Sattakavaṇṇanā
330. Sampattipaṭilābhaṭṭhenāti sīlasampattiādīnaṃ sammāsambodhipariyosānānaṃ sampattīnaṃ paṭilābhāpanaṭṭhena , sampattīnaṃ vā paṭilābho sampattipaṭilābho , tassa kāraṇaṃ sampattipaṭilābhaṭṭho , tena sampattipaṭilābhaṭṭhena .
Tenevāha ‘‘ sampattīnaṃ paṭilābhakāraṇato ’’ ti .
Saddhāva ubhayahitatthikehi dhanāyitabbaṭṭhena dhanaṃ saddhādhanaṃ .
Etthāti etesu dhanesu .
Sabbaseṭṭhaṃ sabbesaṃ paṭilābhakāraṇabhāvato , tesañca saṃkilesavisodhanena mahājutikamahāvipphārabhāvāpādanato .
Tenāha ‘‘ paññāya hī ’’ tiādi .
Tattha paññāya ṭhatvāti kammassakatāpaññāya patiṭṭhāya sucaritādīni
V3.230 pūretvā saggūpagā honti .
Tattha ceva pāramitā paññāya ca ṭhatvā sāvakapāramiñāṇādīni paṭivijjhanti .Samādhiṃ parikkharonti abhisaṅkharontīti samādhiparikkhārā , samādhissa sambhārabhūtā sammādiṭṭhiādayo .
Idha pana sahakārīkāraṇabhūtā adhippetāti āha ‘‘ samādhiparivārā ’’ ti .
Asataṃ asādhūnaṃ dhammā tesaṃ asādhubhāvasādhanato .
Asantāti asundarā gārayhā .
Tenāha ‘‘ lāmakā ’’ ti .
‘‘ Vipassakasseva kathitā ’’ ti vatvā tassa vipassanānibbattiṃ dassetuṃ ‘‘ tesupī ’’ tiādi vuttaṃ .
Catunnampi hi saccānaṃ visesena dassanato maggapaññā sātisayaṃ ‘‘ vipassanā ’’ ti vattabbā , taṃsamaṅgī ca ariyo vipassanakoti .
Sappurisānaṃ dhammāti sappurisānaṃyeva dhammā , na asappurisānaṃ .
Dhammānudhammapaṭipattiyā eva hi dhammaññuādibhāvo
P3.334 , na pāḷidhammapaṭhanādimattena .
Bhāsitassāti suttageyyādibhāsitassa ceva tadaññassa ca attatthaparatthabodhakassa padassa .Atthakusalatāvasena atthaṃ jānātīti atthaññū
M3.258 .Attānaṃ jānātīti yāthāvato attano pamāṇajānanavasena attānaṃ jānāti .
Paṭiggahaṇaparibhogamattaññutāhi eva pariyesanavissajjanamattaññutāpi bodhitā hontīti ‘‘ paṭiggahaṇaparibhogesu ’’ icceva vuttaṃ .
Evañhi tā anavajjā hontīti .
Yogassa adhigamāyāti bhāvanāya anuyuñjanassa .
Atisambādhan ti atikhuddakaṃ atikkhapaññassa tāvatā kālena tīretuṃ asakkuṇeyyattā .
Aṭṭhavidhaṃ parisan ti khattiyaparisādikaṃ aṭṭhavidhaṃ parisaṃ .
Bhikkhuparisādikaṃ catubbidhaṃ khattiyaparisādikaṃ manussaparisaṃyeva puna catubbidhaṃ gahetvā aṭṭhavidhaṃ vadanti apare .
‘‘ Imaṃ me sevantassa akusalā dhammā parihāyanti , kusalā dhammā abhivaḍḍhanti , tasmā sevitabbo , vipariyāyato tadañño asevitabbo ’’ ti evaṃ sevitabbāsevitabbaṃ puggalaṃ jānātīti puggalaññū .
Evaṃ tesaṃ puggalānampi bodhanaṃ ukkaṭṭhaṃ , nihīnaṃ vā jānāti nāma .
331.‘‘ Niddasavatthūnī ’’ ti .
‘‘ Ādi-saddalopenāyaṃ niddeso ’’ ti āha ‘‘ niddasādivatthūnī ’’ ti .
Natthi dāni imassa dasāti niddaso .
Pañhoti ñātuṃ icchito attho .
Puna dasavasso na hotīti tesaṃ matimattanti dassetuṃ ‘‘ so kirā ’’ ti kirasaddaggahaṇaṃ .
‘‘ Niddaso ’’ ti cetaṃ desanāmattaṃ , tassa nibbīsādibhāvassa viya ninnavādibhāvassa ca icchitattāti
V3.231 dassetuṃ ‘‘ na kevalañcā ’’ tiādi vuttaṃ .Gāme vicarantoti gāme piṇḍāya vicaranto .
Na idaṃ titthiyānaṃ adhivacanaṃ tesu tannimittassa abhāvā .
Sāsanepi sekkhassāpi na idaṃ adhivacanaṃ , kimaṅgaṃ pana puthujjanassa .
Yassa panetaṃ adhivacanaṃ , yena ca kāraṇena , taṃ dassetuṃ
P3.335 ‘‘ khīṇāsavassetan ’’ tiādi vuttaṃ .Appaṭisandhikabhāvo hissa paccakkhato kāraṇaṃ .
Paramparāya itarāni , yāni pāḷiyaṃ āgatāni .
Sikkhāya sammadeva ādānaṃ sikkhāsamādānaṃ , taṃ panassā pāripūriyā veditabbanti āha ‘‘ sikkhattayapūraṇe ’’ ti .
Sikkhāya vā sammadeva ādito paṭṭhāya rakkhaṇaṃ sikkhāsamādānaṃ , tañca atthato pūraṇe paricchinnaṃ arakkhaṇe sabbena sabbaṃ abhāvato , rakkhaṇe ca paripūraṇato .
Bahalacchandoti daḷhacchando .
Āyatin ti anantarānāgatadivasādikālo adhippeto
M3.259 , na anāgatabhavoti āha ‘‘ anāgate punadivasādīsupī ’’ ti .
Sikkhaṃ paripūrentassa tattha niviṭṭhaatthitā avigatapematā , tebhūmakadhammānaṃ aniccādivasena sammadeva nijjhānaṃ dhammanisāmanāti āha ‘‘ vipassanāyetaṃ adhivacanan ’’ ti .
Taṇhāvinayaneti virāgānupassanādivipassanāñāṇānubhāvasiddhe taṇhāvikkhambhane .
Ekībhāveti gaṇasaṅgaṇikākilesasaṅgaṇikāvigamasiddhe vivekabhāve .
Vīriyārambheti sammappadhānavīriyassa paggaṇhane , taṃ pana sabbaso vīriyassa paribrūhanaṃ hotīti āha ‘‘ kāyikacetasikassa vīriyassa pūraṇe ’’ ti .
Satiyañceva nepakkabhāve cāti satokāritāya ceva sampajānakāritāya ca .
Satisampajaññabaleneva vīriyārambho ijjhati .
Diṭṭhipaṭivedheti sammādiṭṭhiyā paṭivijjhane .
Tenāha ‘‘ maggadassane ’’ ti .
Saccasampaṭivedhe hi ijjhamāne maggasammādiṭṭhi siddhā eva hoti .Asubhānupassanāñāṇeti dasavidhassa , ekādasavidhassāpi vā asubhassa anupassanāvasena pavattañāṇe .
Idañhi dukkhānupassanāya
P3.336 paricayañāṇaṃ .Ādīnavānupassanāñāṇeti saṅkhārānaṃ aniccadukkhavipariṇāmatāsaṃsūcitassa ādīnavassa anupassanāvasena pavattañāṇe .
Appahīnaṭṭhenāti maggena asamucchinnabhāvena .
Anusentīti santāne anu anu sayanti .
Kāraṇalābhe hi sati uppannārahā kilesā santāne anu anu sayitā viya honti , tasmā te tadavatthā ‘‘ anusayā ’’ ti vuccanti .
Thāmagatoti thāmappatto .
Thāmagamanañca aññehi asādhāraṇo kāmarāgādīnameva āveṇiko sabhāvo daṭṭhabbo .
Tathā hi vuttaṃ abhidhamme ‘‘ thāmagatānusayaṃ pajahatī ’’ ti .
Kāmarāgo eva anusayo kāmarāgānusayo .
Ye pana ‘‘ kāmarāgassa
V3.232 anusayo kāmarāgānusayo ’’ ti vadanti , taṃ tesaṃ matimattaṃ .
Na hi kāmarāgavinimutto kāmarāgānusayo nāma koci atthi .
Yadi ‘‘ tassa bījan ’’ ti vadeyyuṃ , tampi tabbinimuttaṃ paramatthato na upalabbhatevāti .
Eseva nayo sesesupi .