8. Bhūtārocanasikkhāpadaṃ
8. Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā
Dhammadesanāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā
67. Aṭṭhame
M0.13 tatthāti catutthapārājikasikkhāpade .
Idhāti bhūtārocanasikkhāpade .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
67.‘‘ CatutthapārājikavatthuV0.264 ca idañca ekamevā ’’ ti vuttaṃ , na yuttaṃ .
Kasmā ?
Tattha ‘‘ moghapurisā ’’ ti vuttattā .
Te ariyamissakā na hontīti dvepi ekasadisānīti mama takko .Payuttavācāti paccayehi yuttā vācā .
‘‘ Ariyāpi paṭijāniṃsu , tesampi abbhantare vijjamānattā uttarimanussadhammassā ’’ ti likhitaṃ .
Tathāti tato guṇārocanakāraṇā , ariyā sādiyiṃsūti yojanā .
Yatasaddānaṃ niccasambandhattā vuttaṃ ‘‘ ye ’’ tiādi .
Sabbepīti puthujjanāriyāpi .
Bhūtan ti vijjamānaṃ .
Kasmā sabbepi paṭijāniṃsu , nanu ariyehi attano guṇānaṃ anārocitattā na paṭijānitabbanti āha ‘‘ ariyānampī ’’ tiādi .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Ariyānampi abbhantare uttarimanussadhammo yasmā bhūto hoti , tasmā sabbepi ‘‘ bhūtaṃ bhagavā ’’ ti paṭijāniṃsūti yojanā .
Yasmā bhāsito viya hoti , tasmāti yojanā .
‘‘ Sabbepi bhūtaṃ bhagavāti puthujjanaariyānaṃ uttarimanussadhammassa ārocitattā ‘ bhūtan ’ ti vuttaṃ , na attano uttarimanussadhammaṃ sandhāyāti apare ’’ ti vuttaṃ .
Ariyā paṭijāniṃsūti sambandho .
Anādīnavadassinoti dosassa adassanadhammā .
Tehīti ariyehi , bhāsitoti sambandho .
Yaṃ piṇḍapātaṃ uppādesunti yojanā .
Aññeti puthujjanā .
Sabbasaṅgāhikenevāti sabbesaṃ puthujjanāriyānaṃ saṅgahaṇe pavatteneva .
Sikkhāpadavibhaṅgepīti sikkhāpadassa padabhājaniyepi .
Tatthāti catutthapārājike .
Idhāti imasmiṃ sikkhāpade .
77. Uttarimanussadhammameva sandhāya vuttaṃ , na sutādiguṇanti attho .
77. Aṭṭhame antarāti parinibbānasamayato aññasmiṃ kāle .
Atikaḍḍhiyamānenāti ‘‘ vadatha , bhante , kiṃ tumhehi adhigatan ’’ ti evaṃ nippīḷiyamānena .
Anatikaḍḍhiyamānenapi pucchite vā apucchite vā tathārūpe kāraṇe sati ārocetuṃ vaṭṭatiyeva .
Teneva aññatarena daharabhikkhunā upavadito aññataro thero ‘‘ āvuso , uparimaggatthāya vāyāmaṃ mā akāsi , khīṇāsavo tayā upavadito ’’ ti āha .
Therena ca ‘‘ atthi te , āvuso , imasmiṃ sāsane patiṭṭhā ’’ ti vutto daharabhikkhu ‘‘ āma , bhante , sotāpanno ahan ’’ ti avoca .
‘‘ Kārako ayan ’’ ti ñatvāpi paṭipattiyā amoghabhāvadassanena samuttejanāya sampahaṃsanāya ca ariyā attānaṃ pakāsentiyeva .
77. Pubbe avuttehīti catutthapārājike avuttehīti .
77. Aṭṭhame antarāti parinibbānakālato pubbepi .
Atikaḍḍhiyamānenāti ‘‘ vadatha , bhante , kiṃ tumhehi adhigatan ’’ ti evaṃ nippīḷiyamānena atibaddhiyamānena .
Tathārūpe paccaye sati vattabbameva .
Antarā vāti parinibbānakālato aññasmiṃ kāle vā .
Atikaḍḍhiyamānenāti atinippīḷiyamānena .
Sutapariyattisīlaguṇan ti sutaguṇaṃ pariyattiguṇaṃ sīlaguṇañca .
Sutapariyattisīlaguṇan ti ettha atthakusalatā sutaguṇo , pāḷipāṭhakusalatā pariyattiguṇoti daṭṭhabbaṃ .
Ummattakassa idha avacane kāraṇaṃ vadantena khittacittavedanaṭṭānampi avacane kāraṇaṃ vuttamevāti daṭṭhabbaṃ .
Iti -saddena vā ādiatthena khittacittavedanaṭṭe saṅgaṇhāti .
Teneva vadati ‘‘ cittakkhepassa vā abhāvā ’’ ti .
Diṭṭhisampannānan ti maggaphaladiṭṭhiyā samannāgatānaṃ .
Ariyānameva hi ummattakādibhāvo natthi .
‘‘ Cittakkhepassa vā abhāvā ’’ ti iminā khittacittavedanāṭṭatāpi ariyānaṃ natthīti dasseti .
Jhānalābhino pana tasmiṃ sati jhānā parihāyanti , tasmā tesaṃ abhūtārocanapaccayā anāpatti vattabbā , na bhūtārocanapaccayā .
Tenevāha ‘‘ bhūtārocanapaccayā anāpatti na vattabbā ’’ ti .
Ummattakassāti
V1.12 idaṃ panāti ettha iti-saddo ādyattho .
Tena ‘‘ khittacittassā ’’ tiādiṃ saṅgaṇhāti .
Pubbe avuttehīti catutthapārājike avuttehi .
PubbeM2.9 avuttehīti catutthapārājike avuttehi .Idañca sikkhāpadaṃ paṇṇattiajānanavasena acittakasamuṭṭhānaṃ
V3.12 hoti .
Idañca sikkhāpadaṃ paṇṇattiajaānanavasena ekantato acittakasamuṭṭhānameva hoti ariyānaṃ paṇṇattivītikkamābhāvā .Diṭṭhisampannānan ti maggapaññāya , phalapaññāya ca sampannānaṃ .
Anāpattīti pācittiyāpattiyā anāpatti na vattabbā , āpattiyeva hoti , tasmā ‘‘ ummattakassa anāpattī ’’ ti na vattabbanti adhippāyoti .
Ariyā cettha paṇṇattiṃ jānantā
M3.13 vītikkamaṃ na karonti , puthujjanā pana paṇṇattiṃ jānitvāpi vītikkamaṃ karonti , te ca satthuno āṇāvītikkamacetanāya balavaakusalabhāvato jhānā parihāyantīti daṭṭhabbaṃ , ukkaṭṭhaparicchedena ariyapuggale eva sandhāya ‘‘ kusalābyākatacittehi dvicittan ’’ ti vuttaṃ .
Paṇṇattiṃ ajānantā pana jhānalābhī puthujjanā vatthumhi lobhavasena akusalacittenapi na ārocentīti natthi .
Idha dukkhavedanāya abhāvato ‘‘ dvivedanan ’’ ti imassa anurūpaṃ katvā dvicittan ti idaṃ vuttanti evaṃ vā ettha adhippāyo gahetabbo .
Jhānalābhīnañca satthu āṇāvītikkamapaṭighacittassa jhānaparihānato bhūtārocanaṃ na sambhavati .Sesaṃ uttānameva .
Uttarimanussadhammassa bhūtatā , anupasampannassa ārocanaṃ , taṅkhaṇavijānanā , anaññāpadesoti imānettha cattāri aṅgāni .
Uttarimanussadhammassa bhūtatā , anupasampannassa ārocanaṃ , taṅkhaṇavijānanā , anaññappadesoti imāni panettha cattāri aṅgāni .
Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
Aṭṭhamaṃ .
9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .