340. Vasati tattha phalaṃ tannimittakatāya pavattatīti vatthu , kāraṇanti vuttovāyamattho .

Tenāha ‘‘ āghātavatthūnīti āghātakāraṇānī ’’ ti .

Kopo nāmāyaṃ yasmiṃ vatthusmiṃ uppajjati , na tattha ekavārameva uppajjati , atha kho punapi uppajjatevāti vuttaṃ ‘‘ bandhatī ’’ ti . Atha vā yo paccayavisesena uppajjamāno āghāto savisaye baddho viya na vigacchati , punapi uppajjeyyeva , taṃ sandhāyāha ‘‘ āghātaṃ bandhatī ’’ ti . Taṃ panassa paccayavasena nibbattanaṃ uppādanamevāti vuttaṃ ‘‘ karoti uppādetī ’’ ti .

Taṃ kutettha labbhāti ettha tan ti kiriyāparāmasanaṃ , padajjhāhārena ca attho veditabboti dassento ‘‘ taṃ anatthacaraṇaṃ mā ahosī ’’ tiādimāha . Kena kāraṇena laddhabbaṃ niratthakabhāvato . Kammassakā hi sattā , te kassa ruciyā dukkhitā , sukhitā vā bhavanti , tasmā kevalaṃ tasmiṃP3.342 mayhaṃ kujjhanamattaṃ evāti adhippāyo .

Atha vā taṃ kopakaraṇamettha puggale kuto labbhā paramatthato kujjhitabbassa , kujjhanakassa ca abhāvato . Saṅkhāramattañhetaṃ , yadidaṃ khandhapañcakaṃ . Yaṃ ‘‘ satto ’’ ti vuccati , te saṅkhārā ittarakālā khaṇikā , kassa ko kujjhatīti attho .

Lābhā nāma ke siyuṃ aññatra anuppattito .

341. Sattā āvasanti etesūti sattāvāsā . Nānattakāyā nānattasaññī ādibhedā sattanikāyā . Yasmā te te sattanikāyā tappariyāpannānaṃ sattānaṃ tāya eva tappariyāpannatāya ādhāro viya vattabbataṃ arahanti samudāyādhāratāya avayavassa yathā ‘‘ rukkhe sākhā ’’ tiM3.265 , tasmā ‘‘ sattānaṃ āvāsā , vasanaṭṭhānānīti attho ’’ ti vuttaṃ .

Suddhāvāsāpi sattāvāsova ‘‘ na so , bhikkhave , sattāvāso sulabharūpo , yo mayā anāvutthapubbo iminā dīghena addhunā aññatraV3.237 suddhāvāsehi devehī ’’ ti vacanato . Yadi evaṃ kasmā idha na gahitāti tattha kāraṇamāha ‘‘ asabbakālikattā ’’ tiādi .

Vehapphalo pana catutthaṃyeva sattāvāsaṃ bhajatīti daṭṭhabbaṃ .

342. Opasamikoti vaṭṭadukkhassa upasamāvaho , taṃ pana vaṭṭadukkhaṃ kilesesu upasantesu upasamati , na aññathā , tasmā ‘‘ kilesūpasamakaro ’’ ti vuttaṃ .

Takkaraṃ sambodhaṃ gametīti sambodhagāmī .

Yasmiṃ devanikāye dhammadesanā na viyujjati savanasseva abhāvato , so pāḷiyaṃ ‘‘ dīghāyuko devanikāyo ’’ ti adhippetoti āha ‘‘ asaññabhavaṃ vā arūpabhavaṃ vā ’’ ti .

343. Anupubbato viharitabbāti anupubbavihārā . Anupaṭipāṭiyāti anukkamena . Samāpajjitabbavihārāti samāpajjitvā samaṅgino hutvā viharitabbavihārā .

344. Anupubbanirodhāti anupubbena anukkamena pavattetabbanirodhā . Tenāha ‘‘ anupaṭipāṭiyā nirodhā ’’ ti .

Navakavaṇṇanā niṭṭhitā .