354.( Ka ) dārumayaṃ cakkaṃ dārucakkaṃ , tathā ratanacakkaṃ . Āṇaṭṭhena dhammo eva dhammacakkaṃ . Iriyāpathānaṃ aparāparappavattito iriyāpathacakkaṃ , tathā sampatticakkaṃ veditabbaṃ .

Anucchavike deseti puññakiriyāya , sammāpaṭipattiyā anurūpadese . Sevanaṃ kālena kālaṃ upasaṅkamanaṃ . Bhajanaṃ bhattivasena payirupāsanaṃ .

Attano sammā ṭhapanan ti attano cittasantānassa yoniso ṭhapanaṃ saddhādīsu nivesananti āha ‘‘ sace ’’ tiādi .

Idamevettha pamāṇan ti idameva pubbekatapuññatāsaṅkhātaṃ sampatticakkamettha etesu sampatticakkesu pamāṇabhūtaṃ itaresaṃ kāraṇabhāvato . Tenāha ‘‘ yena hī ’’ tiādi . So eva ca katapuñño puggalo attānaṃ sammā ṭhapeti akatapuññassa tadabhāvato .

Paṭhamo lokiyova , tatthāpi kāmāvacarova . Idhāti imasmiṃ dasuttarasutte . Pubbabhāge lokiyāvāti maggassa pubbabhāge pavattanakā lokiyā eva . Tattha kāraṇaṃ vuttameva .

( Ca ) kāmayogavisaṃyogo anāgāmimaggo , diṭṭhiyogavisaṃyogo sotāpattimaggo , itare dve arahattamaggoti evaṃ anāgāmimaggādivasena veditabbā .

( Cha ) paṭhamassaP3.363 jhānassa lābhin ti yvāyaṃ appaguṇassa paṭhamassa jhānassa lābhī , taṃ . Kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācarantīti tato vuṭṭhitaṃM3.283 ārammaṇavasena kāmasahagatā hutvā saññāmanasikārā samudācaranti codenti tudenti . Tassa kāmānupakkhandānaṃ saññāmanasikārānaṃV3.255 vasena so paṭhamajjhānasamādhi hāyati parihāyati , tasmā ‘‘ hānabhāgiyo samādhī ’’ ti vutto .

Tadanudhammatāti tadanurūpasabhāvo . ‘‘ Sati santiṭṭhatī ’’ ti idaṃ micchāsatiṃ sandhāya vuttaṃ . Yassa hi paṭhamajjhānānurūpasabhāvā paṭhamajjhānaṃ santato paṇītato disvā assādayamānā apekkhamānā abhinandamānā nikanti hoti , tassa nikantivasena so paṭhamajjhānasamādhi neva hāyati , na vaḍḍhati , ṭhitikoṭṭhāsiko hoti , tena vuttaṃ ‘‘ ṭhitibhāgiyo samādhī ’’ ti .

Avitakkasahagatāti avitakkaṃ dutiyajjhānaṃ santato paṇītato manasi karoto ārammaṇavasena avitakkasahagatā saññāmanasikārā . Samudācarantīti paguṇapaṭhamajjhānato vuṭṭhitaṃ dutiyajjhānādhigamatthāya codenti tudenti , tassa upari dutiyajjhānupakkhandānaṃ saññāmanasikārānaṃ vasena so paṭhamajjhānasamādhi visesabhūtassa dutiyajjhānassa uppattipadaṭṭhānatāya ‘‘ visesabhāgiyo samādhī ’’ ti vutto .

Nibbidāsahagatāti tameva paṭhamajjhānalābhiṃ jhānato vuṭṭhitaṃ nibbidāsaṅkhātena vipassanāñāṇena sahagatā . Vipassanāñāṇañhi jhānaṅgesu pabhedena upaṭṭhahantesu nibbindati ukkaṇṭhati , tasmā ‘‘ nibbidā ’’ ti vuccati . Samudācarantīti nibbānasacchikaraṇatthāya codenti tudenti . Virāgūpasañhitoti virāgasaṅkhātena nibbānena upasañhito . Vipassanāñāṇañhi ‘‘ sakkā iminā maggena virāgaṃ nibbānaṃ sacchikātun ’’ ti pavattito ‘‘ virāgūpasañhitan ’’ ti vuccati , taṃsampayuttā saññāmanasikārāpi virāgūpasañhitā eva nāma . Tassa tesaṃ saññāmanasikārānaṃ vasena so paṭhamajjhānasamādhi ariyamaggapaṭivedhassaP3.364 padaṭṭhānatāya ‘‘ nibbedhabhāgiyo samādhī ’’ ti vutto . Sabbasamāpattiyoti dutiyajjhānādikā sabbā samāpattiyo . Attho veditabboti hānabhāgiyādiattho tāva vitthāretvā veditabbo .

Maggo kathito catunnaṃ ariyasaccānaṃ uddhaṭattā .

Phalaṃ kathitaṃ sarūpeneva .

Catudhammavaṇṇanā niṭṭhitā .