36. Imassa padassa .

Idaṃ nāma lokassa agganti jānitabbaṃ , taṃ aggaññaṃ , so pana lokassa uppattikkamo pavatti paveṇī cāti āha ‘‘ lokuppatticariyavaṃsan ’’ ti .

Sammāsambodhito uttaritaraṃ nāma kiñci natthi pajānitabbesu , taṃ pana koṭiṃ katvā dassento ‘‘ yāva sabbaññutaññāṇā pajānāmī ’’ ti āha .

‘‘ Mama pajānanā ’’ ti assādento taṇhāvasena ,‘‘ ahaṃ pajānāmī ’’ ti abhinivisanto diṭṭhivasena ,‘‘ suṭṭhu pajānāmi sammā pajānāmī ’’ ti paggaṇhanto mānavasena na parāmasāmīti yojanā .

‘‘ Paccattaññevā ’’ ti padaṃ ‘‘ nibbuti viditā ’’ ti padadvayenāpi yojetabbaṃ ‘‘ paccattaṃyeva uppāditā nibbuti ca paccattaṃyeva viditā ’’ ti , sayambhuñāṇena nibbattitā nibbuti sayameva viditāti attho . Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ paccattan ’’ ti padaṃ vividhavibhattikaṃ hutvā āvuttinayenaM3.12 āvattatīti dassetuṃ ‘‘ attanāyeva attanī ’’ ti vuttaṃ .

Aviditanibbānāti appaṭiladdhanibbānā micchāpaṭipannattā . Pajānanampi hi tadadhigamavaseneva veditabbaṃ .

Eti iṭṭhabhāvena pavattatīti ayo , sukhaṃ . Tappaṭikkhepena anayo , dukkhaṃ . Tadeva hitasukhassa byasanato byasanaṃ .

37. Taṃ dassentoti bhagavāpi ‘‘ aññatitthiyo tattha sārasaññī ’’ ti taṃ dassento .

Ādhipaccabhāvenāti ādhipaccasabhāvena .

Yassa ācariyavādassa vasena puriso ‘‘ ācariyo ’’ ti vuccati , so ācariyavādo ācariyabhāvoti āha ‘‘ ācariyabhāvaṃ ācariyavādan ’’ ti . Etthāti ācariyavāde . Iti katvāti iminā kāraṇena . Soti ācariyavādo . ‘‘ Aggaññaṃ ’’ tveva vutto aggaññavisayattā .

Kena vihitan ti kena pakārena vihitaṃ . Tenāha ‘‘ kena vihitaṃ kinti vihitan ’’ ti .

Brahmajāleti brahmajālasaṃvaṇṇanāyaṃP3.16 ( dī . ni . aṭṭha .1.28). Tattha hi vitthārato vuttavidhiṃ idha atidisati , pāḷi pana tattha ceva idha ca ekasadisā vāti .

41. Khiḍḍā padosikā mūlabhūtā ettha santīti khiḍḍāpadosikaṃ , ācariyakaṃ . Tenevāha ‘‘ khiḍḍāpadosikamūlakan ’’ ti . Manopadosikan ti etthāpi eseva nayo .

47. YenaV3.12 vacanena abbhācikkhanti , tassa avijjamānatā nāma atthavasenevāti āha ‘‘ asaṃvijjamānaṭṭhenā ’’ ti .

Tucchā , musāti ca karaṇatthe paccattavacananti āha ‘‘ tucchena , musāvādenā ’’ ti . Vacanassa antosāraṃ nāma aviparīto atthoti tadabhāvenāha ‘‘ antosāravirahitenā ’’ ti .

Abhiācikkhantīti abhibhavitvā ghaṭṭentā kathenti , akkosantīti attho .

Viparītasaññoti ayāthāvasañño .

Viparītā ayāthāvagāhitāya , ayāthāvavāditāya ca .

Subhaṃ vimokkhan ti ‘‘ subhan ’’ ti vuttavimokkhaṃ . Vaṇṇakasiṇan ti sunīlakasupītakādivaṇṇakasiṇaṃ .

Sabban ti yaṃ subhaṃ , asubhañca vaṇṇakasiṇaṃ , tañca sabbaṃ .

Na asubhan ti asubhampi ‘‘ asubhan ’’ ti tasmiṃ samaye na sañjānāti , atha kho ‘‘ subhaṃ ’’ tveva sañjānātīti attho .

48. YasmāM3.13 so paribbājako avissaṭṭhamicchāgāhitāya sammā appaṭipajjitukāmo sammāpaṭipannaṃ viya maṃ samaṇo gotamo , bhikkhavo ca sañjānantūti adhippāyena ‘‘ tathā dhammaṃ desetun ’’ tiādimāha , tasmā vuttaṃ ‘‘ mayā etassa … pe … vaṭṭatī ’’ ti . Mamman ti mammappadesaṃ pīḷājananaṭṭhānaṃ .

Suṭṭhūti sakkaccaṃ . Yathā na vinassati , evaṃ anurakkha .

Vāsanāyāti kilesakkhayāvahāya paṭipattiyā vāsanāya .

Sesaṃ suviññeyyamevāti .

Pāthikasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā .