3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
103. Tatiye bhikkhū ujjhāpentīti ettha ‘‘ bhikkhū ’’ ti kāritakammattā karaṇatthe upayogavacananti āha ‘‘ tehi bhikkhūhī ’’ ti .
Okāraviparīto ukāroti ca jhesaddo ñāṇatthoti ca dassento āha ‘‘ avajānāpentī ’’ ti .
‘‘ Taṃ āyasmantan ’’ ti padaṃ ‘‘ avajānāpentī ’’ ti pade dhātukammaṃ .
Anekatthattā dhātūnaṃ jhesaddo olokanattho ca cintanattho ca hoti , tenāha ‘‘ olokāpentī ’’ tiādi .
Etthāti ‘‘ bhikkhū ujjhāpentī ’’ ti pade .
103. Tatiye dhātupāṭhe jhe -saddo cintāyaṃ paṭhitoti āha ‘‘ lāmakato vā cintāpentī ’’ tiādi .
Ayameva ca anekatthattā dhātūnaṃ olokanatthopi hotīti daṭṭhabbaṃ .
103.‘‘ Chandāyā ’’ ti akkharakkharāyātiādi viya liṅgavipallāsena vuttaṃ , chandatthanti vā attho .
Yesaṃ senāsanāni paññapeti , tesaṃ attani chandatthanti adhippāyo .
103. Tatiye
V2.13 cintāyanatthassa jhe -dhātussa anekatthatāya olokanatthasambhavato vuttaṃ ‘‘ olokāpentī ’’ ti .
Chandāyāti liṅgavipallāsoti āha ‘‘ chandenā ’’ ti .Chandāyāti chandatthaṃ .
Yesaṃ senāsanāni ca paññapeti , bhattāni ca uddisati , tesaṃ attani pematthanti attho .
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ chandāyāti chandenā ’’ ti vuttaṃ .
Iminā liṅgavipallāsanayo vutto .
Paresaṃ attano pemenāti attho .
Pakkhapātenāti attano pakkhe pātāpanena .
‘‘ Akkharāya vācetī ’’ tiādīsu ( pāci .46) viya ‘‘ chandāyā ’’ ti liṅgavipallāsavasena vuttanti āha ‘‘ chandenā ’’ ti .
105. Ujjhāpenti anenāti ujjhāpanakaṃ .
Khiyyanti anenāti khiyyanakan ti dassento āha ‘‘ yena vacanenā ’’ tiādi .
105. Yena vacanenāti yena ‘‘ chandāya itthannāmo idaṃ nāma karotī ’’ tiādivacanena .
Yena ca khiyyantīti yena ‘‘ chandāya itthannāmo ’’ tiādivacanena tattha tattha bhikkhūnaṃ savanūpacāre ṭhatvā avaṇṇaṃ pakāsenti .
105. Bhikkhuṃ lāmakato cintāpanatthaṃ aññesaṃ taṃ avaṇṇakathanaṃ ujjhāpanaṃ nāma .
Aññesaṃ pana avatvā aññamaññaṃ samullapanavasena bhikkhuno dosappakāsanaṃ khiyyanaṃ nāmāti ayametesaṃ bhedo .
106. Upasampannaṃ saṅghena sammataṃ maṅkukattukāmoti sambandhaṃ dassento āha ‘‘ upasampannaṃ saṅghena
V1.22 sammatan ’’ tiādi .
Sambajjhanaṃ sambandho , kātabboti yojanā .
106. Anupasampannan tiādīsu karaṇattho gahetabbo .
106. Aññaṃ anupasampannaṃ ujjhāpetīti aññena anupasampannena ujjhāpeti .
Tassa vā taṃ santiketi tassa anupasampannassa santike taṃ saṅghena sammataṃ upasampannaṃ khiyyati .
Idhāpi musāvādena ujjhāpanādīnaṃ sambhavato dukkaṭaṭṭhānāni ca ādikammikassa anāpatti ca iminā eva sikkhāpadena vuttātiM2.14 veditabbaṃ sabbattha musāvādapācittiyassa anivattito .
Dhammakammena sammatatā , upasampannatā , agatigamanābhāvo , tassa avaṇṇakāmatā , yassa santike vadati .
Tassa upasampannatā , ujjhāpanaṃ vā khiyyanaṃ vāti imānettha cha aṅgāni .Upasampannassa saṅghena sammatassa avaṇṇaṃ kattukāmo ayasaṃ kattukāmoti vibhattivipariṇāmena sambandhaṃ dassento āha ‘‘ vibhattivipariṇāmo kātabbo ’’ ti .
‘‘ Vasenā ’’ ti padaṃ vibhattivipariṇāmo kātabbo ’’ ti pade visesanaṃ .
Aññaṃ anupasampannan ti aññena anupasampannena .
Tassa vāti anupasampannassa .
Yasmā viseso natthi , tasmā katanti yojanā .
Tan ti ‘‘ khiyyanakan ’’ ti padaṃ .
‘‘ Sammutikāle pañcaṅgavirahādayo asammatā nāmā ’’ ti ,‘‘ upasampannena laddhasammuti sikkhāpaccakkhānena vinassatī ’’ ti ca vuttaṃ .
So ca bhikkhūti ujjhāpanako ca khiyyanako ca so ca bhikkhu .
Athāti tasmā ujjhāpanakakhiyyanakakarattā .
Assāti bhikkhuno .
Assāti bhaveyya .
Saṅghenāti sabbena saṅghena kammavācāya assāvetvā ‘‘ taveso bhāro ’’ ti kevalaṃ āropitabhāro .
Kevala -saddo hettha kammavācāya assāvitabhāvamattameva dīpeti .
Sayamevāti itaresaṃ bhikkhūnaṃ anumatiyā .
‘‘ Upasampannan ’’ ti
M0.26 padaṃ ‘‘ ujjhāpetī ’’ ti pade dhātukammaṃ ‘‘ anupasampannan ’’ ti padaṃ kāritakammaṃ ,‘‘ anupasampannan ’’ ti padaṃ ‘‘ ujjhāpetī ’’ ti kāritakiriyaṃ apekkhitvā kammaṃ hoti .
‘‘ Khiyyatī ’’ ti suddhakiriyāya apekkhāya vibhattivipallāso hotīti āha ‘‘ tassa vā ’’ tiādi .
Tassāti anupasampannassa santiketi sambandho .
106. Aññaṃ anupasampannaṃ ujjhāpetīti aññena anupasampannena ujjhāpeti .
Tassa vā taṃ santike khiyyatīti tassa anupasampannassa santikeM3.25 taṃ saṅghena sammataṃ upasampannaṃ khiyyati , avaṇṇaṃ vadanto vā pakāseti .
Abhūtena khīyanakassa ādikammikassa kathaṃ anāpattīti ce ?
Iminā sikkhāpadena .
Musāvāde āpattiyeva dve pācittiyo vuttā viya dissanti pubbapayoge rukkhādichindanādīsu viya , vicāretabbaṃ .Tan ti saṅghena sammataṃ upasampannaṃ .
‘‘ Saṅghena asammatan ’’ ti ettha na apalokanakammena asammataṃ , kammavācāya pana asammatanti āha ‘‘ kammavācāyā ’’ tiādi .
Dve tayo hutvā kammavācāya sammanitumasakkuṇeyyattā asammatanti ca dassento āha ‘‘ yatrā ’’ tiādi .
Yatrāti yasmiṃ vihāre .
Anupasampannaṃ saṅghena sammatan ti ettha sammatapubbo sammatoti vutto .
Tenāha ‘‘ kiñcāpī ’’ tiādi .
‘‘ Anupasampannaṃ saṅghena sammatan ’’ ti ettha anupasampannassa sammutiyo dātumasakkuṇeyyattā pubbavohāravasena sammatanti vuttanti dassento āha ‘‘ kiñcāpī ’’ tiādi .
Tan ti anupasampannabhāve ṭhitaṃ .
Byattassāti viyattassa .
Saṅghena vā katoti yojanāti .
Yasmā ujjhāpanaṃ khiyyanañca musāvādavaseneva pavattaṃ , tasmā ādikammikassa anāpattīti pācittiyaṭṭhāne dukkaṭaṭṭhāne ca imināva anāpattidassanatthaṃ vuttanti gahetabbaṃ .
Evañca katvā ujjhāpentassa khiyyantassa ca ekakkhaṇe dve dve āpattiyo hontīti āpannaṃ .
Atha vā īdisaṃ sikkhāpadaṃ musāvādato paṭhamaṃ paññattanti gahetabbaṃ .
Sesamettha uttānameva .
Dhammakammena sammatatā , upasampannatā , agatigamanābhāvo
V3.23 , tassa avaṇṇakāmatā , yassa santike vadati , tassa upasampannatā , ujjhāpanaṃ vā khiyyanaṃ vāti imāni panettha cha aṅgāni .Tatiyaṃ .
Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Paṭhamasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā
Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .