Issues
Mahāvaggaṭīkā
Mahāvaggaṭīkā

1. Himavantasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Himavantasuttavaṇṇanā

182. BujjhatiV2.123M2.414 catusaccaṃ ariyasāvako etāyāti bodhaṃ , dhammasāmaggī , ariyasāvako pana catusaccaṃ bujjhatīti bodhi .
Aṅgāti kāraṇā .
Yāya dhammasāmaggiyāti sambandho .
Taṇhāvasena patiṭṭhānaṃ , diṭṭhivasena āyūhanā .
Sassatadiṭṭhiyā patiṭṭhānaṃ , ucchedadiṭṭhiyā āyūhanā .
Līnavasena patiṭṭhānaṃ , uddhaccavasena āyūhanā .
Kāmasukhānuyogavasena patiṭṭhānaṃ , attakilamathānuyogavasena āyūhanā .
Oghataraṇasuttavaṇṇanāyaṃ ( saṃ . ni .1.1)–
‘‘ Kilesavasena patiṭṭhānaṃ , abhisaṅkhāravasena āyūhanā .
Taṇhādiṭṭhīhi patiṭṭhānaṃ , avasesakilesābhisaṅkhārehi āyūhanā , sabbākusalābhisaṅkhāravasena patiṭṭhānaṃ , sabbalokiyakusalābhisaṅkhāravasena āyūhanā ’’ ti –
Vuttesu pakāresu idha avuttānaṃ vasena veditabbo .
Kilesasantānaniddāya uṭṭhahatīti etena sikhāpattavipassanāsahagatānampi satiādīnaṃ bojjhaṅgabhāvaṃ dasseti .
Cattārītiādinā maggaphalena sahagatānaṃ .
Sattahi bojjhaṅgehi bhāvitehi saccapaṭivedho hotīti kathamidaṃ jānitabbanti codanaṃ sandhāyāha ‘‘ yathāhā ’’ tiādi .
Jhānaṅgamaggaṅgādayo viyāti etena bodhibojjhaṅgasaddānaṃ samudāyāvayavavisayataṃ dasseti .
Senaṅgarathaṅgādayo viyāti etena puggalapaññattiyā avijjamānapaññattibhāvaṃ dasseti .
Bodhāya saṃvattantīti bojjhaṅgāti vuttaṃ ‘‘ kāraṇattho aṅgasaddo ’’ ti .
Bujjhatīti bodhi , bodhiyā eva aṅgāti bojjhaṅgāti vuttaṃ ‘‘ bujjhantīti bojjhaṅgā ’’ ti .
Vipassanādīnaṃ kāraṇānaṃ bujjhitabbānaṃ saccānaṃ anurūpaṃ paccakkhabhāvena paṭimukhaṃ aviparītaṃ sammā bujjhantīti evaṃ vatthuvisesadīpakehiV2.124 uparimaggehi anubujjhantītiādinā vuttabodhisaddehi nippadesena vuttaṃM2.415 ‘‘ bujjhanatāsāmaññena saṅgaṇhātī ’’ ti .
Ettha ca līnapatiṭṭhāna-kāmasukhallikānuyoga-ucchedābhinivesānaṃ dhammavicaya-vīriyapītipadhāna-dhammasāmaggī paṭipakkho .
Uddhaccāyūhanaattakilamathānuyoga-sassatābhinivesānaṃ passaddhisamādhi-upekkhāpadhāna-dhammasāmaggī paṭipakkho .
Sati pana ubhayatthāpi icchitabbā .
Tathā hi sā sabbatthikā vuttā .
Saṃ-saddo pasaṃsāyaṃ .
Punadeva sundaro ca atthopīti āha ‘‘ pasattho sundaro ca bojjhaṅgo ’’ ti .
Abhinibbattetīti abhivisiṭṭhabhāvena nibbatteti savisesabhāvaṃ vadati .
‘‘ Eke vaṇṇayantī ’’ ti vatvā tattha yathāvuttavivekattayato aññaṃ vivekadvayaṃ uddharitvā dassetuṃ ‘‘ te hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha jhānakkhaṇe tāva kiccato vikkhambhanavivekanissitaṃ , vipassanākkhaṇe ajjhāsayato paṭippassaddhivivekanissitaṃ bhāvetīti .
Tenāha –
‘‘ anuttaraṃ vimokkhaṃ upasampajja viharissāmī ’’ ti .
Tattha tattha nicchayatāya kasiṇajjhānaggahaṇena anuppādānampi gahaṇaṃ daṭṭhabbaṃ .
Himavantasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .