9. Gilānasuttavaṇṇanā
375. Pādagāmoti nagarassa padasadiso mahantagāmo .
Tenevāha ‘‘ vesāliyaṃ viharati veḷuvagāmake ’’ ti .
Ahitanisedhana-hitaniyojana-byasanapariccajana-lakkhaṇo mittabhāvo yesu atthi , te mittā .
Ye pana diṭṭhamattasahāyā , te sandiṭṭhā .
Ye savisesaṃ bhattimanto , te sambhattāti dassento ‘‘ mittāti mittāvā ’’ tiādimāha .
Assāti bhagavato .
Pañcamiyaṃ aṭṭhamiyaṃ cātuddasiyaṃ pañcadasiyanti ekekasmiṃ pakkhe cattāro vāre katvā māsassa aṭṭhavāre .
Vedanānaṃ balavabhāvena kharo pharuso kakkhaḷo .
Ābādhoti pubbakammahetutāya kammasamuṭṭhāno ābādho saṅkhāradukkhatāsaṅkhāto sabbakālikattā sarīrassa sabhāgarogo nāma .
Nāyamīdiso ābādho , ayaṃ pana bahalatarabyādhitāya ‘‘ visabhāgarogo ’’ ti vutto .
Anta-saddo samīpapavattoti āha –
‘‘ maraṇantaṃ maraṇasantikan ’’ ti .
Vedanā … pe … akaronto ukkaṃsagatabhāvitakāyāditāya .
Apīḷiyamānoti apīḷiyamāno viya .
Ovādameva bhikkhusaṅghassa apalokananti āha –
‘‘ ovādānusāsaniṃ adatvāti vuttaṃ hotī ’’ ti .
Pubbabhāgavīriyaṃ nāma phalasamāpattiyā parikammabhūtavipassanāvīriyaṃ .
Jīvitampi jīvitasaṅkhāro patituṃ adatvā attabhāvassa abhisaṅkharaṇato .
‘‘ Ettakaṃ
V2.175 kālaṃ atikkamitvā vuṭṭhahissāmī ’’ ti khaṇaparicchedavatī samāpatti khaṇikasamāpatti .Niggumbaṃ nijjaṭaṃ katvāti rūpasattakārūpasattakavasena pavattiyamānaṃ vipassanābhāvanaṃ sabbaso khilavirahena niggumbaṃ , abyākulatāya nijjaṭaṃ katvā .
Mahāvipassanāvasenāti paccekaṃ savisesaṃ vitthāritānaṃ aṭṭhārasādīnaṃ mahāvipassanānaṃ vasena vipassitvā samāpannā yā samāpatti , sā suṭṭhu vikkhambheti vedanaṃ mahābalavatāya pubbārammaṇassa , mahānubhāvatāya tathāpavattitavipassanāvīriyassa .
Yathā
M2.472 nāmātiādinā tassa nidassanaṃ dasseti .Vedanāti dukkhavedanā .
Cuddasahākārehīti tasseva sattakadvayassa vasena vadati .
Sannetvāti antarantarā samāpannajjhānasamāpattisambhūtena vipassanāpītisinehena temetvā .
Samāpattīti phalasamāpatti .
Gilānā vuṭṭhitoti gilānabhāvato vuṭṭhito .
Sarīrassa garuthaddhabhāvappatti madhurakatāti āha –
‘‘ sañjātagarubhāvo sañjātathaddhabhāvo ’’ ti .
Nānākāratoti puratthimādibhedato .
Satipaṭṭhānadhammāti pubbe attanā bhāviyamānā satipaṭṭhānadhammā .
Pākaṭā na honti kāyacittānaṃ akammaññatāya .
Tanti dhammāti pariyattidhammā na ñāyanti .
Anantaraṃ abāhiran ti dhammavasena puggalavasena ca antarabāhiraṃ akatvā .
Ettakan tiādinā vuttamevatthaṃ vivarati .
Daharakāleti attano daharakāle .
Na evaṃ hotīti ‘‘ ahaṃ bhikkhusaṅghaṃ pariharissāmī ’’ tiādiko mānataṇhāmūlako issāmacchariyānaṃ pavattiākāro tathāgatassa na hoti , nattheva pageva tesaṃ samucchinnattāti āha –
‘‘ bodhipallaṅkeyevā ’’ tiādi .
Paṭisaṅkharaṇena veṭhena missakena .
Maññeti yathāvuttaṃ paṭisaṅkharaṇasaññitena veṭhamissakena viya jarasakaṭaṃ .
Arahattaphalaveṭhenāti arahattaphalasamāpattisaññitena atthabhāvaveṭhena .
Phalasamāpattiyā adhippetattā ‘‘ ekaccānaṃ vedanānanti lokiyānaṃ vedanānan ’’ ti vuttaṃ .
Attadīpāti ettha atta -saddena dhammo eva vutto , svāyamattho heṭṭhā vibhāvito eva .
Navavidho lokuttaradhammo veditabbo .
So hi catūhi oghehi anajjhottharaṇīyato ‘‘ dīpo ’’ ti vutto .
Tamaaggeti tamayogābhāvena sadevakassa lokassa agge .
Sabbesan ti sabbesaṃ sikkhākāmānaṃ .
Te ‘‘ dhammadīpā viharathā ’’ ti vuttā catusatipaṭṭhānagocarāva bhikkhū agge bhavissanti .