2. Ratanasikkhāpadaṃ
504. Ante samīpe vasanasīlattā paricāriko ‘‘ antevāsī ’’ ti vuccatīti āha ‘‘ paricāriko ’’ ti .
504.‘‘ Adhivāsentu gahapatino bhattan ’’ ti ca ‘‘ me gahapatino ’’ ti ca atthi .
506. Dve leḍḍupātāti thāmamajjhimassa purisassa dve leḍḍupātā .
506. Āvasathassa pana suppapāto vā musalapāto vā upacāro nāmāti yojetabbaṃ .
Āvasathoti cettha antoārāme vā hotu aññattha vā , attano vasanaṭṭhānaṃ vuccati .
506. Kurundi vacanena gharepi yadi bhikkhū āsaṅkanti , tattha ṭhatvā ācikkhitabbanti vuttaṃ hoti .
506. Dutiye āvasathassāti ettha antoārāme vā hotu aññattha vā , yattha katthaci attano vasanaṭṭhānaṃ āvasatho nāma .
Saṅgha … pe … navakammānaṃ atthāya uggaṇhantassa vā uggaṇhāpentassa vā dukkaṭanti
M0.124 yojanā .Avasesan ti jātarūparajatato avasesaṃ .
Patirūpāti ‘‘ ratanasammate paṃsukūlaggahaṇaṃ vā ratane nirussukkagamanaṃ vā ’’ ti likhitaṃ .
Mātukaṇṇapiḷandhanatālapaṇṇampīti mātuyā kaṇṇe piḷandhitatālapaṇṇampi , paṭisāmentassāti sambandho .
‘‘ Tāvakālikavasenapi anāmāsaṃ paṭiggaṇhituṃ na labhatī ’’ ti vadanti .
‘‘ Kappiyabhaṇḍaṃ hotī ’’ ti iminā akappiyabhaṇḍaṃ na vaṭṭatīti dasseti .
Idan ti bhaṇḍaṃ .
Chandenapi bhayenapīti vaḍḍhakiādīsu chandena , rājavallabhesu bhayena .
Palibodho
V1.105 nāmāti attano palibodho nāma .Chandenapīti vaḍḍhakīādīnaṃ chandahetunāpi .
Bhayenapīti rājavallabhānaṃ bhayahetunāpi .
Chandenapi bhayenapīti vaḍḍhakīādīsu chandena , rājavallabhesu bhayena .
Balakkārenāti karaṇaṃ kāro , balena kāro balakkāro , tena , balakkāro hutvā pātetvāti attho .
Tatthāti mahārāme .
Yatthāti yasmiṃ ṭhāne , saṅkā uppajjatīti sambandho .
Mahājanasañcaraṇaṭṭhānesūti bahūnaṃ janānaṃ sañcaraṇasaṅkhātesu ṭhānesu .
Nagahetabbassa hetuṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ palibodho na hotī ’’ ti .
Yasmā palibodho na hoti , tasmā na gahetabbanti adhippāyo .
Ekoti eko bhikkhu passatīti sambandho .
Okkammāti okkamitvā .
Tameva bhikkhuṃ āsaṅkantīti vissaritvā gamanakāle attano pacchato aññassābhāvā āsaṅkanti .
Ākiṇṇamanussepi jāte … pe … āsaṅkantīti tasmiṃ nimmanussaṭṭhāne pacchā ākiṇṇamanusse jātepi visaritvā gamanakāle aññassa adiṭṭhattā tameva bhikkhuṃ āsaṅkanti .
Patirūpaṃ nāma ratanasammate paṃsukūlaggahaṇaṃ vā ratane nirussukkagamanaṃ vā .
Yadi hi taṃ ratanasammataṃ āmāsaṃ ce ,‘‘ natthi etassa sāmī ’’ ti paṃsukūlaṃ gahessati .
Anāmāsaṃ ce ,‘‘ natthi etassa sāmī ’’ ti paṃsukūlachinnapalibodho nirapekkho gamissati .
Patirūpaṃ nāma kappiyabhaṇḍe sayaṃ paṃsukūlaṃ gahetvā akappiyabhaṇḍe patirūpānaṃ upāsakādīnaṃ
V2.53 dassetvā cetiyādipuññe niyojanaṃ vā dāpetvā nirapekkhagamanaṃ vā .Rūpa saddo bhaṇḍapariyāyoti āha ‘‘ bhaṇḍan ’’ ti .
Bhaṇḍaṃ rūpaṃ nāmāti yojanā .
Bhaṇḍikan ti bhaṇḍena niyuttaṃ puṭakaṃ .
Gaṇetvāti gaṇanaṃ katvā .
Nimittantīti ettha itisaddo nāmapariyāyo .
Lañchanādi nimittaṃ nāmāti hi yojanā .
Lañchanādīti ādisaddena nīlapilotikādayo saṅgaṇhāti .
Lākhāyāti jatunā .
Patirūpā nāma idha lajjikukkuccakāti āha ‘‘ lajjino kukkuccakā ’’ ti .
Thāvaran ti jaṅgamā aññaṃ thāvaraṃ .
Addhunoti kālassa .
Samādapetvāti aññe samādapetvā .
Uddissa ariyā tiṭṭhanti , esā ariyāna yācanā ’’ ti ( jā .1.7.59) vuttanayena yācitvāti attho .
Samādapetvāti aññaṃ samādapetvā ,‘‘ uddissa ariyā tiṭṭhanti , esā ariyānayācanā ’’ ti ( jā .1.7.59) vuttanayena yācitvāti attho .
Sesamettha uttānameva .
Ananuññātakaraṇaṃ , parasantakatā , vissāsaggāhapaṃsukūlasaññānaṃ abhāvo , uggahaṇaṃ vā uggahāpanaṃ vāti imāni panettha cattāri aṅgāni .
Ratanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Vikālagāmappavisanasikkhāpadavaṇṇanā
Samādapetvāti yācitvā ‘‘ uddissa ariyā tiṭṭhanti , esā ariyāna yācanā ’’ ti ( jā .1.7.59) vuttanayena .
Ratanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Samādapetvāti yācitvā .
Parasantakatā , vissāsaggāhapaṃsukūlasaññānaṃ abhāvo , ananuññātakāraṇā uggahaṇādi cāti tīṇi aṅgāni .
Ratanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Vikālagāmappavisanasikkhāpadavaṇṇanā
507. Ratanasammatan ti manussānaṃ upabhogaparibhoganti .
Dutiyaṃ .