260. Sundarahadayāti
M3.136 pemassa atthivasena bhaddacittā . 261. Pamattaṃ rakkhatīti ettha pamādavasena kiñci
P3.175 ayutte kate tādise kāle rakkhaṇaṃ ‘‘ bhītassa saraṇaṃ hotī ’’ ti imināva taṃ gahitanti tato aññameva pamattassa rakkhaṇavidhiṃ dassetuṃ ‘‘ majjaṃ pivitvā ’’ tiādi vuttaṃ .Gehe ārakkhaṃ asaṃvihitassa bahigamanampi pamādapakkhikamevāti ‘‘ sahāyo bahigato vā hotī ’’ ti vuttaṃ .
Bhayaṃ harantoti bhayaṃ paṭibāhanto .
Bhogahetutāya phalūpacārena dhanaṃ ‘‘ bhogan ’’ ti vadati .
Kiccakaraṇīyeti khuddake , mahante ca kātabbe uppanne .
262. Nigūhituṃ yuttakathan ti nigūhituṃ chādetuṃ yuttakathaṃ , nigūhituṃ vā yuttā kathā etassāti nigūhituṃ yuttakathaṃ , attano kammaṃ .
Rakkhatīti anāvikaronto chādeti .
Jīvitampīti pi -saddena kimaṅgaṃ pana aññaṃ pariggahitavatthunti dasseti .
263. Passantesu passantesūti āmeḍitavacanena nivāriyamānassa pāpassa punappunaṃ karaṇaṃ dīpeti .
Punappunaṃ karonto hi pāpato visesena nivāretabbo hoti .
Saraṇesūti saraṇesu vattassu abhinnāni katvā paṭipajja , saraṇesu vā upāsakabhāvena vattassu .
Nipuṇan ti saṇhaṃ .
Kāraṇan ti kammassakatādibhedayuttaṃ .
Idaṃ kamman ti imaṃ dānādibhedaṃ kusalakammaṃ .
‘‘ Kamman ’’ ti sādhāraṇato vuttassāpi tassa ‘‘ sagge nibbattantī ’’ ti padantarasannidhānena saddhāhirottappālobhādiguṇadhammasamaṅgitā viya kusalabhāvo jotito hoti .
Saddhādayo hi dhammā saggagāmimaggo .
Yathāha –
‘‘ Saddhā
V3.123 hiriyaṃ kusalañca dānaṃ ,
Dhammā ete sappurisānuyātā ;
Etañhi maggaṃ diviyaṃ vadanti ,
Etena hi gacchati devalokan ’’ ti .( a . ni .8.32); 264. Bhavanaṃ
M3.137P3.176 sampattivaḍḍhanaṃ bhavoti attho , tappaṭikkhepena abhavoti āha ‘‘ abhavena avuḍḍhiyā ’’ ti .
Pārijuññan ti jāni .
Anattamano hotīti attamano na hoti anukampakabhāvato .
Aññadatthu taṃ abhavaṃ attani āpatitaṃ viya maññati .Idāni taṃ bhavaṃ sarūpato dassetuṃ ‘‘ tathārūpan ’’ tiādi vuttaṃ .
Virūpoti bībhaccho .
Na pāsādikoti tasseva vevacanaṃ .
Sujātoti sundarajātiko jātisampanno .
265. Jalan ti jalanto .
Aggīvāti aggikkhandho viya .
Bhāsatīti virocati .
Yasmāssa bhagavatā savisesaṃ virocanaṃ loke pākaṭabhāvañca dassetuṃ ‘‘ jalaṃ aggīva bhāsatī ’’ ti vuttaṃ , tasmā yadā aggi savisesaṃ virocati , yattha ca ṭhito dūre ṭhitānampi paññāyati , taṃ dassanādivasena tamatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ rattin ’’ tiādi vuttaṃ .
‘‘ Bhamarasseva irīyato ’’ ti etenevassa bhogasaṃharaṇaṃ dhammikaṃ ñāyopetanti dassento ‘‘ attānampī ’’ tiādimāha .
Rāsiṃ karontassāti yathāssa dhanadhaññādibhogajātaṃ sampiṇḍitaṃ rāsibhūtaṃ hutvā tiṭṭhati , evaṃ irīyato āyūhantassa ca .
Cakkappamāṇan ti rathacakkappamāṇaṃ .
Nicayan ti vuḍḍhiṃ parivuḍḍhiṃ .
‘‘ Bhogā sannicayaṃ yantī ’’ ti keci paṭhanti .
Samāhatvāti saṃharitvā .
Alaṃ -saddo ‘‘ alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ , alaṃ virajjitun ’’ tiādīsu ( dī . ni .2.272; saṃ . ni .2.124,129,134,143) yuttanti imamatthaṃ joteti ,‘‘ alamariyañāṇadassanavisesan ’’ tiādīsu ( ma . ni .1.328) pariyattanti .
Yo veṭhitattotiādīsu
P3.177 ( su . ni .217) viya atta-saddo sabhāvapariyāyoti taṃ sabbaṃ dassento ‘‘ yuttasabhāvo ’’ tiādimāha .
Saṇṭhapetun ti sammā ṭhapetuṃ , sammadeva pavattetunti attho .Evaṃ vibhajantoti evaṃ vuttanayena attano dhanaṃ catudhā vibhajanto vibhajanahetu mittāni ganthati soḷasa kalyāṇamittāni mettāya ajīrāpanena pabandhati .
Tenāha ‘‘ abhejjamānāni ṭhapetī ’’ ti
V3.124 .
Kathaṃ pana vuttanayena catudhā bhogānaṃ vibhajanena mittāni ganthatīti āha ‘‘ yassa hī ’’ tiādi .
Tenāha bhagavā ‘‘ dadaṃ mittāni ganthatī ’’ ti ( saṃ . ni .1.246).Bhuñjeyyāti
M3.138 upabhuñjeyya , upayuñjeyya cāti attho .
Samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikādīnaṃ dānavasena ceva adhivatthadevatādīnaṃ petabalivasena , nhāpitādīnaṃ vetanavasena ca viniyogopi upayogo eva .Tathā hi vakkhati ‘‘ imesu panā ’’ tiādi āyo nāma heṭṭhimantena vayato catugguṇo icchitabbo , aññathā vayo avicchedavasena na santāneyya , nidheyya , bhājeyya ca asambhateti vuttaṃ ‘‘ dvīhi kammaṃ payojaye ’’ ti .
Nidhetvāti nidahitvā , bhūmigataṃ katvāti attho .
Rājādivasenāti ādi -saddena aggiudakacoradubbhikkhādike saṅgaṇhāti .
Nhāpitādīnan ti ādi -saddena kulālarajakādīnaṃ saṅgaho .