Issues
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

Dasakavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Dasakavaṇṇanā

345. YehiP3.343 sīlādīhi samannāgato bhikkhu dhammasaraṇatāya dhammeneva nāthati īsati abhibhavatīti nāthoti vuccati , te tassa nāthabhāvakarā dhammā ‘‘ nāthakaraṇā ’’ ti vuttāti āha ‘‘ sanāthā … pe … patiṭṭhākarā dhammā ’’ ti . Tattha attano patiṭṭhākarāti yassa nāthabhāvakarā , tassa attano patiṭṭhāvidhāyino . Appatiṭṭho anātho , sappatiṭṭho sanāthoti patiṭṭhattho nāthattho .
KalyāṇaguṇayogatoM3.266 kalyāṇāti dassento ‘‘ sīlādiguṇasampannā ’’ ti āha . MijjanalakkhaṇāV3.238 mittā etassa atthīti mitto , so vuttanayena kalyāṇo assa atthīti tassa atthitāmattaṃ kalyāṇamittapadena vuttaṃ . Assa tena sabbakālaṃ avijahitavāsoti taṃ dassetuṃ ‘‘ kalyāṇasahāyo ’’ ti vuttanti āha ‘‘ tevassā ’’ tiādi . Tevassāti te eva kalyāṇamittā assa bhikkhuno . Saha ayanatoti saha vattanato . Asamodhāne cittena , samodhāne pana cittena ceva kāyena ca sampavaṅko .
Assa tena sabbakālaṃ avijahitavāsoti taṃ dassetuṃ ‘‘ kalyāṇasahāyo ’’ ti vuttanti āha ‘‘ tevassā ’’ tiādi . Tevassāti te eva kalyāṇamittā assa bhikkhuno . Saha ayanatoti saha vattanato . Asamodhāne cittena , samodhāne pana cittena ceva kāyena ca sampavaṅko .
Asamodhāne cittena , samodhāne pana cittena ceva kāyena ca sampavaṅko .
Sukhaṃ vaco etasmiṃ anukūlagāhimhi ādaragāravavati puggaleti suvaco . Tenāha ‘‘ sukhena vattabbo ’’ tiādi .
Khamoti khantā , tamevassa khamabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ gāḷhenā ’’ tiādi vuttaṃ .
Vāmatoti micchā , ayoniso vā gaṇhāti . Paṭippharatīti paṭāṇikabhāvena tiṭṭhati . Padakkhiṇaṃ gaṇhātīti sammā yoniso vā gaṇhāti .
Uccāvacānīti vipulakhuddakāni .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho . Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho . Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho . Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho . Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho . Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Tatrupagamanīyāti tatra tatra mahante , khuddake ca kamme sādhanavasena upāyena upagacchantiyā , tassa tassa kammassa nipphādanena samatthāyāti attho . Tatrupāyāyāti vā tatra tatra kamme sādhetabbe upāyabhūtāya .
Dhamme assa kāmoti dhammakāmoti byadhikaraṇānaṃpi bāhirattho samāso hotīti katvā vuttaṃ . Kāmetabbato vā piyāyitabbato kāmo , dhammo ; dhammo kāmoP3.344 assāti dhammakāmo . Dhammoti pariyattidhammo adhippetoti āha ‘‘ tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ piyāyatīti attho ’’ ti .
Samudāharaṇaṃ kathanaṃ samudāhāro , piyo samudāhāro etassāti piyasamudāhāro . Sayañcāti ettha ca -saddena ‘‘ sakkaccan ’’ ti padaṃ anukaḍḍhati , tena sayañca sakkaccaṃ desetukāmo hotīti yojanā .
Abhidhammo sattappakaraṇāni adhiko abhivisiṭṭho ca pariyattidhammoti katvā . Vinayo ubhatovibhaṅgā vinayanato kāyavācānaṃ . Abhivinayo khandhakaparivārā visesato ābhisamācārikadhammakittanato . Ābhisamācārikadhammapāripūrivaseneva hi ādibrahmacariyakadhammapāripūrī .
Dhammo eva piṭakadvayassāpi pariyattidhammabhāvato .
Abhidhammo sattappakaraṇāni adhiko abhivisiṭṭho ca pariyattidhammoti katvā .
Vinayo ubhatovibhaṅgā vinayanato kāyavācānaṃ .
Abhivinayo khandhakaparivārā visesato ābhisamācārikadhammakittanato .
Dhammo eva piṭakadvayassāpi pariyattidhammabhāvato .
Maggaphalāni abhidhammo nibbānadhammassa abhimukhoti katvā .
Vinayo ubhatovibhaṅgā vinayanato kāyavācānaṃ .
Kilesavūpasamakāraṇaṃ pubbabhāgiyā tisso sikkhā saṅkhepato vivaṭṭanissitoM3.267 samatho vipassanā ca .
Abhidhammo sattappakaraṇāni adhiko abhivisiṭṭho ca pariyattidhammoti katvā . Vinayo ubhatovibhaṅgā vinayanato kāyavācānaṃ . Abhivinayo khandhakaparivārā visesato ābhisamācārikadhammakittanato . Ābhisamācārikadhammapāripūrivaseneva hi ādibrahmacariyakadhammapāripūrī . Dhammo eva piṭakadvayassāpi pariyattidhammabhāvato . Maggaphalāni abhidhammo nibbānadhammassa abhimukhoti katvā . Kilesavūpasamakāraṇaṃ pubbabhāgiyā tisso sikkhā saṅkhepato vivaṭṭanissitoM3.267 samatho vipassanā ca .
Bahulapāmojjoti balavapāmojjo .
Kāraṇattheti nimittatthe . Kusaladhammanimittaṃ hissa vīriyārambho . Tenāha ‘‘ tesaṃ adhigamatthāyā ’’ ti . Kusalesu dhammesūti vā nipphādetabbe bhummaṃ yathā ‘‘ cetaso avūpasame ayonisomanasikārapadaṭṭhānan ’’ ti .
346. SakalaṭṭhenātiV3.239 nissesaṭṭhena , anavasesapharaṇavasena cettha sakalaṭṭho veditabbo , asubhanimittādīsu viya ekadese aṭṭhatvā anavasesato gahetabbaṭṭhenāti attho .
Tadārammaṇānaṃ dhammānan ti taṃ kasiṇaṃ ārabbha pavattanakadhammānaṃ . Khettaṭṭhenāti uppattiṭṭhānaṭṭhena . Adhiṭṭhānaṭṭhenāti pavattiṭṭhānabhāvena . Yathā khettaṃ sassānaṃ uppattiṭṭhānaṃ vaḍḍhiṭṭhānañcaP3.345 , evametaṃ jhānaṃ taṃsampayuttānaṃ dhammānanti , yogino vā sukhavisesānaṃ kāraṇabhāvena .
‘‘ Paricchinditvā ’’ ti idaṃ uddhaṃ adhoti etthāpi yojetabbaṃ . Paricchinditvā eva hi sabbattha kasiṇaṃ vaḍḍhetabbaṃ .
‘‘ Paricchinditvā ’’ ti idaṃ uddhaṃ adhoti etthāpi yojetabbaṃ . Paricchinditvā eva hi sabbattha kasiṇaṃ vaḍḍhetabbaṃ .
‘‘ Paricchinditvā ’’ ti idaṃ uddhaṃ adhoti etthāpi yojetabbaṃ . Paricchinditvā eva hi sabbattha kasiṇaṃ vaḍḍhetabbaṃ .
Tena tena vā kāraṇenāti tena tena upariādīsu kasiṇavaḍḍhanakāraṇena . Yathā kinti āha ‘‘ ālokamiva rūpadassanakāmo ’’ ti . Yathā dibbacakkhunā uddhaṃ ce rūpaṃ daṭṭhukāmo , uddhaṃ ālokaṃ pasāreti , adho ce adho , samantato ce rūpaṃ daṭṭhukāmo samantato ālokaṃ pasāreti ; evamayaṃ kasiṇanti attho .
Tena tena vā kāraṇenāti tena tena upariādīsu kasiṇavaḍḍhanakāraṇena . Yathā kinti āha ‘‘ ālokamiva rūpadassanakāmo ’’ ti . Yathā dibbacakkhunā uddhaṃ ce rūpaṃ daṭṭhukāmo , uddhaṃ ālokaṃ pasāreti , adho ce adho , samantato ce rūpaṃ daṭṭhukāmo samantato ālokaṃ pasāreti ; evamayaṃ kasiṇanti attho .
Tena tena vā kāraṇenāti tena tena upariādīsu kasiṇavaḍḍhanakāraṇena . Yathā kinti āha ‘‘ ālokamiva rūpadassanakāmo ’’ ti . Yathā dibbacakkhunā uddhaṃ ce rūpaṃ daṭṭhukāmo , uddhaṃ ālokaṃ pasāreti , adho ce adho , samantato ce rūpaṃ daṭṭhukāmo samantato ālokaṃ pasāreti ; evamayaṃ kasiṇanti attho .
Ekassāti pathavīkasiṇādīsu ekekassa . Aññabhāvānupagamanatthan ti aññakasiṇabhāvānupagamanadīpanatthaṃ , aññassa vā kasiṇabhāvānupagamanadīpanatthaṃ , na hi aññena pasāritakasiṇaṃ tato aññena pasāritakasiṇabhāvaṃ upagacchati , evampi nesaṃ aññakasiṇasambhedābhāvo veditabbo .
Na aññaṃ pathavīādi . Na hi udake ṭhitaṭṭhāne sasambhārapathavī atthi . Añño kasiṇasambhedoti āpokasiṇādinā saṅkaro .
Sabbatthāti sabbesu sesakasiṇesu .
Ekadese aṭṭhatvā anavasesapharaṇaṃ pamāṇassa aggahaṇato appamāṇaṃ . Teneva hi nesaṃ kasiṇasamaññā . Tathā cāha ‘‘ tañhī ’’ tiādi .
Cetasā pharantoti bhāvanācittena ārammaṇaṃ karonto . Bhāvanācittañhi kasiṇaṃ parittaṃ vā vipulaṃ vā sakalameva manasi karoti , na ekadesaṃ .
KasiṇugghāṭimākāseM3.268 pavattaviññāṇaṃ pharaṇaappamāṇavasena ‘‘ viññāṇakasiṇan ’’ ti vuttaṃ . Tathā hi taṃ ‘‘ viññāṇañcan ’’ ti vuccati .
Kasiṇavasenāti yathāugghāṭitakasiṇavasena . Kasiṇugghāṭimākāse uddhaṃadhotiriyatā veditabbā . Yattakañhi ṭhānaṃ kasiṇaṃ pasāritaṃ , tattakaṃ ākāsabhāvanāvasena ākāso hotīti ; evaṃ yattakaṃ ṭhānaṃ ākāsaṃ hutvā upaṭṭhitaṃ , tattakaṃ sakalameva pharitvā viññāṇassa pavattanato āgamanavasenaP3.346 viññāṇakasiṇepi uddhaṃadhotiriyatā vuttāti āha ‘‘ kasiṇugghāṭiṃ ākāsavasena tattha pavattaviññāṇe uddhaṃadhotiriyatā veditabbā ’’ ti .