Issues
Select Version
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

Dassanasamāpattidesanāvaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Dassanasamāpattidesanāvaṇṇanā

149. Brahmajāleti brahmajālasuttavaṇṇanāyaṃ . Uttarapadalopena hesa niddeso .
Ātappanti vīriyaṃ ātappati kosajjaṃ sabbampi saṃkilesapakkhanti . Kusalavīriyasseva hettha gahaṇaṃ appamādādipadantarasannidhānato .
Padahitabbatoti padahanato , bhāvanaṃ uddissa vāyamanatoti attho . Anuyuñjitabbatoti anuyuñjanato . Īdisānaṃ padānaṃ bahulaṃkattuvisayatāya icchitabbattā ātappapadassa viya itaresampi kattusādhanatā daṭṭhabbā .
Padahitabbatoti padahanato , bhāvanaṃ uddissa vāyamanatoti attho . Anuyuñjitabbatoti anuyuñjanato . Īdisānaṃ padānaṃ bahulaṃkattuvisayatāya icchitabbattā ātappapadassa viya itaresampi kattusādhanatā daṭṭhabbā .
Paṭipattiyaṃ nappamajjati etenāti appamādo , satiavippavāso . Sammā manasi karoti etenāti sammāmanasikāro , tathāpavatto kusalacittuppādo . Bhāvanānuyogameva tathā vadati .
Paṭipattiyaṃ nappamajjati etenāti appamādo , satiavippavāso . Sammā manasi karoti etenāti sammāmanasikāro , tathāpavatto kusalacittuppādo . Bhāvanānuyogameva tathā vadati .
Paṭipattiyaṃ nappamajjati etenāti appamādo , satiavippavāso . Sammā manasi karoti etenāti sammāmanasikāro , tathāpavatto kusalacittuppādo . Bhāvanānuyogameva tathā vadati .
Desanākkamena paṭhamā , dassanasamāpatti nāma karajakāye paṭikkūlākārassa sammadeva dassanavasena pavattasamāpattibhāvato . Nippariyāyenevāti vuttalakkhaṇadassanasamāpattisannissayattā , dassanamaggaphalabhāvatoP3.88 ca paṭhamasāmaññaphalaṃ pariyāyena vinā dassanasamāpatti .
Atikkamma chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhatīti tāni apaccavekkhitvā aṭṭhimeva paccavekkhati . Tenevettha ‘‘ imaṃ cevā ’’ ti ‘‘ atikkamma cā ’’ ti ca -saddo samuccayattho vutto .
Atikkamma chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhatīti tāni apaccavekkhitvā aṭṭhimeva paccavekkhati .
Atikkamma chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhatīti tāni apaccavekkhitvā aṭṭhimeva paccavekkhati . Tena vuttaṃ ‘‘ aṭṭhi aṭṭhī ’’ tiādi .
Aṭṭhiārammaṇā dibbacakkhupādakajjhānasamāpattīti vuttanayena aṭṭhiārammaṇā dibbacakkhuadhiṭṭhānā paṭhamajjhānasamāpatti . Yo hi bhikkhu ālokakasiṇe catutthajjhānaṃ nibbattetvā taṃ pādakaṃ katvā adhigatadibbacakkhuñāṇo hutvā saviññāṇake kāye aṭṭhiṃ pariggahetvā tattha paṭikkūlamanasikāravasena paṭhamaṃ jhānaṃ nibbatteti , tassāyaṃ paṭhamajjhānasamāpatti dutiyā dassanasamāpatti . Yo panettha pāḷiyaṃ dvattiṃsākāramanasikāro vutto , so maggasodhanavasena vutto . Tattha vā kataparicayassa sukheneva vuttanayā aṭṭhipaccavekkhaṇā samijjhatīti .
Taṃ jhānan ti yathāvuttaṃM3.70 paṭhamajjhānaṃ . Ayan ti ayaṃ sakadāgāmiphalasamāpattiV3.63 . Sātisayaṃ catusaccadassanāgamanato pariyāyena vinā mukhyā dutiyā dassanasamāpatti .
Taṃ jhānan ti yathāvuttaṃM3.70 paṭhamajjhānaṃ . Ayan ti ayaṃ sakadāgāmiphalasamāpattiV3.63 . Sātisayaṃ catusaccadassanāgamanato pariyāyena vinā mukhyā dutiyā dassanasamāpatti .
Yāva tatiyamaggā vattatīti āha ‘‘ khīṇāsavassa vasena catutthā dassanasamāpatti kathitā ’’ ti .
Pāḷiyaṃ purisassa cāti ca -saddo byatireke , tena yathāvuttasamāpattidvayato vuccamānaṃyeva imassa visesaṃ joteti . Avicchedena pavattiyā sotasadisatāya viññāṇameva viññāṇasotaṃ , tadetaṃ viññāṇaṃ purimato anantarapaccayaṃ labhitvā pacchimassa anantarapaccayo hutvā pavattatīti ayaṃ assa sotāgatatāya sotasadisatā , tasmā pajānitabbabhāvena vuttaṃ ekameva cettha viññāṇaṃP3.89 , tasmā aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ viññāṇasotanti viññāṇamevā ’’ ti vuttaṃ .
Dvīhipi bhāgehīti orabhāgaparabhāgehi . Idhaloko hissa orabhāgo , paraloko parabhāgo dvinnampi vasenetaṃ sambandhanti . Tenāha ‘‘ idhaloke patiṭṭhitan ’’ tiādi .
Viññāṇassa khaṇe khaṇe bhijjantassa kāmaṃ natthi kassaci patiṭṭhitatā , taṇhāvasena pana taṃ ‘‘ patiṭṭhitan ’’ ti vuccatīti āha ‘‘ chandarāgavasenā ’’ ti . Vuttañhetaṃ – ‘‘ Kabaḷīkāre ce bhikkhave āhāre atthi rāgo , atthi nandī , atthi taṇhā , patiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ viruḷhaṃ . Yattha patiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ viruḷhaṃ … pe … atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbattī ’’ tiādi ( saṃ . ni .2.64; kathā .296; mahāni .7).
Viññāṇassa khaṇe khaṇe bhijjantassa kāmaṃ natthi kassaci patiṭṭhitatā , taṇhāvasena pana taṃ ‘‘ patiṭṭhitan ’’ ti vuccatīti āha ‘‘ chandarāgavasenā ’’ ti . Vuttañhetaṃ – ‘‘ Kabaḷīkāre ce bhikkhave āhāre atthi rāgo , atthi nandī , atthi taṇhā , patiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ viruḷhaṃ . Yattha patiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ viruḷhaṃ … pe … atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbattī ’’ tiādi ( saṃ . ni .2.64; kathā .296; mahāni .7).
Kamman ti kusalākusalakammaṃ , upayogavacanametaṃ . Kammato upagacchantan ti kammabhāvena upagacchantaṃ , viññāṇanti adhippāyo . Abhisaṅkhāraviññāṇañhi yena kammunā sahagataṃ , aññadatthu tabbhāvameva upagataṃ hutvā pavattati . Idhaloke patiṭṭhitaṃ nāma idha katūpacitakammabhāvūpagamanato .
Kammabhavaṃ ākaḍḍhantan ti kammaviññāṇaṃ attanā sampayuttakammaṃ javāpetvā paṭisandhinibbattanena tadabhimukhaṃ ākaḍḍhantaṃ . Teneva paṭisandhinibbattanasāmatthiyena paraloke patiṭṭhitaṃ nāma attano phalassa tattha patiṭṭhāpanena .
Keci pana ‘‘ abhisaṅkhāraviññāṇaṃ parato vipākaṃ dātuṃ asamatthaṃ idhaloke patiṭṭhitaṃ nāma , dātuṃ samatthaṃ pana paraloke patiṭṭhitaṃM3.71 nāmā ’’ ti vadanti , taṃ tesaṃ matimattaṃ ‘‘ ubhayato abbocchinnan ’’ ti vuttattā . Yañca tehi ‘‘ paraloke patiṭṭhitan ’’ ti vuttaṃ , taṃ idhalokepi patiṭṭhitameva . Na hi tassa idhaloke patiṭṭhitabhāvena vinā paraloke patiṭṭhitabhāvo sambhavati .
SekkhaputhujjanānaṃP3.90 cetopariyañāṇan ti sekkhānaṃV3.64 , puthujjanānañca cetaso paricchindanakañāṇaṃ . Kathitaṃ paricchinditabbassa cetaso chandarāgavasena patiṭṭhitabhāvajotanato .
SekkhaputhujjanānaṃP3.90 cetopariyañāṇan ti sekkhānaṃV3.64 , puthujjanānañca cetaso paricchindanakañāṇaṃ . Kathitaṃ paricchinditabbassa cetaso chandarāgavasena patiṭṭhitabhāvajotanato . Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Purimānaṃ dvinnaṃ samāpattīnaṃ pubbe samathavasena atthassa vuttattā idāni vipassanāvasena dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ tiādi vuttaṃ .
Purimānaṃ dvinnaṃ samāpattīnaṃ pubbe samathavasena atthassa vuttattā idāni vipassanāvasena dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ tiādi vuttaṃ .
Niccalameva pubbe vuttassa atthassa apanetabbato . Atthantaratthatāya dassiyamānāya padaṃ calitaṃ nāma hoti .
Aparo nayoti ettha paṭhamajjhānassa paṭhamadassanasamāpattibhāve apubbaṃ natthi .
Dutiyajjhānaṃ dutiyāti ettha pana ‘‘ aṭṭhikavaṇṇakasiṇavasena paṭiladdhadutiyajjhānaṃ dutiyā dassanasamāpattī ’’ ti vadanti , tatiyajjhānampi tatheva paṭiladdhaṃ . Dassanasamāpattibhāvo pana yo bhikkhu ālokakasiṇe catutthajjhānaṃ nibbattetvā taṃ pādakaṃ katvā adhigatadibbacakkhuko hutvā saviññāṇake aṭṭhiṃ pariggahetvā tattha vaṇṇakasiṇavasena heṭṭhimāni tīṇi jhānāni nibbatteti , tassa .
Dutiyajjhānaṃ dutiyāti ettha pana ‘‘ aṭṭhikavaṇṇakasiṇavasena paṭiladdhadutiyajjhānaṃ dutiyā dassanasamāpattī ’’ ti vadanti , tatiyajjhānampi tatheva paṭiladdhaṃ . Dassanasamāpattibhāvo pana yo bhikkhu ālokakasiṇe catutthajjhānaṃ nibbattetvā taṃ pādakaṃ katvā adhigatadibbacakkhuko hutvā saviññāṇake aṭṭhiṃ pariggahetvā tattha vaṇṇakasiṇavasena heṭṭhimāni tīṇi jhānāni nibbatteti , tassa . Tatiyajjhānaṃ tatiyā dassanasamāpatti adhiṭṭhānabhūtassa dibbacakkhuñāṇassa vasena .
Catutthajjhānaṃ catutthāti rūpāvacaracatutthajjhānaṃ nibbattetvā taṃ pādakaṃ katvā adhigatadibbacakkhuñāṇassa taṃ catutthajjhānaṃ catutthā dassanasamāpatti . Idhāpi sekkhaputhujjanānaṃ cetaso paricchindanena tatiyā dassanasamāpatti , arahato cittassa paricchindanena catutthā dassanasamāpatti veditabbā . Evañhesā atthavaṇṇanā pāḷiyā saṃsandeyya .
‘‘ Paṭhamamaggo ’’ tiādīsu aṭṭhiārammaṇapaṭhamajjhānapādako paṭhamamaggo paṭhamā dassanasamāpatti . Purisassa viññāṇapajānanaṃ panettha asammohavasena daṭṭhabbaṃ .
Aṭṭhiārammaṇadutiyajjhānapādako dutiyamaggo dutiyā dassanasamāpatti . Purisassa viññāṇapajānanaṃ panettha asammohavasena daṭṭhabbaṃ .
Paracittañāṇasahagatā catutthajjhānapādakā tatiyacatutthamaggā tatiyacatutthadassanasamāpattiyotiP3.91 . Purisassa viññāṇapajānanaṃ panettha asammohavasena daṭṭhabbaṃ .
Paracittañāṇasahagatā catutthajjhānapādakā tatiyacatutthamaggā tatiyacatutthadassanasamāpattiyotiP3.91 . Purisassa viññāṇapajānanaṃ panettha asammohavasena daṭṭhabbaṃ .
Paracittañāṇasahagatā catutthajjhānapādakā tatiyacatutthamaggā tatiyacatutthadassanasamāpattiyotiP3.91 . Purisassa viññāṇapajānanaṃ panettha asammohavasena daṭṭhabbaṃ .