Pādatalacakkalakkhaṇavaṇṇanā
204. Bhayaṃ nāma bhīti , taṃ pana ubbijjanākārena , uttasanākārena ca pavattiyā duvidhanti āha ‘‘ ubbegabhayañceva uttāsabhayañcā ’’ ti .
Tadubhayampi bhayaṃ vibhāgena dassetuṃ ‘‘ tatthā ’’ tiādi vuttaṃ .
Apanūditāti yathā corādayo viluppanabandhanādīni parassa na karonti , katañca paccāharaṇādinā paṭipākatikaṃ hoti , evaṃ yathā ca caṇḍahatthiādayo
P3.137 dūrato parivajjitā honti , aparivajjite tassa yathā ṭhāne ṭhitehi abhibhavo na hoti , evaṃ apanūditā .Ativāhetīti atikkāmeti .
Taṃ ṭhānan ti taṃ sāsaṅkaṭṭhānaṃ .
Asakkontānan ti upayogatthe sāmivacanaṃ , asakkonteti attho .
Asakkontānan ti vā anādare sāmivacanaṃ .
Saha parivārenāti saparivāraṃ .
Tattha kiñci deyyadhammaṃ dento yadā tassa parivārabhāvena aññampi deyyadhammaṃ deti , evaṃ tassa taṃ dānamayaṃ puññaṃ saparivāraṃ nāma hoti .
Tamatthaṃ vitthārena dassetuṃ ‘‘ tattha annan ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha yathā deyyadhammaṃ tassa annadānassa parivāro , evaṃ tassa sakkaccakaraṇaṃ pīti dassento ‘‘ atha kho ’’ tiādimāha .
Yāgubhattaṃ datvāva adāsīti yojanā .
Esa nayo ito paratopi .
Suttaṃ vaṭṭetīti cīvarassa sibbanasuttakaṃ duvaṭṭativaṭṭādivasena vaṭṭitaṃ akāsi .
Rajanan ti alliādirajanavatthuṃ .
Paṇḍupalāsan ti rajanupagameva paṇḍuvaṇṇaṃ palāsaṃ .
Heṭṭhimānīti annādīni cattāri .
Nisada ggahaṇeneva nisadapotopi gahito .
Cīnapiṭṭhaṃ sindhurakacuṇṇaṃ .
Kojavan ti uddalomiekantalomiādikojavattharaṇa .
Suvibhattaantarānīti suṭṭhu vibhattaantarāni , etena cakkāvayavaṭṭhānānaṃ suparicchinnataṃ dasseti .
Laddhābhisekā khattiyā attano vijite visavitāya brāhmaṇādike
P3.138 catūhi saṅgahavatthūhi rañjetuṃV3.97 sakkonti , na itarāti āha ‘‘ rājānoti abhisittā ’’ ti .Rājato yathāladdhagāmanigamādiṃ issaravatāya bhuñjantīti bhojakā , tādiso bhogo etesaṃ atthi
M3.108 , tattha vā niyuttāti bhogikā , te eva ‘‘ bhogiyā ’’ ti vuttā .Saparivāraṃ dānan ti vuttanayena saparivāradānaṃ .
Jānātūti ‘‘ sadevako loko jānātū ’’ ti iminā viya adhippāyena nibbattaṃ cakkalakkhaṇan ti lakkhaṇasseva kammasarikkhatā dassitā .
Evaṃ sati tikameva siyā , na catukkaṃ , tasmā cakkalakkhaṇassa mahāparivāratāya ñāpakanimittabhāvo kammasarikkhakaṃ nāma .
Tenevāha ‘‘ saparivāraṃ … pe … jānātūti nibbattan ’’ ti .
‘‘ Dīghāyukatāya taṃ nimittan ’’ ti ( dī . ni .3.207) ca vakkhati , tathā ‘‘ taṃ lakkhaṇaṃ bhavati tadatthajotakan ’’ ti ( dī . ni .3.221) ca .
Nissandaphalaṃ pana paṭipakkhābhibhavo daṭṭhabbo .
Tenevāha gāthāyaṃ ‘‘ sattumaddano ’’ ti .
205. Etan ti etaṃ gāthābandhabhūtaṃ vacanaṃ , taṃ panatthato gāthā evāti āha ‘‘ imā tadatthaparidīpanā gāthā vuccantī ’’ ti .
Puratthāti vā ‘‘ pure ’’ ti vuttatopi pubbe .
Yasmā mahāpuriso na atītāya ekajātiyaṃ , nāpi katipayajātīsu , atha kho purimapurimatarāsu tathāva paṭipanno , tasmā tattha paṭipattiṃ dassetuṃ ‘‘ pure puratthā ’’ ti vuttaṃ .
Imissāpi jātiyaṃ atītakālavasena ‘‘ purepuratthā ’’ ti vattuṃ labbhāti tato visesanatthaṃ ‘‘ purimāsu
P3.139 jātīsū ’’ ti vuttanti āha ‘‘ imissā ’’ tiādi .
Keci ‘‘ imissā jātiyā pubbe tusitadevaloke katakammapaṭikkhepavacanan ’’ ti vadanti , taṃ tesaṃ matimattaṃ tattha tādisassa katakammassa abhāvato .Apanūdanoti apanetā .
Adhimuttoti yuttapayutto .
Puññakammenāti dānādipuññakammena .
Evaṃ santeti satamattena puññakammena ekekaṃ lakkhaṇaṃ nibbatteyya , evaṃ sati .
Na rocayiṃsūti kevalaṃ satamattena puññakammena lakkhaṇanibbattiṃ na rocayiṃsu aṭṭhakathācariyā .
Kathaṃ pana rocayiṃsūti āha ‘‘ anantesu panā ’’ tiādi .
Ekekaṃ kamman ti ekekaṃ dānādipubbakammaṃ .
Ekekaṃ sataguṇaṃ katvāti anantāsu lokadhātūsu yattakā sattā , tehi sabbehi paccekaṃ satakkhattuṃ katāni dānādipuññakammāni yattakāni , tato ekekaṃ puññakammaṃ mahāsattena sataguṇaṃ kataṃ ‘‘ satan ’’ ti adhippetaṃ , tasmā idha sata -saddo bahubhāvapariyāyo , na saṅkhyāvacanoti dasseti ‘‘ satagghi sataṃ devamanussā ’’ tiādīsu
M3.109 viya .
Tenāha ‘‘ tasmā satapuññalakkhaṇoti imamatthaṃ rocayiṃsū ’’ ti .