikaraṇādiṃ disvā kujjhitvāpi uggirantassa mokkhādhippāyo evā ’’ ti vadanti .
Sesamettha uttānameva .
Kupitatā , na mokkhādhippāyatā , upasampannassa talasattiuggiraṇanti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Talasattikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Amūlakasikkhāpadavaṇṇanā
457. PañcameM2.52 na paharitukāmatāya dinnattā dukkaṭan ti ettha kimidaṃ dukkaṭaṃ , pahārapaccayā , udāhu uggiraṇapaccayāti ?
Uggiraṇapaccayāva , na pahārapaccayā .
Na hi paharitukāmatāya asati tappaccayā kāci āpatti yuttā , uggiraṇassa pana attano sabhāvena asaṇṭhitattā tappaccayā pācittiyaṃ na jātaṃ , asuddhacittena katapayogattā ca ettha anāpatti na yuttāti dukkaṭaṃ vuttanti gahetabbaṃ . 458. Pubbeti anantarasikkhāpade .
Sesaṃ anantarasadisameva .
Talasattikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .