5-7.Paṭhamavitthārasuttādivaṇṇanā
485-487.
Vipassanāvasena nissakkaṃ veditabbaṃ , na maggaphalavasena , imasmiṃ sutte sabbasova vipassanindriyānaṃ eva adhippetattā .
Idāni tamatthaṃ
M2.492 pākaṭaṃ kātuṃ ‘‘ paripuṇṇāni hī ’’ tiādi vuttaṃ .Avihādīsu pañcasu suddhāvāsesu tattha tattha āyuvemajjhaṃ anatikkamitvā antarā kilesaparinibbānena parinibbāyanato antarāparinibbāyī , asaṅkhārena appayogena sarasatova parinibbāyanato asaṅkhāraparinibbāyī , tabbipariyāyato sasaṅkhāraparinibbāyī , uddhaṃ vāhibhāvena uddhamassa taṇhāsotaṃ vaṭṭasotaṃ vāti uddhaṃsoto , uddhaṃ vā gantvā paṭilabhitabbato uddhamassa maggasotanti uddhaṃsoto , akaniṭṭhabhavaṃ gacchatīti akaniṭṭhagāmīti evamettha saddattho daṭṭhabbo .
Imasmiṃ pana ṭhāneti ‘‘ vipassanāvasena nissakkan ’’ ti vuttaṭṭhāne .
Arahattamaggeyeva ṭhatvāti imasmiṃyeva
V2.194 bhave arahattamaggeyeva , na vipassanāya ca ṭhatvā .Pañca nissakkāni nīharitabbānīti ‘‘ tato mudutarehi antarāparinibbāyī hotī ’’ tiādīni pañca nissakkāni niddhāretvā kathetabbāni .
Idāni tamatthaṃ vivaranto ‘‘ arahattamaggassa hī ’’ tiādimāha .
Tattha avihādīsu uppajjitvā uppannasamanantarāya parinibbāyanato paṭhamaantarāparinibbāyī .
Tattha āyuppamāṇavemajjhaṃ appatvāva parinibbāyanato dutiyaantarāparinibbāyī , āyuvemajjhaṃ patvā parinibbāyanato tato paraṃ tatiyaantarāparinibbāyī veditabbo .
‘‘ Pañca nissakkānī ’’ ti kasmā vuttaṃ ?
Nanu asaṅkhārasasaṅkhāraparinibbāyīti vattabbanti ?
Na vattabbanti dassento āha ‘‘ asaṅkhāraparinibbāyissa sasaṅkhāraparinibbāyinopi eteva pañca janā ’’ ti .
Tīṇi nissakkānīti ‘‘ tato mudutarehi sotāpanno hotī ’’ tiādīni tīṇi nissakkapadāni .
Idha sakadāgāmī na gahito , so anāgāmimagge ṭhatvā nīharitabbo , anāgāmimaggassa vipassanindriyehi mudutarehi sakadāgāmī hoti .
Sakadā … pe … mudutarānīti idaṃ sakadāgāmimaggassa vipassanindriyehi ekabījisaṅkhātasotāpannavipassanindriyāni mudutarāni hontīti tīṇi katvā vuttaṃ .
Dhammānusārītiādidvayaṃ kolaṃkolādidvayena gahitaṃ hotīti .
Sakadāgāmimaggassa hītiādi vuttasseva atthassa vivaraṇaṃ .
Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva .
Chaṭṭhasattamāni vuttanayānevāti chaṭṭhasattamāni suttāni dutiyatatiyesu vuttanayāneva .
Tattha pana missakāni indriyāni kathitāni , idha pubbabhāgavipassanindriyāni kathitānīti ayameva viseso .