Vāseṭṭhabhāradvājavaṇṇanā
111. Etthāti
M3.36V3.33P3.45 ‘‘ pubbārāme , migāramātupāsāde ’’ ti etasmiṃ padadvaye .
Koyaṃ pubbārāmo , kathañca pubbārāmo , kā ca migāramātā , kathañcassā pāsādo ahosīti etasmiṃ antolīne anuyoge .
Ayaṃ idāni vuccamānā anupubbikathā ādito paṭṭhāya saṅkhepeneva anupubbikathā .Padumuttaraṃ bhagavantaṃ ekaṃ upāsikaṃ aggupaṭṭhāyikaṭṭhāne ṭhapentiṃ disvāna tattha sañjātagāravabahumānā tamevatthaṃ purakkhatvā bhagavantaṃ nimantetvā .
Meṇḍakaputtassāti meṇḍakaseṭṭhiputtassa .
Sotāpannā ahosi tathā katādhikārattā .
Mātuṭṭhāne ṭhapesi attano sīlācārasampattiyā garuṭṭhāniyattā .
Upayogan ti tattha tattha appetabbaṭṭhāne appanāvasena viniyogaṃ agamaṃsu .
Aññehi ca veḷuriyalohitaṅkamasāragallādīhi .
Bhassatīti otarati .
Suddhapāsādova na sobhatīti kevalo ekapāsādo eva vihāro na sobhati .
Niyūhāni bahūni nīharitvā kattabbasenāsanāni ‘‘ duvaḍḍhagehānī ’’ ti vadanti .
Majjhe gabbho samantato anupariyāyatoti evaṃ dvikkhattuṃ vaḍḍhetvā katasenāsanāni duvaḍḍhagehāni .
Cūḷapāsādāti khuddakapāsādā .
Uttaradevīvihāro nāma nagarassa pācīnadvārasamīpe katavihāro .
Titthiyaliṅgassa aggahitattā neva titthiyaparivāsaṃ vasanti .
Anupasampannabhāvato āpattiyā āpannāya abhāvato na āpattiparivāsaṃ vasanti .
Bhikkhubhāvan ti upasampadaṃ .
Tevijjasuttan ti imasmiṃ dīghanikāye tevijjasuttaṃ sutvā .
113. Anuvattamānā
V3.34P3.46 caṅkamiṃsu ananucaṅkamane yathādhippetassa atthassa pucchanādīnaṃ asakkuṇeyyattā .Tesan ti tesaṃ dvinnaṃ .
Tenāha ‘‘ paṇḍitataro ’’ ti .
Atthāti bhavattha .
Kulasampannāti sampannakulā uditodite brāhmaṇakule uppannā .
Brāhmaṇakulāti kenaci pārijuññena anupaddutā
M3.37 eva brāhmaṇakulā .
Tenāha ‘‘ bhogādisampannan ’’ tiādi .Ime brāhmaṇā uccā hutvā ‘‘ imaṃ vasalaṃ pabbajjaṃ pabbajiṃsū ’’ tiādinā jātiādīni ghaṭṭentā akkosanti .
Paribhāsantīti paribhavitvā bhāsanti .
Attano anurūpāyāti attano ajjhāsayassa anurūpāya .
Antarantarā vicchijja pavattiyamānā paribhāsā paripuṇṇā nāma na hoti khaṇḍabhāvato , tabbipariyāyato paripuṇṇā nāma hotīti āha ‘‘ antarā ’’ tiādi .
Appatiṭṭhatāyāti apassayarahitattā .
Vibhinnoti vinaṭṭho .
Itare tayo vaṇṇāti khattiyādayo vaṇṇā hīnā .
Nanu khattiyāva seṭṭhā vaṇṇā yathā buddhā etarahi khattiyakule eva uppannāti ?
Saccametaṃ , te pana attano micchābhimānena , micchāgāhena ca ‘‘ brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo ’’ ti vadanti , taṃ tesaṃ vacanamattaṃ .
‘‘ Sujjhantīti suddhā honti , na nindaṃ garahaṃ pāpuṇantī ’’ ti vadanti .
Sujjhanti vā saṃsārato sujjhanti , na sesā vaṇṇā asukkajātikattā , mantajjhenābhāvato cāti .
Brahmuno mukhato jātā vedavacanato jātāti mukhato jātā .
Tato eva brahmuno mahābrahmuno vedavacanato vijātāti brahmajā .
Tena
P3.47 duvidhenāpi nimmitāti brahmanimmitā .Vedavedaṅgādibrahmadāyajjaṃ arahantīti brahmadāyādā .
Muṇḍake samaṇaketi ettha ka -kāro garahāyanti āha ‘‘ nindantā jigucchantā vadantī ’’ ti .
Ibbheti sudde , te pana gharabandhanena baddhā nihīnatarāti āha ‘‘ gahapatike ’’ ti .
Kaṇheti kaṇhajātike .
Bandhanaṭṭhena bandhu , kassa pana bandhūti āha ‘‘ mārassa bandhubhūte ’’ ti .
Pādāpacceti pādato jātāpacce .
Ayaṃ kira brāhmaṇānaṃ laddhi ‘‘ brāhmaṇā brahmuno mukhato jātā , khattiyā urato , ūrūhi vessā , pādato suddā ’’ ti .
114. Yasmā paṭhamakappikakāle catuvaṇṇavavatthānaṃ natthi , sabbeva sattā ekasadisā , aparabhāge pana tesaṃ payogabhedavasena ahosi , tasmā vuttaṃ ‘‘ porāṇaṃ … pe … ajānantā ’’ ti .
Laddhibhindanatthāyāti ‘‘ brāhmaṇā brahmuno puttā orasā mukhato jātā ’’ ti evaṃ pavattāya laddhiyā viniveṭhanatthaṃ .
Puttappaṭilābhatthāyāti ‘‘ evaṃ mayaṃ pettikaṃ iṇaṃ
M3.38 sodhessāmā ’’ ti laddhiyaṃ ṭhatvā puttappaṭilābhāya .
Ayañhettha dhammikānaṃ brāhmaṇānaṃ ajjhāsayo .Sañjātapupphāti rajassalā .
Itthīnañhi kumāribhāvappattito paṭṭhāya pacchimavayato oraṃ asati vibandhe aṭṭhame aṭṭhame
V3.35 sattāhe gabbhāsayasaññite tatiye āvatte katipayā lohitapīḷakā saṇṭhahitvā aggahitapupphā eva bhijjanti , tato lohitaṃ paggharati , tattha utusamaññā , pupphasamaññā ca .Nesan ti brāhmaṇānaṃ .
Saccavacanaṃ siyāti ‘‘ brahmuno puttā ’’ tiādivacanaṃ saccaṃ yadi siyā , brāhmaṇīnaṃ … pe … mukhaṃ bhaveyya , na cetaṃ atthi .