Issues
Select Version
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

Duccaritādikathāvaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Duccaritādikathāvaṇṇanā

136. Micchādiṭṭhivasena samādinnakammaṃ nāma ‘‘ ko anubandhitabbo . Ajotaggisoṭṭhimiso ’’ tiādinā yaññavidhānādivasena pavattitaṃ hiṃsādipāpakammaṃ . Micchādiṭṭhikammassāti ‘‘ esa saddhādhigato devayāno , yena yanti puttino visokā ’’ tiādinā pavattitassa micchādiṭṭhisahagatakammassa . Samādānaṃ tassa tathā pavattanaṃ , tassā vā diṭṭhiyā upagamanaṃ .
137. Dvayakārīti kusalākusaladvayassa kattā . Tayidaṃ dvayaṃ yasmā ekajjhaṃ nappavattati , tasmā āha ‘‘ kālenā ’’ tiādi .
Ekakkhaṇe ubhayavipākadānaṭṭhānaṃ nāma natthi ekasmiṃ khaṇe cittadvayūpasañhitāya sattasantatiyā abhāvato . Yathā pana dvayakārino sukhadukkhapaṭisaṃveditā sambhavati , taṃ dassetuṃ ‘‘ yena panā ’’ tiādi vuttaṃ .
Evaṃbhūtoti vikalāvayavo .
Dvepihi kusalākusalakammāni katūpacitāni sabhāvato balavantāneva honti , tasmā maraṇakāle upaṭṭhahantiM3.50 . Tesu akusalaṃ balavataraṃ hoti paccayalābhato . Nikantiādayo hi paccayavisesā akusalasseva sabhāgā , na kusalassa , tasmā katūpacitabhāvena samānabalesupi kusalākusalesu paccayalābhena vipaccituṃ laddhokāsatāya kusalato akusalaṃ balavataraṃ hotīti , tathābhūtampi taṃ yathā vipākadāne laddhokāsassa kusalassāpi avasaro hoti , tathā laddhapaccayaṃ paṭisandhidānābhimukhaṃ kusalaṃ paṭibāhitvā paṭisandhiṃ dentaṃ tiracchānayoniyaṃ nibbattāpetīti . ‘‘ Akusalaṃ balavataraṃ hotī ’’ ti ettha ‘‘ akusalaṃ ce balavataraṃ hoti , taṃ kusalaṃ paṭibāhitvā ’’ ti vuttanayeneva atthaṃ vatvāP3.63 tesu kusalaṃ ce balavataraṃ hoti , tañcaV3.46 akusalaṃ paṭibāhitvā manussayoniyaṃ nibbattāpeti , akusalaṃ pavattivedanīyaṃ hoti , atha naṃ taṃ kāṇampi karoti khujjampi pīṭhasappimpi kucchirogādīhi vā upaddutaṃ .
Evaṃ so pavattiyaṃ nānappakāraṃ dukkhaṃ paccanubhavatīti idaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ sukhadukkhappaṭisaṃvedī hotī ’’ ti .
Tatrāyaṃ vinicchayo – vuttakāle vā kārena samānabalesu kusalākusalakammesu upaṭṭhahantesu maraṇassa āsannavelāyaṃ yadi balavatarāni kusalajavanāni javanti , yathāupaṭṭhitaṃ akusalaṃ paṭibāhitvā kusalaṃ vuttanayena paṭisandhiṃ deti . Atha balavatarāni akusalajavanāni javanti , yathāupaṭṭhitaṃ kusalaṃ paṭibāhitvā akusalaṃ vuttanayeneva paṭisandhiṃ deti . Taṃ kissa hetu ? Ubhinnaṃ kammānaṃ samānabalavabhāvato , paccayantarasāpekkhato cāti , sabbaṃ vīmaṃsitvā gahetabbaṃ .