6. Pātimokkhasaṃvarasuttavaṇṇanā
412. Jeṭṭhakasīlan ti padhānakasīlaṃ .
Sīlaggahaṇañhi pāḷiyaṃ pātimokkhasaṃvaravaseneva āgataṃ .
Tenāha ‘‘ tipiṭakacūḷanāgatthero panā ’’ tiādi .
Tattha pātimokkhasaṃvarova sīlan ti avadhāraṇaṃ itaresaṃ tiṇṇaṃ ekadesena pātimokkhantogadhabhāvaṃ dīpeti .
Tathā hi anolokiyolokane ājīvahetu ca chasikkhāpadavītikkamane gilānapaccayassa appaccavekkhitaparibhoge
V2.187 ca āpatti vihitāti .Tīṇīti indriyasaṃvarādīni .
Sīlanti vuttaṭṭhānaṃ nāma natthīti sīlapariyāyena tesaṃ katthaci sutte gahitaṭṭhānaṃ nāma natthīti nippariyāyasīlataṃ tesaṃ
M2.485 paṭikkhipati .Chadvārarakkhaṇamattamevāti tassa sallahukatamāha cittādhiṭṭhānamattena paṭipākatikabhāvappattito .
Itaradvayepi eseva nayo .
Paccayuppattimattakan ti phalena hetuṃ dasseti .
Uppādanahetukā hi paccayānaṃ uppatti .
Idamatthan ti idaṃ payojanaṃ imassa paccayassa paribhuñjaneti adhippāyo .
Nippariyāyenāti iminā indriyasaṃvarādīni tīṇi padhānasīlassa paripālanaparisodhanavasena pavattiyā pariyāyasīlāni nāmāti dasseti .
Idāni pātimokkhasīlasseva padhānabhāvaṃ byatirekato anvayato ca upamāya vibhāvetuṃ ‘‘ yassā ’’ tiādimāha .
Tattha soti pātimokkhasaṃvaro .
Sesāni indriyasaṃvarādīni .
Pātimokkhasaddassa attho pana visuddhimaggasaṃvaṇṇanādīsu vitthārito , tasmā tattha vuttanayeneva veditabbo .
Ācārena ca gocarena ca sampannoti kāyikacetasikaavītikkamasaṅkhātena ācārena ca navesiyādigocaratādisaṅkhātena gocarena ca sampanno , sampannaācāragocaroti attho .
Appamattakesūti atiparittakesu anāpattigamanīyesu .
‘‘ Dukkaṭadubbhāsitamattesū ’’ ti apare .
Vajjesūti akaraṇīyesu gārayhesu .
Te pana ekantato akusalā hontīti āha –
‘‘ akusaladhammesū ’’ ti .
Bhayadassāvīti bhayato dassanasīlo , paramāṇumattampi vajjaṃ sineruppamāṇaṃ viya katvā dassanasīlo .
Sammā ādiyitvāti sammadeva sakkaccaṃ sabbaso ca ādiyitvā .
Sikkhāpadesūti niddhāraṇe bhumman ti samudāyato avayavaniddhāraṇaṃ dassento ‘‘ sikkhāpadesu taṃ taṃ sikkhāpadan ’’ tiādimāha .
Sikkhāpadaṃ samādātabbaṃ sikkhitabbañcāti adhippāyo .
Sikkhāti adhisīlasikkhā .
Pubbe pada -saddo adhiṭṭhānaṭṭho , idha bhāgatthoti daṭṭhabbanti āha –
‘‘ sikkhākoṭṭhāsesū ’’ ti .
Mūlapaññattianupaññattiādibhedaṃ yaṃkiñci sikkhitabbaṃ pūretabbaṃ sīlaṃ , taṃ pana dvāravasena duvidhamevāti āha –
‘‘ kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā ’’ ti .
Imasmiṃ atthavikappe sikkhāpadesūti ādhāre bhummaṃ sikkhābhāgesu kassaci visuṃ aggahaṇato .
Tenāha –
‘‘ taṃ taṃ sabban ’’ ti .
‘‘ Tato tvaṃ bhikkhu sīlaṃ nissāyā ’’ ti vacanato anabhijjhā abyāpādasammādiṭṭhiyopi sīlanti vuttā , tasmā imasmiṃ sutte ‘‘ pātimokkhasaṃvarasīlameva kathitan ’’ ti vuttaṃ .