5. Dutiyasenāsanasikkhāpadaṃ
5. Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā
5. Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā
116. Pañcame
V1.26 mañcakabhisīti mañce attharitabbo mañcako , soyeva bhisīti mañcakabhisi .
Evaṃ pīṭhakabhisipi .
116. Dutiyasenāsanasikkhāpade ettakameva vuttan ti aṭṭhakathāsu vuttaṃ .
‘‘ Idañca aṭṭhakathāsu tathāvuttabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ , aññampi tādisaṃ mañcapīṭhesu attharitaṃ paccattharaṇamevā ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
Mātikāṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ paccattharaṇaṃ nāma pāvāro kojavoti ettakamevā ’’ ti niyametvā vuttaṃ , tasmā gaṇṭhipadesu vuttaṃ iminā na sameti , vīmaṃsitvā gahetabbaṃ .
116. Pañcame pāvāro kojavoti paccattharaṇatthāyeva ṭhapitā uggatalomā attharaṇavisesā .
Ettakameva vuttan ti aṭṭhakathāsu vuttaṃ .Pāvāro kojavoti dveyeva paccattharaṇanti vuttāti āha ‘‘ pāvāro ’’ tiādi .
Vuttan ti aṭṭhakathāsu
M0.31 vuttaṃ .Dutiyātikkameti dutiyapādātikkame .
Senāsanatoti sace ekaṃ senāsanaṃ hoti , tato .
Atha bahūni senāsanāni honti , sabbapacchimasenāsanato .
Eko leḍḍupāto senāsanassa upacāro hoti , eko parikkhepārahoti āha ‘‘ dve leḍḍupātā ’’ ti .
Sace bhikkhu , sāmaṇero , ārāmiko cāti tayo honti , bhikkhuṃ anāpucchitvā sāmaṇero vā ārāmiko vā na āpucchitabbo .
Atha sāmaṇero , ārāmiko cāti dve honti , sāmaṇeraṃ anāpucchitvā ārāmikova na āpucchitabboti dassento āha ‘‘ bhikkhumhi satī ’’ tiādi .
Tīsupi asantesu āpucchitabbavidhiṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ tasmimpi asatī ’’ tiādi .
Yenāti upāsakena ,‘‘ kārito ’’ ti pade kattā .
Tassāti vihārasāmikassa .
Tasmimpi asati gantabbanti yojanā .
Pāsāṇesūti pāsāṇaphalakesu .
Senāsanatoti sabbapacchimasenāsanato .
Senāsanatoti sabbapacchimasenāsanato .
Sace ussahatīti sace sakkoti .
Ussahantena bhikkhunā ṭhapetabbanti yojanā .
Yo kocīti tassa ñātako vā aññātako vā yo koci .
Tepīti upāsakāpi , na sampaṭicchantīti sambandho .
Tatthāti dārubhaṇḍādīsu .
Paricchedākārena veṇīyati dissatīti pariveṇaṃ .
‘‘ Atha kho ’’ ti padaṃ ‘‘ veditabban ’’ ti pade arucilakkhaṇaṃ .
‘‘ Āsanne ’’ ti iminā upacārasaddassa upaṭṭhānatthaaññaropanatthe nivatteti .
Yasmā vammikarāsiyeva hoti , tasmāti yojanā .
Upacinantīti upacikā , tāhi nimittabhūtāhi palujjati nassatīti attho .
Senāsanan ti vihāraṃ .
Khāyitun ti khādituṃ , ayameva vā pāṭho .
Tan ti mañcapīṭhaṃ .
Mañcapīṭhaṃ vihāre apaññapetvā vihārūpacāre paññāpanassa visesaphalaṃ dassetuṃ āha ‘‘ vihārūpacāre panā ’’ tiādi .
Vihārūpacāre paññapitanti sambandho .
117. Pariveṇan ti ekekassa vihārassa parikkhepabbhantaraṃ .
117. Kurundaṭṭhakathāyaṃ vuttamevatthaṃ savisesaṃ katvā dassetuṃ ‘‘ kiñcāpi vutto ’’ tiādi āraddhaṃ .
Kurundaṭṭhakathāyaṃ vuttamevatthaṃ savisesaṃ katvā dassetuṃ ‘‘ kiñcāpi vutto ’’ tiādi āraddhaṃ .
‘‘ Aparicchanne maṇḍape ’’ ti visuṃ yojetabbaṃ .
Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ aparicchannamaṇḍape vā paricchanne vāpi bahūnaṃ sannipātabhūte ’’ ti vuttaṃ .
Bhojanasālāyampi ayaṃ viseso labbhatiyeva .
Vattabbaṃ natthīti visesetvā kiñci vattabbaṃ natthi .
Vattabbaṃ natthīti rukkhamūlassa pākaṭattā vuttaṃ .
Palujjatīti vinassati .
Palujjatīti vinassati .
Nasseyyāti corādīhi vinasseyya .
118.‘‘ Gacchantenā ’’ ti padaṃ ‘‘ gantabban ’’ ti pade kattā .
118. Yena
V3.27 mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā vinanti , taṃ mañcapīṭhakavānaṃ .
118. Anāpucchitvāpi gantuṃ vaṭṭatīti asatiyā gacchatopi anāpatti , āpucchanaṃ pana vattaṃ sañcicca anāpucchato vattabhedadukkaṭattā .
118. Yena mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā vīnanti , taṃ mañcapīṭhakavānaṃ .Tathevāti yathā purimabhikkhu karoti , tatheva .
Vasantena bhikkhunā paṭisāmetabbanti yojanā .
Puggalikasenāsane saṅghikaseyyaṃ , saṅghikasenāsane vā puggalikaseyyaṃ attharitvā gacchantassa dukkaṭaṃ yuttaṃ viya .
Kasmā ?
‘‘ Seyyāmattameva nasseyyā ’’ ti vuttattā .
Rattiṭṭhānan ti rattiṃ vasanaṭṭhānaṃ .
Yā dīghasālā vā yā paṇṇasālā vā upacikānaṃ uṭṭhānaṭṭhānaṃ hoti , tatoti yojanā .
Tasmin ti
V1.27 dīghasālādike .
Hīti saccaṃM0.32 , yasmā vā , santiṭṭhantīti sambandho .
Siluccayaleṇan ti siluccaye leṇaṃ , pabbataguhāti attho .
Idha pana ‘‘ palibuddhaṃ palibuddho ’’ ti duvidhampi atthi .
Siluccayaleṇan ti pabbataguhā .
‘‘ Āpucchanaṃ pana vattan ’’ ti iminā āpatti natthīti dasseti .‘‘ Senāsanaṃ upacikāhi khāyitan ’’ ti imasmiṃ vatthusmiṃ paññattattā vatthuanurūpavasena aṭṭhakathāyaṃ upacikāsaṅkāya abhāve anāpatti vuttā .
Siluccayoti pabbato , tasmiṃ leṇaṃ siluccayaleṇaṃ , pabbataguhāti attho .
Upacikāsaṅkāti upacikānaṃ uṭṭhānaṭṭhānanti āsaṅkā .
Tatoti pāsāṇapiṭṭhiyaṃ vā pāsāṇathambhesu vā katasenāsanādito .
Vattakkhandhake gamikavattaṃ paññapentena
M3.30 ‘‘ senāsanaṃ āpucchitabban ’’ ti vuttattā kevalaṃ itikattabbākāramattadassanatthaṃ ‘‘ āpucchanaṃ pana vattan ’’ ti vuttaṃ , na pana vattabhedena dukkaṭanti dassanatthaṃ .
Teneva andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ senāsanaṃ āpucchitabban ’’ ti ettha ‘‘ yaṃ pāsāṇapiṭṭhiyaṃ vā pāsāṇatthambhesu vā katasenāsanaṃ yattha upacikā nārohanti , taṃ anāpucchantassapi anāpattī ’’ ti vakkhati , tasmā yaṃ vuttaṃ gaṇṭhipade ‘‘ tādise senāsane anāpucchā gacchantassa pācittiyaṃ natthi , gamikavattavasena pana anāpucchā gacchato vattabhedo hoti , tasmā dukkaṭaṃ āpajjatī ’’ ti , taṃ na gahetabbaṃ .Āgantuko yo bhikkhu anuvattanto vasatīti sambandho .
Soti āgantuko bhikkhu .
Puna soti āgantuko bhikkhuyeva .
Tatoti gahetvā issariyena vasanato .
Ubhopīti āvāsikopi āgantukopi dve bhikkhū .
Tesūti dvīsu tīsu .
Pacchimassa ābhogena mutti natthīti tassa pacchato gacchantassa aññassa abhāvato vuttaṃ .
Pacchimassāti sabbapacchimassa .
Ābhogenāti ābhogamattena mutti natthi , āpucchitabbamevāti adhippāyo .
Ekaṃ vā pesetvā āpucchitabban ti ettha gamanacittassa uppannaṭṭhānato anāpucchitvā gacchato dutiyapāduddhāre pācittiyaṃ .
Aññatoti aññāvāsato .
Aññatrāti aññasmiṃ āvāse .
Tatthevāti ānītāvāseyeva .
Kiñcāpi mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā ajjhokāse nikkhipitvā gacchantassa idha visuṃ āpatti na vuttā , tathāpi akāle ajjhokāse mañcapīṭhāni paññapetvā gacchantassa leḍḍupātātikkame purimasikkhāpadena pācittiyaṃ , parikkhepātikkame iminā dukkaṭanti veditabbaṃ .
‘‘ Maṇḍape vā rukkhamūle vā ’’ ti iminā ajjhokāsopi saṅgahitoyevāti tatthāpi dukkaṭaṃ idha vuttamevāti daṭṭhabbaṃ .
Seyyaṃ pana ajjhokāse santharitvā gacchantassa ubhayenapi dukkaṭameva .
‘‘ Saṅghike vihāre saṅghikaṃyeva seyyaṃ santharitvā pakkamantassa pācittiyaṃ vuttanti ubhosu ekekasmiṃ saṅghike dukkaṭan ’’ ti vadanti .
Tenāti vuḍḍhatarena ,‘‘ sampaṭicchite ’’ ti pade kattā .
Sampaṭicchiteti vuḍḍhatarena sampaṭicchitepi itarassa gantuṃ vaṭṭati āpucchitattāti vadanti .
Naṭṭhaṃ vāti naṭṭhe vā senāsane sati gīvā na hotīti yojanā .
Aññassāti avissāsikapuggalassa .
Naṭṭhānīti naṭṭhesu mañcapīṭhesu santesu .
Vuḍḍhataro bhikkhu ca issariyo ca yakkho ca sīho ca vāḷamigo ca kaṇhasappo ca vuḍḍha … pe … kaṇhasappā , te ādayo yesaṃ teti vuḍḍha … pe … kaṇhasappādayo , tesu .
Ādisaddena petādayo saṅgaṇhāti .
Yatthāti yasmiṃ ṭhāne .
Assāti bhikkhuno .
‘‘ Palibuddho ’’ ti padassa atthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ upadduto ’’ ti .
Sesamettha uttānameva .
Vuttalakkhaṇaseyyā , tassā saṅghikatā , vuttalakkhaṇe vihāre santharaṇaṃ vā santharāpanaṃ vā , apalibuddhatā , āpadāya abhāvo , anapekkhassa disāpakkamanaṃ , upacārasīmātikkamoti imāni panettha satta aṅgāni .
Vuttalakkhaṇaseyyā , tassā
V2.16 saṅghikatā , vuttalakkhaṇe vihāre santharaṇaṃ vā santharāpanaṃ vā , apalibuddhatā , āpadāya abhāvo , anapekkhassa disāpakkamanaṃ , upacārasīmātikkamoti imānettha satta aṅgāni .Pañcamaṃ .
Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .