4. Jāṇussoṇibrāhmaṇasuttavaṇṇanā
4. Vaḷavābhi -saddo vaḷavāpariyāyoti āha ‘‘ catūhi vaḷavāhi yuttarathenā ’’ ti .
Yodharathoti yodhehi yujjhanatthaṃ ārohitabbaratho .
Alaṅkāraratho maṅgaladivasesu alaṅkatapaṭiyattehi ārohitabbaratho .
Ghanadukulena parivāritoti rajatapaṭṭavaṇṇena setadukulena paṭicchādito .
Paṭicchādanattho hi idha parivārasaddo .
Rajatapanāḷisuparikkhittā setabhāvakaraṇatthaṃ .
Channaṃ channaṃ māsānan ti niddhāraṇe sāmivacanaṃ .
Ekavāraṃ nagaraṃ padakkhiṇaṃ karotīti idaṃ tasmiṃ ṭhānantare ṭhitena kātabbaṃ cārittaṃ .
Nagarato na pakkantāti nagarato bahi na gatā .
Maṅgalavacane niyuttā maṅgalikā , suvatthivacane niyuttā sovatthikā .
Ādi -saddena thutimāgadhavandikācariyake saṅgaṇhāti .
Sukapattasadisāni vaṇṇato .
Vaṇṇagītan ti thutigītaṃ .
Brahmabhūtaṃ seṭṭhabhūtaṃ yānaṃ , brahmabhūtānaṃ seṭṭhabhūtānaṃ yānanti vā brahmayānaṃ .
Vijitattā visesena jinanato .
Rāgaṃ vinayamānā pariyosāpetīti sabbampi rāgaṃ samucchedavinayavasena vineti , attano kiccaṃ pariyosāpeti .
Kiccapariyosāpaneneva hi sayampi
M2.397 pariyosānaṃ nipphattiṃ upagacchati .Tenāha ‘‘ pariyosānaṃ gacchati nipphajjatī ’’ ti .
Dhuran ti bhummatthe upayogavacananti āha ‘‘ tatramajjhattatāyuge yuttā ’’ ti .
Īsāti yugasandhārikā dāruyugaḷā .
Yathā vā bāhiraṃ yugaṃ dhāreti , tassā ṭhitāya eva kiccasiddhi , evaṃ kiriyāvasena laddhabalena tatramajjhattatāyuge thiraṃ dhāreti , teheva ariyamaggarathassa pavattanaṃ .
Hiri ggahaṇena cettha taṃsahacaraṇato ottappampi gahitaṃyeva hoti .
Tenāha ‘‘ attanā saddhin ’’ tiādi .
Nāḷiyā minamāno puriso viya ārammaṇaṃ minātīti mano .
Kataraṃ pana taṃ mano , kathañcassa yottasadisatāti āha ‘‘ vipassanācittan ’’ tiādi .
Tena yottaṃ viyāti yottanti dasseti .
Lokiyavipassanācittaṃ atirekapaññāsa kusaladhamme ekābaddhe ekasaṅgahite karotīti sambandho .
Te pana ‘‘ phasso hoti … pe … avikkhepo hotī ’’ ti cittaṅgavasena dhammasaṅgahe ( dha . sa .1) āgatanayeneva
V2.107 veditabbā .Lokuttaravipassanācittan ti maggacittaṃ āha .
Atirekasaṭṭhīti te eva sammākammantājīvehi anaññātaññassāmītindriyādīhi ca saddhiṃ atirekasaṭṭhi kusaladhamme .
Ekābaddheti ekasmiṃ eva ārammaṇe ābaddhe .
Ekasaṅgaheti tatheva vipassanākiccavasena ekasaṅgahe karoti .
Pubbaṅgamabhāvena ārakkhaṃ sāretīti ārakkhasārathī .
‘‘ Yathā hi rathassa … pe … sārathī ’’ ti vatvā taṃ dassetuṃ ‘‘ yoggiyo ’’ ti vuttaṃ .
Dhuraṃ vāheti yogge .
Yojeti yogge samagatiyañca .
Akkhaṃ abbhañjati sukhappavattanatthaṃ .
Rathaṃ peseti yoggacodanena .
Nibbisevane karoti gamanavīthiyaṃ paṭipādanena sanniyojeti .
Ārakkhapaccupaṭṭhānāti ārakkhaṃ paccupaṭṭhapeti asammosasabhāvattā .
Gatiyoti pavattiyo , nipphattiyo vā .
Samanvesatīti gavesati .
Ariyapuggalassa nibbānaṃ paṭimukhaṃ sampāpane ratho viyāti ratho .
Parikaroti vibhūsayatīti parikkhāro , vibhūsanaṃ , sīlañca ariyamaggassa vibhūsanaṭṭhāniyaṃ .
Tena vuttaṃ ‘‘ catupārisuddhisīlālaṅkāro ’’ ti , sīlabhūsanoti attho .
Vipassanāsampayuttānan ti lokiyāya lokuttarāya ca vipassanāya sampayuttānaṃ .
Vidhinā īretabbato pavattetabbato vīriyaṃ ,
M2.398 sammāvāyāmo .Samaṃ sammā ca dhiyatīti samādhi , dhurañca taṃ samādhi cāti dhurasamādhi , upekkhā dhurasamādhi etassāti upekkhādhurasamādhi , ariyamaggo upekkhāsaṅkhātadhurasamādhīti attho .
Aṭṭhakathāyaṃ pana byañjanaṃ anādiyitvā dhurasamādhisaddānaṃ bhinnādhikaraṇatā vuttā .
Payogamajjhatteti vīriyasamatāya .
Anicchāti icchāpaṭipakkhā .
Tenāha ‘‘ alobhasaṅkhātā ’’ ti .
Parivāraṇan ti parivāro , paricchadoti attho .
Mettāti mettācetovimutti .
Tathā karuṇā .
Pubbabhāgoti ubhinnampi upacāro .
Dvepi kāyacittavivekā viya pubbabhāgadhammavasena vuttā .
Ariyamaggaratheti parisuddhamaggasaṅkhāte rathe .
Ariyamaggaratho ca maggaratho cāti ariyamaggaratho , evaṃ ekasesanayena vā attho veditabbo .
Tenāha ‘‘ imasmiṃ lokiyalokuttaramaggarathe ṭhito ’’ ti .
Sannaddhacammoti yogāvacarassa paṭimukkacammaṃ .
Na naṃ te vijjhantīti vacanapathā na naṃ vijjhanti .
Dhammabhedanavasena na bhañjati , tassa ariyamaggassa rathassa sammā yojitassa antarā bhaṅgo natthīti attho .
Attano purisakāraṃ nissāya laddhattā attano santāneti adhippāyo .
Anuttaran ti uttararahitaṃ .
Tato eva seṭṭhayānaṃ , nassa kenaci sadisanti asadisaṃ .
Dhitisampannatāya dhīrā paṇḍitapurisā
V2.108 lokamhā niyyanti gacchanti .‘‘ Jayaṃ jayan ’’ ti gāthāyaṃ vacanavipallāsena vuttanti āha ‘‘ jinantā jinantā ’’ ti .
Jāṇussoṇibrāhmaṇasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .