Dasakavaṇṇanā
345. Yehi
P3.343 sīlādīhi samannāgato bhikkhu dhammasaraṇatāya dhammeneva nāthati īsati abhibhavatīti nāthoti vuccati , te tassa nāthabhāvakarā dhammā ‘‘ nāthakaraṇā ’’ ti vuttāti āha ‘‘ sanāthā … pe … patiṭṭhākarā dhammā ’’ ti .
Tattha attano patiṭṭhākarāti yassa nāthabhāvakarā , tassa attano patiṭṭhāvidhāyino .
Appatiṭṭho anātho , sappatiṭṭho sanāthoti patiṭṭhattho nāthattho .Kalyāṇaguṇayogato
M3.266 kalyāṇāti dassento ‘‘ sīlādiguṇasampannā ’’ ti āha .
MijjanalakkhaṇāV3.238 mittā etassa atthīti mitto , so vuttanayena kalyāṇo assa atthīti tassa atthitāmattaṃ kalyāṇamittapadena vuttaṃ .
Assa tena sabbakālaṃ avijahitavāsoti taṃ dassetuṃ ‘‘ kalyāṇasahāyo ’’ ti vuttanti āha ‘‘ tevassā ’’ tiādi .
Tevassāti te eva kalyāṇamittā assa bhikkhuno .
Saha ayanatoti saha vattanato .
Asamodhāne cittena , samodhāne pana cittena ceva kāyena ca sampavaṅko .Assa tena sabbakālaṃ avijahitavāsoti taṃ dassetuṃ ‘‘ kalyāṇasahāyo ’’ ti vuttanti āha ‘‘ tevassā ’’ tiādi .
Tevassāti te eva kalyāṇamittā assa bhikkhuno .
Saha ayanatoti saha vattanato .
Asamodhāne cittena , samodhāne pana cittena ceva kāyena ca sampavaṅko .
Asamodhāne cittena , samodhāne pana cittena ceva kāyena ca sampavaṅko .
Sukhaṃ vaco etasmiṃ anukūlagāhimhi ādaragāravavati puggaleti suvaco .
Tenāha ‘‘ sukhena vattabbo ’’ tiādi .
Khamoti khantā , tamevassa khamabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ gāḷhenā ’’ tiādi vuttaṃ .
Vāmatoti micchā , ayoniso vā gaṇhāti .
Paṭippharatīti paṭāṇikabhāvena tiṭṭhati .
Padakkhiṇaṃ gaṇhātīti sammā yoniso vā gaṇhāti .
Uccāvacānīti vipulakhuddakāni .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho .
Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho .
Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho .
Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho .
Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho .
Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho .
Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Dhamme assa kāmoti dhammakāmoti byadhikaraṇānaṃpi bāhirattho samāso hotīti katvā vuttaṃ .
Kāmetabbato vā piyāyitabbato kāmo , dhammo ;
dhammo kāmo
P3.344 assāti dhammakāmo .
Dhammoti pariyattidhammo adhippetoti āha ‘‘ tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ piyāyatīti attho ’’ ti .Samudāharaṇaṃ kathanaṃ samudāhāro , piyo samudāhāro etassāti piyasamudāhāro .
Sayañcāti ettha ca -saddena ‘‘ sakkaccan ’’ ti padaṃ anukaḍḍhati , tena sayañca sakkaccaṃ desetukāmo hotīti yojanā .
Abhidhammo sattappakaraṇāni adhiko abhivisiṭṭho ca pariyattidhammoti katvā .
Vinayo ubhatovibhaṅgā vinayanato kāyavācānaṃ .
Abhivinayo khandhakaparivārā visesato ābhisamācārikadhammakittanato .
Ābhisamācārikadhammapāripūrivaseneva hi ādibrahmacariyakadhammapāripūrī .
Dhammo eva piṭakadvayassāpi pariyattidhammabhāvato .
Abhidhammo sattappakaraṇāni adhiko abhivisiṭṭho ca pariyattidhammoti katvā .
Vinayo ubhatovibhaṅgā vinayanato kāyavācānaṃ .
Abhivinayo khandhakaparivārā visesato ābhisamācārikadhammakittanato .
Dhammo eva piṭakadvayassāpi pariyattidhammabhāvato .
Maggaphalāni abhidhammo nibbānadhammassa abhimukhoti katvā .
Vinayo ubhatovibhaṅgā vinayanato kāyavācānaṃ .
Kilesavūpasamakāraṇaṃ pubbabhāgiyā tisso sikkhā saṅkhepato vivaṭṭanissito
M3.267 samatho vipassanā ca .Abhidhammo sattappakaraṇāni adhiko abhivisiṭṭho ca pariyattidhammoti katvā .
Vinayo ubhatovibhaṅgā vinayanato kāyavācānaṃ .
Abhivinayo khandhakaparivārā visesato ābhisamācārikadhammakittanato .
Ābhisamācārikadhammapāripūrivaseneva hi ādibrahmacariyakadhammapāripūrī .
Dhammo eva piṭakadvayassāpi pariyattidhammabhāvato .
Maggaphalāni abhidhammo nibbānadhammassa abhimukhoti katvā .
Kilesavūpasamakāraṇaṃ pubbabhāgiyā tisso sikkhā saṅkhepato vivaṭṭanissito
M3.267 samatho vipassanā ca .Bahulapāmojjoti balavapāmojjo .
Kāraṇattheti nimittatthe .
Kusaladhammanimittaṃ hissa vīriyārambho .
Tenāha ‘‘ tesaṃ adhigamatthāyā ’’ ti .
Kusalesu dhammesūti vā nipphādetabbe bhummaṃ yathā ‘‘ cetaso avūpasame ayonisomanasikārapadaṭṭhānan ’’ ti .
346. Sakalaṭṭhenāti
V3.239 nissesaṭṭhena , anavasesapharaṇavasena cettha sakalaṭṭho veditabbo , asubhanimittādīsu viya ekadese aṭṭhatvā anavasesato gahetabbaṭṭhenāti attho .Tadārammaṇānaṃ dhammānan ti taṃ kasiṇaṃ ārabbha pavattanakadhammānaṃ .
Khettaṭṭhenāti uppattiṭṭhānaṭṭhena .
Adhiṭṭhānaṭṭhenāti pavattiṭṭhānabhāvena .
Yathā khettaṃ sassānaṃ uppattiṭṭhānaṃ vaḍḍhiṭṭhānañca
P3.345 , evametaṃ jhānaṃ taṃsampayuttānaṃ dhammānanti , yogino vā sukhavisesānaṃ kāraṇabhāvena .‘‘ Paricchinditvā ’’ ti idaṃ uddhaṃ adhoti etthāpi yojetabbaṃ .
Paricchinditvā eva hi sabbattha kasiṇaṃ vaḍḍhetabbaṃ .
‘‘ Paricchinditvā ’’ ti idaṃ uddhaṃ adhoti etthāpi yojetabbaṃ .
Paricchinditvā eva hi sabbattha kasiṇaṃ vaḍḍhetabbaṃ .
‘‘ Paricchinditvā ’’ ti idaṃ uddhaṃ adhoti etthāpi yojetabbaṃ .
Paricchinditvā eva hi sabbattha kasiṇaṃ vaḍḍhetabbaṃ .
Tena tena vā kāraṇenāti tena tena upariādīsu kasiṇavaḍḍhanakāraṇena .
Yathā kinti āha ‘‘ ālokamiva rūpadassanakāmo ’’ ti .
Yathā dibbacakkhunā uddhaṃ ce rūpaṃ daṭṭhukāmo , uddhaṃ ālokaṃ pasāreti , adho ce adho , samantato ce rūpaṃ daṭṭhukāmo samantato ālokaṃ pasāreti ;
evamayaṃ kasiṇanti attho .
Tena tena vā kāraṇenāti tena tena upariādīsu kasiṇavaḍḍhanakāraṇena .
Yathā kinti āha ‘‘ ālokamiva rūpadassanakāmo ’’ ti .
Yathā dibbacakkhunā uddhaṃ ce rūpaṃ daṭṭhukāmo , uddhaṃ ālokaṃ pasāreti , adho ce adho , samantato ce rūpaṃ daṭṭhukāmo samantato ālokaṃ pasāreti ;
evamayaṃ kasiṇanti attho .
Tena tena vā kāraṇenāti tena tena upariādīsu kasiṇavaḍḍhanakāraṇena .
Yathā kinti āha ‘‘ ālokamiva rūpadassanakāmo ’’ ti .
Yathā dibbacakkhunā uddhaṃ ce rūpaṃ daṭṭhukāmo , uddhaṃ ālokaṃ pasāreti , adho ce adho , samantato ce rūpaṃ daṭṭhukāmo samantato ālokaṃ pasāreti ;
evamayaṃ kasiṇanti attho .
Ekassāti pathavīkasiṇādīsu ekekassa .
Aññabhāvānupagamanatthan ti aññakasiṇabhāvānupagamanadīpanatthaṃ , aññassa vā kasiṇabhāvānupagamanadīpanatthaṃ , na hi aññena pasāritakasiṇaṃ tato aññena pasāritakasiṇabhāvaṃ upagacchati , evampi nesaṃ aññakasiṇasambhedābhāvo veditabbo .
Na aññaṃ pathavīādi .
Na hi udake ṭhitaṭṭhāne sasambhārapathavī atthi .
Añño kasiṇasambhedoti āpokasiṇādinā saṅkaro .
Sabbatthāti sabbesu sesakasiṇesu .
Ekadese aṭṭhatvā anavasesapharaṇaṃ pamāṇassa aggahaṇato appamāṇaṃ .
Teneva hi nesaṃ kasiṇasamaññā .
Tathā cāha ‘‘ tañhī ’’ tiādi .
Cetasā pharantoti bhāvanācittena ārammaṇaṃ karonto .
Bhāvanācittañhi kasiṇaṃ parittaṃ vā vipulaṃ vā sakalameva manasi karoti , na ekadesaṃ .
Kasiṇugghāṭimākāse
M3.268 pavattaviññāṇaṃ pharaṇaappamāṇavasena ‘‘ viññāṇakasiṇan ’’ ti vuttaṃ .
Tathā hi taṃ ‘‘ viññāṇañcan ’’ ti vuccati .Kasiṇavasenāti yathāugghāṭitakasiṇavasena .
Kasiṇugghāṭimākāse uddhaṃadhotiriyatā veditabbā .
Yattakañhi ṭhānaṃ kasiṇaṃ pasāritaṃ , tattakaṃ ākāsabhāvanāvasena ākāso hotīti ;
evaṃ yattakaṃ ṭhānaṃ ākāsaṃ hutvā upaṭṭhitaṃ , tattakaṃ sakalameva pharitvā viññāṇassa pavattanato āgamanavasena
P3.346 viññāṇakasiṇepi uddhaṃadhotiriyatā vuttāti āha ‘‘ kasiṇugghāṭiṃ ākāsavasena tattha pavattaviññāṇe uddhaṃadhotiriyatā veditabbā ’’ ti .