Issues
Select Version
Mahāvaggaṭīkā
Mahāvaggaṭīkā

12. Saccasaṃyuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

12. Saccasaṃyuttaṃ

1. Samādhivaggo

1. Samādhisuttavaṇṇanā

1071. CittekaggatāyātiM2.539V2.241 nissakkavacanaṃ ‘‘ parihāyantī ’’ ti padaṃ apekkhitvā .
Yathābhūtādivasenāti yathāgatādivasena .
Yathābhūtaṃ nāma imasmiṃ sutte ‘‘ samāhito , bhikkhave , bhikkhu yathābhūtaṃ pajānātī ’’ tiādi .
Ādi -saddena ‘‘ tathā yasmā ’’ tiādisaṅgaho daṭṭhabbo .
Tathā hi yathābhūtavasena kāraṇacchedo kato ‘‘ tathā yasmā ’’ tiādivacanehi .
Vaṇṇāti akkharā ,‘‘ guṇā ’’ ti keci .
Padabyañjanānīti nāmādipadāni ceva taṃsamudāyabhūtabyañjanāni ca .

3. Paṭhamakulaputtasuttādivaṇṇanā

1073-75.
Sāsanāvacarā adhippetā bāhirakānaṃ saccābhisamayassa abhāvato .
Tathāti iminā catutthapañcamesu atthavisesābhāvaṃ dasseti .
Yadi evaṃ kasmā visuṃ visuṃ desanāti āha ‘‘ tena tena abhilāpenā ’’ tiādi .

10. Tiracchānakathāsuttavaṇṇanā

1080. Duggatito saṃsārato ca niyyāti etenāti niyyānaṃ , saggamaggo mokkhamaggo ca .
Tasmiṃ niyyāne niyuttā , taṃ ettha atthīti niyyānikā .
Vacīduccaritasaṃkilesato vā niyyātīti ī-kārassa rassattaṃ ya-kārassa ka-kāraṃ katvā niyyānikā .
Cetanāya saddhiṃ samphappalāpā veramaṇi .
Tappaṭipakkhato aniyyānikā , tassa bhāvo aniyyānikattaṃ .
Tiracchānabhūtan ti tirokaraṇabhūtaṃ .
Kammaṭṭhānabhāveti aniccatāpaṭisaṃyuttacatusaccakammaṭṭhānabhāve .
Sātthakan ti dānasīlādinissitattā hitapaṭisaṃyuttaṃ .
VisikhātiV2.242 gharasanniveso .
Visikhāgahaṇena ca gāmādigahaṇe viya tannivāsino visesato gahitā ‘‘ āgato gāmo ’’ tiādīsu viyaM2.540 .
Tenāha ‘‘ sūrā samatthā ’’ ti .
Kumbhaṭṭhānāpadesena kumbhadāsiyo vuttāti āha –
‘‘ kumbhadāsikathā ’’ ti .
Ayāthāvato uppattiṭṭhitisaṃhārādivasena loko akkhāyati etenāti lokakkhāyikā .
Iti iminā pakārena bhavo , iminā abhavoti evaṃ pavattāya itibhavābhavakathāya saddhiṃ .
Samādhivaggavaṇṇanā niṭṭhitā .

2. Dhammacakkappavattanavaggo

1. Dhammacakkappavattanasuttavaṇṇanā

1081.‘‘ Isīnaṃ patanuppatanavasena osīdanauppatanaṭṭhānavasena evaṃ ‘ isipatanan ’ ti ‘ laddhanāme ’ ti saṅkhepato vuttamatthaṃ vivarituṃ ‘ ettha hī ’’’ tiādi vuttaṃ .
Āmantesīti ettha yasmā dhammacakkappavattanatthaṃ ayaṃ āmantanā , tasmā samudāgamato paṭṭhāya satthu pubbacaritaṃ saṅkhepeneva pakāsetuṃ vaṭṭatīti ‘‘ dīpaṅkarapādamūle katābhinīhārato paṭṭhāyā ’’ tiādi āraddhaṃ .
Tattha mārabalaṃ bhinditvāti mārañca mārabalañca bhañjitvā .
Atha vā mārassa abbhantaraṃ bāhirañcāti duvidhaṃ balaṃ bhañjitvā .
‘‘ Dveme , bhikkhave , antā ’’ ti ettha anta -saddo ‘‘ pubbante ñāṇaṃ aparante ñāṇan ’’ tiādīsu ( dha . sa .1063) viya bhāgapariyāyoti āha ‘‘ dve ime , bhikkhave , koṭṭhāsā ’’ ti .
Saha samudāhārenāti uccāraṇasamakālaṃ .
Pattharitvā aṭṭhāsi buddhānubhāvena .
Brahmāno samāgacchiṃsu paripakkakusalamūlā saccābhisambodhāya katādhikārā .
Gihisaññojanan ti gihibandhanaṃ .
Chinditvāti haritvā .
Na vaḷañjetabbāti nānuyuñjetabbā .
Kilesakāmasukhassāti kilesakāmayuttassa sukhassa .
Anuyogoti anubhavo .
Gāmavāsīhi sevitabbattā gāmavāsīnaṃ santako .
Attanoti attabhāvassa .
Āhito ahaṃmāno etthāti attā , attabhāvo .
Dukkhakaraṇan ti dukkhuppādanaṃ .
AttamāraṇehītiM2.541 attabādhanehi .
UpasamāyātiV2.243 kilesavūpasamo adhippeto , tadatthasampadānavacananti āha ‘‘ kilesūpasamatthāyā ’’ ti .
Esa nayo sesesupi .
Saccañāṇādivasena tayo parivaṭṭā etassāti tiparivaṭṭaṃ , ñāṇadassanaṃ .
Tenāha ‘‘ saccañāṇā ’’ tiādi .
Yathābhūtaṃ ñāṇan ti paṭivedhañāṇaṃ āha .
Tesuyeva saccesu .
Ñāṇena kattabbassa ca pariññāpaṭivedhādikiccassa ca jānanañāṇaṃ ,‘‘ tañca kho paṭivedhato pagevā ’’ ti keci .
Pacchāti apare .
Tathā katañāṇaṃ .
Dvādasākāran ti dvādasavidhaākārabhedaṃ .
Aññatthāti aññesu suttesu .
Paṭivedhañāṇampi desanāñāṇampi dhammacakkan ti idaṃ tattha ñāṇakiccaṃ padhānanti katvā vuttaṃ .
Saddhindriyādidhammasamudāyo pana pavattanaṭṭhena cakkanti dhammacakkaṃ .
Atha vā cakkanti āṇā , dhammato anapetattā dhammañca taṃ cakkañca , dhammena ñāyena cakkantipi dhammacakkaṃ .
Yathāha ‘‘ dhammañca pavatteti cakkañcāti dhammacakkaṃ , cakkañca pavatteti dhammañcāti dhammacakkaṃ , dhammena pavattatīti dhammacakkaṃ , dhammacariyāya pavattatīti dhammacakkan ’’ tiādi ( paṭi . ma .2.40-41).
Ubhayampīti paṭivedhañāṇaṃ desanāñāṇanti ubhayampi .
Etan ti tadubhayaṃ .
Imāya desanāyāti iminā suttena pakāsentena bhagavatā yathāvuttañāṇadvayasaṅkhātaṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ nāma pavattanakiccassa aniṭṭhitattā .
Patiṭṭhiteti aññāsi koṇḍaññattherena sotāpattiphale patiṭṭhite .
Pavattitaṃ nāma kassapasammāsambuddhassa sāsanantaradhānato paṭṭhāya yāva buddhuppādo , ettakaṃ kālaṃ appavattapubbassa pavattitattā , uparimaggādhigamo panassa atthaṅgato evāti .
Ekappahārenāti ekeneva pahārasaññitena kālena .
Divasassa hi tatiyo bhāgo pahāro nāma .
Pāḷiyaṃ pana ‘‘ tena khaṇena tena layena tena muhuttenā ’’ ti vuttaṃ .
Taṃ pahārakkhaṇasallakkhaṇameva .
Sabbaññutaññāṇobhāsoti sabbaññutaññāṇānubhāvena pavatto obhāso cittaṃ paṭicca utusamuṭṭhāno veditabbo .
Yasmā bhagavato dhammacakkappavattanassa ārambhe viya parisamāpane ativiya uḷāratamaṃ pītisomanassaṃ udapādi , tasmā ‘‘ imassapi udānassā ’’ tiādi vuttaṃ .

9. Saṅkāsanasuttavaṇṇanā

1089. AtthasaṃvaṇṇaneM2.542 vaṇṇīyanteti vaṇṇā .
Teyeva pariyāyena akkharaṇato akkharāniV2.244 .
Atthaṃ byañjentīti byañjanāni .
Yasmā pana akārādike sarasamaññā , kakārādike byañjanasamaññā , ubhayattha vaṇṇasamaññā , tasmā vuttaṃ ‘‘ vaṇṇānaṃ vā ekadesā yadidaṃ byañjanā nāmā ’’ ti .
Nettiyaṃ pana vākye byañjanasamaññā .
Byañjanaggahaṇeneva cettha ākāraniruttiniddesā gahitā evāti daṭṭhabbaṃ .
Saṅkāsanāti atthassa ñāpanā bhāgaso .
Tenāha ‘‘ vibhattiyo ’’ ti .
Saṅkāsanaggahaṇeneva cettha pakāsanā vuttā hoti .
Vibhattiyo hi atthavacaneneva vivaranti , tāhi kāraṇapaññattiyo vuttāyevāti , tāhipi atthapadāni gahitāneva honti .
Ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana visuddhimaggavaṇṇanāyaṃ nettiaṭṭhakathāyañca vuttanayena veditabbo .
Sabbākārenāti sabhāgādivibhāvanākārena .
Vaṇṇādīnan ti tasmiṃ pana vitthāre pavattavaṇṇādīnaṃ .
Tasmāti vaṇṇādīnaṃ antaabhāvato .
Evamāhāti ‘‘ aparimāṇā vaṇṇā byañjanā saṅkāsanā ’’ ti evamāha .

10. Tathasuttavaṇṇanā

1090. Sabhāvāvijahanaṭṭhenāti attano dukkhasabhāvassa kadācipi apariccajanena tathasabhāvaṃ .
Tenāha ‘‘ dukkhañhi dukkhameva vuttan ’’ ti .
Sabhāvassāti dukkhasabhāvassa .
Amoghatāyāti avañjhatāya .
Avitathan ti na vitathaṃ .
Tenāha ‘‘ na hi dukkhaṃ adukkhaṃ nāma hotī ’’ ti .
Aññabhāvānupagamenāti samudayādisabhāvānupagamanena musā na hotīti añño aññathā na hotīti anaññathaṃ .
Tenāha ‘‘ na hī ’’ tiādi .
Dhammacakkappavattanavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .

3. Koṭigāmavaggo

1. Koṭigāmasuttavaṇṇanā

1091. AnanubodhātiM2.543 paṭivedhassa anurūpabodhābhāvena .
Appaṭivedhāti saccānaṃ paṭimukhaṃ vedhābhāvena .

2. Dutiyakoṭigāmasuttavaṇṇanā

1092. Phalasamādhiphalapaññānan tiV2.245 aggaphalasamādhiaggaphalapaññānaṃ .

7. Tathasuttavaṇṇanā

1097. Ariyānan ti buddhānaṃ ariyānaṃ .
Tenāha ‘‘ na hī ’’ tiādi .

8. Lokasuttavaṇṇanā

1098. Paṭividdhattā desitattā cāti iminā paṭivedhañāṇena desanāñāṇena ca pariggahitattā ariyasantakāni honti ariyassa bhagavato santakabhāvato .

10. Gavampatisuttavaṇṇanā

1100. Ekappaṭivedhoti ekeneva ñāṇena catunnaṃ ariyasaccānaṃ ekajjhaṃ paṭivedho .
Koṭigāmavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .

4. Sīsapāvanavaggo

3. Daṇḍasuttavaṇṇanā

1101. Punappunaṃ vaṭṭasmiṃyeva nibbattanti adiṭṭhattā catunnaṃ ariyasaccānaṃ .

5. Sattisatasuttavaṇṇanā

1105. BhaveyyaM2.544 ceti dukkhadomanassāni ajjhupekkhitvā sahitehi tehi saccābhisamayo bhaveyyāti evaṃ parikappanā na kātabbāti .

9. Indakhīlasuttavaṇṇanā

1109. Ajjhāsayan tiV2.246 sassatādibhedaṃ ajjhāsayaṃ .
So hi ‘‘ idameva saccaṃ moghamaññan ’’ ti gāhassa mukhabhūtattā mukhanti adhippeto .
Tañca apare adiṭṭhasaccā olokenti , diṭṭhasaccā pana neva olokenti .

10. Vādatthikasuttavaṇṇanā

1110. Kukkuko pamāṇamajjhimassa purisassa hatthoti attho .
Kukkūti tasseva nāmaṃ .
Sīsapāvanavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .

5. Papātavaggo

1. Lokacintāsuttavaṇṇanā

1111. Lokacintan ti lokasannivesapaṭisaṃyuttavīmaṃsāva .
‘‘ Lokacittan ’’ tipi pāṭho , taṃtaṃlokapariyāpannaṃ cittanti attho .
Nāḷikerādayoti ādi -saddena avuttānaṃ osadhitiṇavanappatiādīnaṃ saṅgaho .
Evarūpan ti edisaṃ aññampi taṃtaṃlokacittaṃ .
Vigatacittoti attatthaparatthato apagatavitakko addasa evaṃ adhiṭṭhahiṃsūti sambandho .
Sambarimāyan ti sambarena asurindena uppāditaṃ asuramāyaṃ , yaṃ ‘‘ indajālan ’’ tipi vuccati indassa mohanatthaṃ uppāditattā .
Samparivattetvāti paridhāvetvā .
Yathā neti ne asure yathā so puriso passati , evaṃ adhiṭṭhahiṃsu .
Kasmā panete evaṃ adhiṭṭhahiṃsūti ?
Taṃ purisaṃ tattha tathānisinnaṃ disvā ‘‘ ayañca devo ’’ ti āsaṅkantā tathā adhiṭṭhahitvā bhisamuḷālachiddehi pavisitvā attano asurabhavanaṃ gatā .
Tenāha bhagavā –
‘‘ devānaṃyeva mohayamānā ’’ ti .

2-3.
Papātasuttādivaṇṇanā

1112-3.
MariyādapāsāṇotiV2.247M2.545 gijjhakūṭapabbatassa mariyādapākārasadiso mahanto pāsāṇo .
Aniṭṭharūpan ti ettha rūpa -saddo sabhāvattho ‘‘ piyarūpe sātarūpe ’’ tiādīsu ( ma . ni .1.408-409) viyāti āha –
‘‘ aniṭṭhasabhāvan ’’ ti .

5. Vālasuttavaṇṇanā

1115. Upāsanan ti ācariyaupāsanaṃ , ācariyaṃ antevāsinā vā divase divase sikkhanavasena upāsitabbato upāsananti laddhanāmaṃ kaṇḍakhipanasippaṃ .
Kaṇḍaṃ atikkamanteti saraṃ khipante .
Poṅkhānupoṅkhan ti poṅkhasaddatthaṃ pākaṭaṃ katvā dassetuṃ ‘‘ ekaṃ kaṇḍaṃ khipitvā ’’ tiādi vuttaṃ .
Aparaṃ anupoṅkhan ti ettha aparan ti tatiyakaṇḍaṃ .
Anupoṅkhaṃ nāma idanti dassetuṃ ‘‘ anupoṅkhaṃ nāma dutiyassa poṅkhan ’’ ti vuttaṃ .
Tañhi tatiyena sarena vijjhīyati .
Puna aparaṃ tassa poṅkhan ti idaṃ pana aparāparaṃ avirajjhanaṃ dassetuṃ vuttaṃ .
Durabhisambhavataran ti abhibhavituṃ asakkuṇeyyataraṃ .
Vālan ti kesaṃ .
Sattadhā bhinditvāti sattakkhattuṃ viphāletvā .
Tassa ekaṃ bhedan ti tassa kesassa ekaṃ aṃsusaṅkhātaṃ bhedaṃ gahetvā .
Vātiṅgaṇamajjhe bandhitvāti vātiṅgaṇaphalassa majjhaṭṭhāne bandhitvā .
Aparaṃ bhedan ti aparaṃ kesassa aṃsusaṅkhātaṃ bhedaṃ .
Aggakoṭiyaṃ bandhitvāti yathā tassa vālabhedassa ūkāmattaṃ likhāmattaṃ vā kaṇḍassa aggakoṭiṃ adhikaṃ hutvā tiṭṭhati , evaṃ bandhitvā .
Usabhamatteti vīsatiyaṭṭhimatte ṭhāne ṭhito .
Kaṇḍabaddhāya koṭiyāti kaṇḍabaddhāya vālassa koṭiyā vātiṅgaṇabandhanavālassa koṭiṃ paṭivijjheyya .

8. Dutiyachiggaḷayugasuttavaṇṇanā

1118. Adhiccuppattikan ti yadicchāvasena uppajjanakaṃ .
Chiggaḷenāti chiggaḷapadesena .
Chiggaḷuparīti heṭṭhimayugassa chiggaḷapadesassa upari .
Āruḷhassa chiggaḷenāti ubhinnampi chiddena .
Gīvappavesanaṃ viyāti catunnaṃ yugānaṃ chiddapadeseneva uparūpari ṭhitānaṃ chiddantarena kāṇakacchapassa gīvappavesanaṃM2.546 adhiccatarasambhavaṃ .
Tatopi adhiccatarasambhavo manussattalābho , tato adhiccatamasambhavo ariyamaggapaṭilābhoti dassento āha ‘‘ catusaccapaṭivedho ativiya adhiccatarasambhavo ’’ ti .
Papātavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .

6. Abhisamayavaggavaṇṇanā

1121. AbhisamayasaṃyutteV2.248 vitthāritova , tasmā tattha vuttanayeneva tassa attho veditabbo .

7. Paṭhamaāmakadhaññapeyyālavaggo

3. Paññāsuttavaṇṇanā

1133. Lokiyampi visuddhatthena ‘‘ ariyan ’’ ti vattabbataṃ labhatīti ‘‘ lokiyalokuttarenā ’’ ti vuttaṃ .

4. Surāmerayasuttavaṇṇanā

1134. Piṭṭhasurāti piṭṭhena kātabbasurā , tathā odanasurā pūvasurā , majjarasādibhūte kiṇṇe pakkhipitvā kattabbā surā kiṇṇapakkhittasurā .
Sambhārasaṃyuttāti mūlabhesajjasambhārehi saṃyuttā .
Pupphāsavoti nāḷikerapupphādito assavanakaāsavo .
Muddikaphalādito assavanakaāsavo phalāsavo .
Itītiādiattho .
Tena madhvāsavaguḷāsavasambhārasaṃyutte saṅgaṇhāti .
Surāsavavinimuttan ti yathāvuttasurāsavavinimuttaṃ .

10. Pacāyikasuttavaṇṇanā

1140. Nīcavuttinoti kule jeṭṭhānaṃ mahāpitucūḷapitujeṭṭhabhātikādīnaṃ abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammādivasena nīcavuttino .

8. Dutiyaāmakadhaññapeyyālavaggo

8. Bījagāmasuttavaṇṇanā

1148.‘‘ Mūlabījan ’’ tiādīsuV2.249M2.547 mūlameva bījanti mūlabījaṃ , mūlabījaṃ etassātipi mūlabījaṃ .
Tattha purimena bījagāmo vutto ‘‘ bījānaṃ samūho ’’ ti katvā , dutiyena bhūtagāmo .
Duvidhopeso sāmaññaniddesena ,‘‘ mūlabījañca mūlabījañca mūlabījan ’’ ti ekasesanayena vā bījattho veditabbo .
Esa nayo sesesupi .
Phaḷubījan ti pabbabījaṃ .
Bāhirapaccayantarasamavāye sadisaphaluppattiyā visesakāraṇabhāvato viruhanasamatthe sāraphale niruḷho bīja-saddo .
Tadatthasiddhiyā mūlādīsupi kesuci pavattatīti tato nivattanatthaṃ ekena bīja-saddena visesetvā vuttaṃ ‘‘ bījabījan ’’ ti ‘‘ rūparūpaṃ , dukkhadukkhan ’’ ti ( saṃ . ni .4.327) ca yathā .
Nīlatiṇarukkhādikassāti allatiṇassa ceva allarukkhādikassa ca .
Ādi -saddena osadhigacchalatādīnaṃ gahaṇaṃ .

9. Vikālabhojanasuttavaṇṇanā

1149. Aruṇuggamanato paṭṭhāya yāva majjhanhiko , ayaṃ buddhādiariyānaṃ āciṇṇasamāciṇṇo bhojanassa kālo , tadañño vikāloti āha –
‘‘ vikālabhojanāti kālātikkantabhojanā ’’ ti .

10. Gandhavilepanasuttavaṇṇanā

1150. Yaṃ kiñci pupphan ti ganthimaṃ aganthimaṃ vā yaṃ kiñci pupphajātaṃ , tathā pisitādibhedaṃ yaṃ kiñci gandhajātaṃ .

9. Tatiyaāmakadhaññapeyyālavaggo

1. Naccagītasuttavaṇṇanā

1151. SaṅkhepatoV2.250 ‘‘ sabbapāpassa akaraṇan ’’ tiādinayappavattaṃ ( dī . ni .2.90; dha . pa .183) bhagavato sāsanaṃ accantachandarāgapavattito naccādīnaṃ dassanaṃ na anulometīti āha ‘‘ sāsanassa ananulomattā ’’ ti .
Attanā parehi ca payojiyamānaṃM2.548 payojāpiyamānañca eteneva nacca-saddena gahitaṃ , tathā gītavāditasaddehi cāti āha –
‘‘ naccananaccāpanādivasenā ’’ ti .
Ādi -saddena gāyana-gāyāpana-vādana-vādāpanādīni saṅgaṇhāti .
Dassanena cettha savanampi saṅgahitaṃ virūpekasesanayena .
Yathāsakaṃ visayassa ālocanasabhāvatāya vā pañcannaṃ viññāṇānaṃ savanakiriyāyapi dassanasaṅkhepasabbhāvato ‘‘ dassanā ’’ icceva vuttaṃ .
Avisūkabhūtassa gītassa savanaṃ kadāci vaṭṭatīti āha –
‘‘ visūkabhūtā dassanā cā ’’ ti .
Tathā hi vuttaṃ paramatthajotikāya khuddakaaṭṭhakathāya ( khu . pā . aṭṭha .2. pacchimapañcasikkhāpadavaṇṇanā )–
‘‘ dhammūpasaṃhitaṃ gītaṃ vaṭṭati , gītūpasaṃhito dhammo na vaṭṭatī ’’ ti .

2. Uccāsayanasuttavaṇṇanā

1152. Uccāti ucca-saddena samānatthaṃ ekaṃ saddantaraṃ .
Seti etthāti sayanaṃ , uccāsayanaṃ mahāsayanañca samaṇasārupparahitaṃ paṭikkhittanti āha –
‘‘ pamāṇātikkantaṃ akappiyattharaṇan ’’ ti .
Āsandādiāsanañcettha sayaneneva saṅgahitaṃ .
Yasmā pana ādhāre paṭikkhitte tadādhārakiriyā paṭikkhittāva hoti , tasmā ‘‘ uccāsayanamahāsayanā ’’ icceva vuttaṃ .
Atthato pana tadupabhogabhūtanisajjānipajjanehi virati dassitāti daṭṭhabbaṃ .
Atha vā uccāsayanamahāsayanañca uccāsayanamahāsayanañcāti uccāsayanamahāsayanan ti etasmiṃ atthe ekasesanayena ayaṃ niddeso kato yathā –
‘‘ nāmarūpapaccayā saḷāyatanan ’’ ti ( udā .1).
Āsanakiriyāpubbakattā vā sayanakiriyāya sayanaggahaṇeneva āsanampi gahitanti daṭṭhabbaṃ .

3. Jātarūpasuttavaṇṇanā

1153. Aññepi uggahāpane upanikkhittasādiyane ca paṭiggahaṇattho labbhatīti āhaV2.251 –
‘‘ na uggaṇhāpenti , na upanikkhittaṃ sādiyantī ’’ ti .
Atha vā tividhaṃ paṭiggahaṇaṃ kāyena vācāya manasāti .
Tattha kāyena paṭiggahaṇaṃ uggahaṇaṃ , vācāya paṭiggahaṇaṃ uggahāpaṇaṃ , manasā paṭiggahaṇaṃ sādiyanaṃ .
Tividhampi paṭiggahaṇaṃ sāmaññaniddesena , ekasesanayena vā gahetvā ‘‘ paṭiggahaṇā ’’ ti vuttanti āha –
‘‘ neva naṃ uggaṇhantī ’’ tiādi .
Esa nayo ‘‘ āmakadhaññapaṭiggahaṇā ’’ tiādīsupi .

4. Āmakadhaññasuttavaṇṇanā

1154. NīvārādiupadhaññassaM2.549 sāliādimūladhaññantogadhattā vuttaṃ ‘‘ sattavidhassā ’’ ti .

5. Āmakamaṃsasuttavaṇṇanā

1155.‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , pañca vasāni bhesajjāni – acchavasaṃ , macchavasaṃ , susukāvasaṃ , sūkaravasaṃ , gadrabhavasan ’’ ti ( mahāva .262; pārā . aṭṭha .623) vuttattā idaṃ uddissa anuññātaṃ nāma .
Tassa pana ‘‘ kāle paṭiggahitan ’’ ti ( mahāva .262) vuttattā paṭiggahaṇaṃ vaṭṭatīti āha –
‘‘ aññatra uddissa anuññātā ’’ ti .
Vinayavasena upaparikkhitabbo , tasmā samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya vuttanayenettha vinicchayo veditabbo .

10. Catutthaāmakadhaññapeyyālavaggo

2-3.
Kayavikkayasuttādivaṇṇanā

1162-63.
Kassaci bhaṇḍassa gahaṇaṃ kayo , dānaṃ vikkayo .
Tattha tatthāti gāmantare santike ca gamanaṃ dūtakammanti vuccatīti yojanā .
Pahiṇagamanaṃ khuddakagamanaṃ .

4. Tulākūṭasuttavaṇṇanā

1164. Rūpakūṭaṃ sarūpena sadisena chalavohāro .
Aṅgakūṭaṃ attano hatthādinā aṅgānaṃ chalakaraṇaṃV2.252 .
Gahaṇakūṭaṃ mānesu gahaṇavasena .
Paṭicchannakūṭaṃ ayacuṇṇādinā paṭicchannena chalakaraṇaṃ .
Mahatiyā tulāya .
Pacchābhāgeti tulāya pacchimabhāge .
Hatthenāti hatthapadesena .
Akkamatīti uṭṭhātuṃ adento gaṇhāti .
Dadanto pubbabhāgeti paresaṃ dadanto pubbabhāge hatthena tulaṃ akkamati .
Tan ti ayacuṇṇaṃ .
Lohapātiyoti tambalohapātiyo .
Suvaṇṇavaṇṇā karontīti asanikhādasuvaṇṇakanakalimpitā suvaṇṇavaṇṇā karonti .
MānabhājanassaM2.550 hadayabhūtassa abbhantarassa bhinnaṃ hadayabhedo .
Nimiyamānassa tilataṇḍulādikassa sikhāya aggakoṭiyā bhinnaṃ sikhābhedo .
Khettādīnaṃ minanarajjuyā aññathākaraṇaṃ rajjubhedo .
Rajjugahaṇeneva cettha daṇḍakassa gahaṇaṃ katamevāti daṭṭhabbaṃ .

6-11.
Chedanasuttādivaṇṇanā

1166-71.
Vadhoti muṭṭhippahārakasātāḷanādīhi hiṃsanaṃ , viheṭhananti attho .
Viheṭhanatthopi hi vadha-saddo dissati ‘‘ atthānaṃ vadhitvā vadhitvā rodeyyā ’’ tiādīsu .
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ māraṇan ’’ ti vuttaṃ , taṃ pana pothanaṃ sandhāyāti sakkā viññātuṃ māraṇasaddassa vihiṃsanepi dissanato .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Āmakadhaññapeyyālavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .

Sāratthappakāsiniyā saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya

Mahāvaggavaṇṇanāya līnatthappakāsanā niṭṭhitā .

Nigamanakathāvaṇṇanā

SakalarūpārūpasammasaneM2.551 saṇhasukhumavisayañāṇatāya vipassanācāranipuṇabuddhīnaṃ susaṃyatakāyavacīsamācāratāya samathavipassanāsu sammadeva yatanato ca yatīnaṃ bhikkhūnaṃ khandhāyatanadhātusaccindriyapaṭiccasamuppādabhede paramatthadhamme nānānayehi ñāṇavibhāgassa sannissayena bahukārassa saṃyuttāgamavarassa atthasaṃvaṇṇanaṃ kātuṃ sāratthappakāsanato eva nipuṇā yā mayā aṭṭhakathā āraddhāti sambandho .
Savisesaṃ paññāvahaguṇattā eva hissa ganthārambhe āditopi ‘‘ paññāpabhedajananassā ’’ tiV2.253 vuttaṃ .
Mahāaṭṭhakathāya sāran ti saṃyuttamahāaṭṭhakathāya sāraṃ .
Ekūnasaṭṭhimattoti thokaṃ ūnabhāvato matta -saddaggahaṇaṃ .
Mūlaṭṭhakathāya sāran ti pubbe vuttasaṃyuttamahāaṭṭhakathāya sārameva puna nigamanavasena vuttanti .
Atha vā mūlaṭṭhakathāya sāran ti porāṇaṭṭhakathāsu atthasāraṃ .
Tena etaṃ dasseti ‘‘ saṃyuttamahāaṭṭhakathāya atthasāraṃ ādāya imaṃ sāratthappakāsiniṃ karontena sesamahānikāyānampi mūlaṭṭhakathāsu idha viyogakkhamaṃ atthasāraṃ ādāya akāsin ’’ ti .
‘‘ Mahāvihārādhivāsīnan ’’ ti ca idaṃ purimapacchimapadehi saddhiṃ sambandhitabbaṃ ‘‘ mahāvihārādhivāsīnaṃ samayaṃ pakāsayantiṃ mahāvihārādhivāsīnaṃ mūlaṭṭhakathāya sāraṃ ādāyā ’’ ti ca .
Tena puññena .
Hotu sabbo sukhī lokoti kāmāvacarādivibhāgo sabbo sattaloko yathārahaṃ bodhittayādhigamavasena sampayuttena nibbānasukhena sukhito hotūti sadevakassa lokassa accantaṃ sukhādhigamāya attano puññaṃ pariṇāmeti .
Ettāvatā sāratthappakāsiniyā
Saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya līnatthappakāsanā niṭṭhitā .
Saṃyuttaṭīkā samattā .