Issues
Select Version
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

Suhadamittādivaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

260. SundarahadayātiM3.136 pemassa atthivasena bhaddacittā .
261. Pamattaṃ rakkhatīti ettha pamādavasena kiñciP3.175 ayutte kate tādise kāle rakkhaṇaṃ ‘‘ bhītassa saraṇaṃ hotī ’’ ti imināva taṃ gahitanti tato aññameva pamattassa rakkhaṇavidhiṃ dassetuṃ ‘‘ majjaṃ pivitvā ’’ tiādi vuttaṃ .
Gehe ārakkhaṃ asaṃvihitassa bahigamanampi pamādapakkhikamevāti ‘‘ sahāyo bahigato vā hotī ’’ ti vuttaṃ .
Bhayaṃ harantoti bhayaṃ paṭibāhanto .
Bhogahetutāya phalūpacārena dhanaṃ ‘‘ bhogan ’’ ti vadati . Kiccakaraṇīyeti khuddake , mahante ca kātabbe uppanne .
262. Nigūhituṃ yuttakathan ti nigūhituṃ chādetuṃ yuttakathaṃ , nigūhituṃ vā yuttā kathā etassāti nigūhituṃ yuttakathaṃ , attano kammaṃ . Rakkhatīti anāvikaronto chādeti .
Jīvitampīti pi -saddena kimaṅgaṃ pana aññaṃ pariggahitavatthunti dasseti .
263. Passantesu passantesūti āmeḍitavacanena nivāriyamānassa pāpassa punappunaṃ karaṇaṃ dīpeti . Punappunaṃ karonto hi pāpato visesena nivāretabbo hoti .
Saraṇesūti saraṇesu vattassu abhinnāni katvā paṭipajja , saraṇesu vā upāsakabhāvena vattassu .
Nipuṇan ti saṇhaṃ . Kāraṇan ti kammassakatādibhedayuttaṃ .
Idaṃ kamman ti imaṃ dānādibhedaṃ kusalakammaṃ . ‘‘ Kamman ’’ ti sādhāraṇato vuttassāpi tassa ‘‘ sagge nibbattantī ’’ ti padantarasannidhānena saddhāhirottappālobhādiguṇadhammasamaṅgitā viya kusalabhāvo jotito hoti . Saddhādayo hi dhammā saggagāmimaggo . Yathāha – ‘‘ SaddhāV3.123 hiriyaṃ kusalañca dānaṃ , Dhammā ete sappurisānuyātā ; Etañhi maggaṃ diviyaṃ vadanti , Etena hi gacchati devalokan ’’ ti .( a . ni .8.32);
264. BhavanaṃM3.137P3.176 sampattivaḍḍhanaṃ bhavoti attho , tappaṭikkhepena abhavoti āha ‘‘ abhavena avuḍḍhiyā ’’ ti . Pārijuññan ti jāni . Anattamano hotīti attamano na hoti anukampakabhāvato . Aññadatthu taṃ abhavaṃ attani āpatitaṃ viya maññati .
Idāni taṃ bhavaṃ sarūpato dassetuṃ ‘‘ tathārūpan ’’ tiādi vuttaṃ .
Virūpoti bībhaccho . Na pāsādikoti tasseva vevacanaṃ . Sujātoti sundarajātiko jātisampanno .
265. Jalan ti jalanto . Aggīvāti aggikkhandho viya . Bhāsatīti virocati . Yasmāssa bhagavatā savisesaṃ virocanaṃ loke pākaṭabhāvañca dassetuṃ ‘‘ jalaṃ aggīva bhāsatī ’’ ti vuttaṃ , tasmā yadā aggi savisesaṃ virocati , yattha ca ṭhito dūre ṭhitānampi paññāyati , taṃ dassanādivasena tamatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ rattin ’’ tiādi vuttaṃ .
‘‘ Bhamarasseva irīyato ’’ ti etenevassa bhogasaṃharaṇaṃ dhammikaṃ ñāyopetanti dassento ‘‘ attānampī ’’ tiādimāha . Rāsiṃ karontassāti yathāssa dhanadhaññādibhogajātaṃ sampiṇḍitaṃ rāsibhūtaṃ hutvā tiṭṭhati , evaṃ irīyato āyūhantassa ca .
Cakkappamāṇan ti rathacakkappamāṇaṃ .
Nicayan ti vuḍḍhiṃ parivuḍḍhiṃ . ‘‘ Bhogā sannicayaṃ yantī ’’ ti keci paṭhanti .
Samāhatvāti saṃharitvā .
Alaṃ -saddo ‘‘ alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ , alaṃ virajjitun ’’ tiādīsu ( dī . ni .2.272; saṃ . ni .2.124,129,134,143) yuttanti imamatthaṃ joteti ,‘‘ alamariyañāṇadassanavisesan ’’ tiādīsu ( ma . ni .1.328) pariyattanti . Yo veṭhitattotiādīsuP3.177 ( su . ni .217) viya atta-saddo sabhāvapariyāyoti taṃ sabbaṃ dassento ‘‘ yuttasabhāvo ’’ tiādimāha . Saṇṭhapetun ti sammā ṭhapetuṃ , sammadeva pavattetunti attho .
Evaṃ vibhajantoti evaṃ vuttanayena attano dhanaṃ catudhā vibhajanto vibhajanahetu mittāni ganthati soḷasa kalyāṇamittāni mettāya ajīrāpanena pabandhati . Tenāha ‘‘ abhejjamānāni ṭhapetī ’’ tiV3.124 . Kathaṃ pana vuttanayena catudhā bhogānaṃ vibhajanena mittāni ganthatīti āha ‘‘ yassa hī ’’ tiādi . Tenāha bhagavā ‘‘ dadaṃ mittāni ganthatī ’’ ti ( saṃ . ni .1.246).
BhuñjeyyātiM3.138 upabhuñjeyya , upayuñjeyya cāti attho . Samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikādīnaṃ dānavasena ceva adhivatthadevatādīnaṃ petabalivasena , nhāpitādīnaṃ vetanavasena ca viniyogopi upayogo eva .
Tathā hi vakkhati ‘‘ imesu panā ’’ tiādi āyo nāma heṭṭhimantena vayato catugguṇo icchitabbo , aññathā vayo avicchedavasena na santāneyya , nidheyya , bhājeyya ca asambhateti vuttaṃ ‘‘ dvīhi kammaṃ payojaye ’’ ti .
Nidhetvāti nidahitvā , bhūmigataṃ katvāti attho .
Rājādivasenāti ādi -saddena aggiudakacoradubbhikkhādike saṅgaṇhāti .
Nhāpitādīnan ti ādi -saddena kulālarajakādīnaṃ saṅgaho .