Issues
Select Version
(SP) Pācittiya-aṭṭhakathā
(SP) Pācittiya-aṭṭhakathā

3. Khambhakatavaggavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

600. Uddhaṃ ekā koṭi imissā gamanāyāti ukkuṭikāti dassento āha ‘‘ ukkuṭikā vuccatī ’’ tiādi . Etthāti ‘‘ ukkuṭikāyā ’’ tipade .
601. Hatthapallatthīkadussapallatthīkesu dvīsu dussapallatthike āyogapallatthīkāpi saṅgahaṃ gacchatīti āha ‘‘ āyogapallatthikāpi dussapallatthikā evā ’’ ti .
602. Satiyā upaṭṭhānaṃ sakkaccanti āha ‘‘ satiṃupaṭṭhapetvā ’’ ti .
603. Piṇḍapā taṃ dentepīti piṇḍapātaṃ patte pakkhipantepi .
Patte saññā pattasaññā , sā assatthīti pattasaññī . ‘‘ Katvā ’’ tiiminā kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti . 603. Tatiyavagge patte saññā pattasaññā , sā assa atthīti pattasaññī , attano bhājane upanibandhasaññī hutvāti attho . Byañjanaṃ pana anādiyitvā atthamattameva dassetuṃ ‘‘ patte saññaṃ katvā ’’ ti vuttaṃ . 603. Patte gahaṇasaññā assa atthīti pattasaññīti imamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ patte saññaṃ katvā ’’ ti vuttaṃ .
604. Samasūpakaṃ piṇḍapātan ti ettha sūpapiṇḍapātānaṃ samaupaḍḍhabhāvaṃ āsaṅkā bhaveyyāti āha ‘‘ samasūpako nāmā ’’ tiādi . Yatthāti piṇḍapāte . Bhattassa catutthabhāgapamāṇo sūpo hoti , so piṇḍapāto samasūpako nāmāti yojanā . 604. OloṇītiV3.97 ekā byañjanavikati . ‘‘ Yo koci suddho kañjikatakkādirasao ’’ ti keci . Sākasūpeyya -ggahaṇena yā kāci sūpeyyasākehiM3.106 katā byañjanavikati vuttā . Maṃsarasādīnīti ādi -saddena avasesā sabbāpi byañjanavikati saṅgahitāti daṭṭhabbaṃ . Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . samasūpakapaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā ) vuttaṃ ‘‘ ṭhapetvā pana sūpaṃ avasesā sabbāpi sūpeyyā byañjanavikati rasaraso nāma hotī ’’ ti . 604. Sūpo pattappamāṇavaṇṇanāyaṃ vuttākāro . Oloṇī vuccati kudhitaṃ , gorasato pūrā thūpitoti attho . 604. Oloṇīti ekā byañjanavikati . Kañjikatakkādirasoti keci .
Oloṇī ca sākasūpeyyañca maccharaso ca maṃsaraso cāti dvando . Tattha oloṇīti ekā byañjanavikati . Sākasūpeyyan ti sūpassa hitaṃ sūpeyyaṃ , sākameva sūpeyyaṃ sākasūpeyyaṃ . Iminā sabbāpi sākasūpeyyabyañjanavikati gahitā . Maccharasamaṃsarasādīnīti ettha ādisaddena avasesā sabbāpi byañjanavikati saṅgahitā . Taṃ sabbaṃ rasānaṃ raso rasarasoti katvā ‘‘ rasaraso ’’ ti vuccati . Maṃsarasādīnīti ādi -saddena avasesā sabbāpi byañjanavikati saṅgahitā .
605. Samapuṇṇaṃ samabharitanti vevacanameva . 605. Samapuṇṇan ti adhiṭṭhānupagassa pattassa antomukhavaṭṭilekhaṃ anatikkāmetvā racitaṃ . Samabharitan ti tasseva vevacanaṃ . 605. Heṭṭhā orohatīti ettha ‘‘ orohanappamāṇe sati ekadese thūpīkatepi anāpattī ’’ ti vadanti . ‘‘ Pattassa pana heṭṭhā ca upari ca paduminipaṇṇādīhi paṭicchādetvā odahantiyā laddhaṃ nāma vaṭṭatī ’’ ti ca vadanti . Ettha ‘‘ yasmā ‘ samatittiko piṇḍapāto paṭiggahetabbo ’ ti vacanaṃ piṇḍapāto samapuṇṇoM0.347 paṭiggahetabboti dīpeti , tasmā attano hatthagate patte piṇḍapāto diyyamāno thūpīkatopi ce hoti , vaṭṭatīti dīpeti . ‘ Thūpīkataṃ piṇḍapātaṃV0.315 paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassā ’ ti hi vacanaṃ paṭhamaṃ thūpīkataṃ piṇḍapātaṃ pacchā paṭiggaṇhato , āpattīti dīpeti . Pattena paṭiggaṇhato cepi thūpīkataṃ hoti , vaṭṭati athūpīkatassa paṭiggahitattā . Payogo pana natthi aññatra pubbadesā ’’ ti ca ‘‘ samatittikanti vā bhāvanapuṃsakan ’’ ti ca vadanti , tasmā vicāretvā gahetabbaṃ . 605. Samabharitan tiM2.63 racitaṃ .
Thūpaṃ kato thūpīkatoti atthaṃ dassento āha ‘‘ thūpīkato nāmā ’’ tiādi . Phalāphalādīti ādi -saddena odanādimpi saṅgaṇhāti . Heṭṭhā orohatīti samantā okāsasabbhāvato cāliyamānaṃ heṭṭhā bhassati . Matthake thūpīkataṃ pūvameva vaṭaṃsakasadisattā ‘‘ pūvavaṭaṃsakan ’’ ti vuttaṃ . Pupphavaṭaṃsakā dīsupi eseva nayo . Yasmā ‘‘ samatittiko piṇḍapāto paṭiggahetabbo ’’ ti vacanaṃ piṇḍapāto sampuṇṇo paṭiggahetabboti dīpeti , tasmā attano hatthagate patte piṇḍapāto diyyamāno thūpīkatopi ce hoti , vaṭṭatīti dīpeti . ‘‘ Thūpīkataṃ piṇḍapātaṃ paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassā ’’ ti hi vacanaṃ paṭhamaṃ thūpīkataṃ piṇḍapātaṃ pacchā paṭiggaṇhato āpattīti dīpeti . ‘‘ Patte paṭiggaṇhato ca thūpīkataṃ hoti , vaṭṭati athūpīkatassa paṭiggahitattā , payogo pana natthi aññatra pubbadesā ’’ ti kenaci vuttaṃ , taṃ na sārato paccetabbaṃ . ‘‘ Na thūpīkataṃ piṇḍapātaṃ paṭiggaṇhātī ’’ ti vacanaṃ paṭhamaṃ thūpīkatasseva pacchā paṭiggaṇhanaṃ dīpeti . Na hi hatthagatepi patte diyyamānaṃ thūpīkataṃ gaṇhanto thūpīkataṃ piṇḍapātaṃ paṭiggaṇhanto nāma na hoti , na ca tena samatittiko piṇḍapāto paṭiggahitoti sakkā viññātuṃ . ‘‘ Thūpīkatan ’’ ti ca bhāvanapuṃsakaniddese gayhamāne ayamattho suṭṭhutaraṃ pākaṭoyevāti . Heṭṭhā orohatīti samantā okāsasambhavato hatthena samaṃ kariyamānaṃ heṭṭhā bhassati .
TatthātiM0.135 ‘‘ thūpīkatan ’’ tiādivacane .
Tesan ti abhayattheratipiṭakacūḷanāgattherānaṃ .
Iti pucchiṃsu , tesañca therānaṃ vādaṃ ārocesunti yojanā .
Theroti cūḷasumanatthero . Etassāti tipiṭakacūḷanāgattherassaV1.115 . Sattakkhattun ti satta vāre . Kutoti kassācariyassa santikā .
Tasmāti yasmā yāvakālikena paricchinno , tasmā .
Āmisajātikaṃ yāgubhattaṃ vā phalāphalaṃ vāti yojanā .
Tañca khoti tañca samatitthikaṃ . Itarena panāti nādhiṭṭhānupagena pattena pana .
Yaṃ pūvaucchukhaṇḍaphalāphalādi heṭṭhā orohati , taṃ pūvaucchukhaṇḍaphalāphalādīti yojanā . Heṭṭhā orohatīti samantā okāsasambhavato hatthena samaṃ kariyamānaṃ heṭṭhā bhassati .
Pūvavaṭaṃsakoti ettha vaṭaṃsakoti uttaṃso . So hi uddhaṃ tasīyate alaṅkarīyateti vaṭaṃsoti vuccati ukārassa vakāraṃ , takārassa ca ṭakāraṃ katvā , soyeva vaṭaṃsako , muddhani pilandhito eko alaṅkāraviseso . Pūvameva taṃsadisattā pūvavaṭaṃsako , taṃ . Pattamatthake ṭhapitāni pūvāni eva vaṭaṃsakākārena ṭhapitattā ‘‘ pūvavaṭaṃsakan ’’ ti vuttāni .
Pupphavaṭaṃsako ca takkolakaṭukaphalādivaṭaṃsako cāti dvando , te .
Idhāti imasmiṃ sikkhāpade .
Nanu sabbathūpīkatesu paṭiggahaṇassa akappiyattā paribhuñjanampi na vaṭṭatīti āha ‘‘ sabbattha panā ’’ tiādi . Tattha sabbatthāti sabbesu thūpīkatesūti .
Tatiyo vaggo . Khambhakatavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .