9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadaṃ
9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
78. Navame tatrāti tassaṃ ‘‘ duṭṭhullā nāmā ’’ tiādipāḷiyaṃ , tāsu vā pāḷiaṭṭhakathāsu .
78. Navame duṭṭhullasaddatthadassanatthan ti duṭṭhullasaddassa atthadassanatthaṃ .
Atthe hi dassite saddopi ‘‘ ayaṃ etesu atthesu vattatī ’’ ti dassitoyeva hoti .
‘‘ Yaṃ yaṃ duṭṭhullasaddena abhidhīyati , taṃ sabbaṃ dassetuṃ pārājikāni vuttānī ’’ ti ayañhettha adhippāyo .
78-80.
‘‘ Teneva
M0.296 hatthena upakkamitvā asuciṃ mocesī ’’ ti pāṭho sampatipāṭho sundaro .
Apaloketvāva kātabbā .
No ce , pāḷiyaṃyeva vuttaṃ siyā .
‘‘ Ottappenā ’’ ti vattabbe ruḷhīvasena paresu ‘‘ hirottappenā ’’ ti vuttaṃ .
Mahāaṭṭhakathāyaṃ uttānattā na vuttaṃ , pācittiyāsambhavadassaneneva hi dukkaṭanti siddhaṃ .Vicāraṇāti vīmaṃsanā .
Upasampannasaddeti upasampannasaddatthabhāve
M0.14 .
Ettha hi sadde vuccamāne avinābhāvato saddena atthopi vutto , vināpi bhāvapaccayena bhāvatthassa ñātabbattā bhāvopi gahetabbo , tasmā vuttaṃ ‘‘ upasampannasaddatthabhāve ’’ ti .
Eseva nayo ‘‘ duṭṭhullasadde ’’ ti etthāpi .
Etaṃ parimāṇaṃ yassāti etaṃ ,‘‘ terasa saṅghādisesā ’’ ti vacanaṃ .
Etaṃ eva vattabbaṃ , na ‘‘ cattāri ca pārājikānī ’’ ti idanti attho .
Tatrāyaṃ vicāraṇāti tatra pāḷiyaṃ ayaṃ vicāraṇā , tatra pāḷiaṭṭhakathāsu vā ayaṃ vicāraṇā .Tatthāti pāḷiyaṃ .
Kassaci vimati bhaveyya , kiṃ bhaveyyāti yojanā .
Āpattiṃ ārocentena akkosantassa samānattā vuttaṃ ‘‘ evaṃ satī ’’ tiādi .
Tattha bhaveyyāti tattha kassaci vimati evaṃ bhaveyya .
Anupasampannassa duṭṭhullārocane viya dukkaṭena bhavitabbanti āha ‘‘ dukkaṭaṃ āpajjatī ’’ ti .
78. Navame tattha bhaveyyāti tattha kassaci mati evaṃ bhaveyya .
Pācittiyameva cāti casaddo byatirekattho , na dukkaṭaṃ āpajjatīti attho .
Akkosantopi dukkaṭaṃ āpajjeyyāti omasavādena dukkaṭaṃ āpajjeyya .
Hīti saccaṃ .
Etan ti pācittiyāpajjanataṃ ,‘‘ asuddho hoti … pe … omasavādassā ’’ ti vacanaṃ vā , vuttanti sambandho .
Etthāti pāḷiyaṃ .
Aṭṭhakathācariyāveti ettha evakāro aṭṭhānayogo , pamāṇanti ettha yojetabbo , kāraṇamevāti attho .
Tena vuttaṃ ‘‘ na aññā vicāraṇā ’’ ti .
Atha vā aññāti sāmyatthe paccattavacanametaṃ , na aññesaṃ vicāraṇā pamāṇanti attho .
Evañhi sati evakāro ṭhānayogova .
Pubbepi cāti ganthārambhakālepi ca .
Etan ti aṭṭhakathācariyānaṃ pamāṇataṃ .
Adhippāyaṃ ajānantenapi aṭṭhakathācariyānaṃ vacaneyeva ṭhātabbanti dīpanatthaṃ ‘‘ aṭṭhakathācariyāva ettha pamāṇan ’’ ti vuttaṃ .
Punapi aṭṭhakathāvacanameva upapattito daḷhaṃ katvā patiṭṭhapento ‘‘ imināpi cetan ’’ tiādimāha .
Aṭṭhakathāvacanameva upapattito daḷhaṃ katvā patiṭṭhapento ‘‘ imināpi cetan ’’ tiādimāha .
Saṃvaratthāya eva , anāpajjanatthāya eva ca anuññātanti yojanā .
Tenāha ‘‘ na tassa ’’ tyādi .
Tasmāti yasmā bhikkhubhāvo nāma na atthi , tasmā suvuttamevāti sambandho .
80. Sāti bhikkhusammuti , saṅghena kātabbāti yojanā .
Katthacīti kismiñci ṭhāne .
Idhāti imasmiṃ sikkhāpade .
‘‘ Vuttattā ’’ ti padaṃ ‘‘ kātabbā ’’ ti pade hetu .
Esāti eso bhikkhu .
Hitesitāyāti hitassa esitāya , atthassa icchatāyāti attho .
80.‘‘ Aññatra bhikkhusammutiyā ’’ ti vuttattā sammuti atthīti gahetabbāti āha ‘‘ idha vuttattāyevā ’’ tiādi .
78-80.
‘‘ Teneva
M0.296 hatthena upakkamitvā asuciṃ mocesī ’’ ti pāṭho sampatipāṭho sundaro .
Apaloketvāva kātabbā .
No ce , pāḷiyaṃyeva vuttaṃ siyā .
‘‘ Ottappenā ’’ ti vattabbe ruḷhīvasena paresu ‘‘ hirottappenā ’’ ti vuttaṃ .
Mahāaṭṭhakathāyaṃ uttānattā na vuttaṃ , pācittiyāsambhavadassaneneva hi dukkaṭanti siddhaṃ . 82. Sesānīti
V1.13 ādimhi pañcasikkhāpadato sesāni upari pañca sikkhāpadāni .
Assāti anupasampannassa .
Ghaṭetvāti sambandhaṃ katvāti .
Navamaṃ .
82. Ādito pañca sikkhāpadānīti pāṇātipātādīni pañca sikkhāpadāni .
‘‘ Sesānīti vikālabhojanādīni pañcā ’’ ti vadanti .
Keci panaM3.14 ‘‘ ādito paṭṭhāya pañca sikkhāpadānīti sukkavissaṭṭhiādīni pañcā ’’ ti vadanti , taṃ na gahetabbaṃ .
Pāṇātipātādīni hi daseva sikkhāpadāni sāmaṇerānaṃ paññattāni .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ AthaV3.13 kho sāmaṇerānaṃ etadahosi ‘ kati nu kho amhākaṃ sikkhāpadāni , kattha ca amhehi sikkhitabban ’ ti ?
Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .
Anujānāmi , bhikkhave , sāmaṇerānaṃ dasa sikkhāpadāni , tesu ca sāmaṇerehi sikkhituṃ , pāṇātipātā veramaṇī adinnādānā veramaṇī ’’ tiādi ( mahāva .106).
Tesaṃ paññattesuyeva sikkhāpadesu duṭṭhullāduṭṭhullavicāraṇā kātabbā , na ca sukkavissaṭṭhiādīni visuṃ tesaṃ paññattāni atthīti .
82. Ādito pañca sikkhāpadānīti pāṇātipātādīni pañca .
Sesānīti vikālabhojanādīniV2.9 .
Sukkavissaṭṭhiādi ajjhācārova .
Antimavatthuṃ anajjhāpannassa bhikkhuno savatthuko saṅghādiseso , anupasampannassa ārocanaṃ , bhikkhusammutiyā abhāvoti imānettha tīṇi aṅgāni .
Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .Atha bhikkhuno duṭṭhullasaṅkhātāni sukkavissaṭṭhiādīni anupasampannassa kiṃ nāma hontīti āha ‘‘ sukkavissaṭṭhi … pe … ajjhācāro nāmāti vuttan ’’ ti .
Imināpi cetaṃ siddhaṃ ‘‘ anupasampannassa sukkavissaṭṭhiādi duṭṭhullaṃ nāma na hotī ’’ ti .
Ajjhācāro nāmāti hi vadanto anupasampannassa sukkavissaṭṭhiādi kevalaṃ ajjhācāro nāma hoti , na pana duṭṭhullo nāma ajjhācāroti dīpeti .
‘‘ Ajjhācāro nāmāti ca aṭṭhakathāyaṃ vuttattā akattabbarūpattā ca anupasampannassa sukkavissaṭṭhiādīni daṇḍakammavatthupakkhaṃ bhajanti , tāni ca aññassa anupasampannassa avaṇṇakāmatāya ārocento bhikkhu dukkaṭaṃ āpajjatī ’’ ti vadanti .
10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadaṃ
Idha pana anupasampanna ggahaṇena sāmaṇerasāmaṇerīsikkhamānānaṃ gahaṇaṃ veditabbaṃ .
Sesamettha uttānameva .
Antimavatthuṃ anajjhāpannassa bhikkhuno savatthuko saṅghādiseso , anupasampannassa ārocanaṃ , bhikkhusammutiyā abhāvoti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā
10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā
83. Tattha ‘‘ kamman ’’ ti vuttaajjhācārepi pariyāpannattā taṃ tassa daṇḍakammavatthu .
‘‘ Tattha kammaṃ āpanno ’’ ti pubbepi likhitaṃ .
Mahāaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ attakāmaṃ āpanno ’’ ti pāṭho ,‘‘ ayameva gahetabbo ’’ ti vadanti , vīmaṃsitabbaṃ .
Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .