Pāpamittatāya chaādīnavādivaṇṇanā
252. Akkhadhuttāti akkhesu dhuttā , akkhanimittaṃ atthavināsakā .
Itthisoṇḍāti itthīsu soṇḍā , itthisambhoganimittaṃ ātappanakā .
Tathā bhattasoṇḍā dayo veditabbā .
Pipāsāti uparūpari surāpipāsā .
Tenāha ‘‘ pānasoṇḍā ’’ ti .
Nekatikā dayo heṭṭhā vuttā eva .
Mettiuppattiṭṭhānatāya mittā honti .
Tasmāti pāpamittatāya .
253. Kammantan ti kammaṃ , yathā suttaṃyeva suttanto , evaṃ kammaṃyeva kammanto , taṃ kātuṃ gacchāmāti vutto .
Kammaṃ vā anto niṭṭhānaṃ gacchati etthāti kammanto , kammakaraṇaṭṭhānaṃ , taṃ gacchāmāti vutto .
Pannasakhāti
M3.134 suraṃ pātuṃ panne paṭipajjante eva sakhāti pannasakhā .
Tenāha ‘‘ ayamevattho ’’ ti .‘‘ Sammiyasammiyo ’’ ti vacanamettha atthīti sammiyasammiyo .
Tenāha ‘‘ sammasammāti vadanto ’’ ti .
Sahāyo hotīti sahāyo viya hoti .
Otārameva gavesatīti randhameva pariyesati anatthamassa kātukāmo .
Verappasavoti parehi attani verassa pasavanaṃ anupavattanaṃ .
Tenāha ‘‘ verabahulatā ’’ ti .
Paresaṃ kariyamāno anattho ettha atthīti anattho , tabbhāvo anatthatāti āha ‘‘ anatthakāritā ’’ ti .
Yo hi paresaṃ
P3.173 anatthaṃ karoti , so atthato attano anatthakāro nāma , tasmā anatthatāti ubhayānatthakāritā .Ariyo vuccati satto , kucchito ariyo kadariyo .
Yassa dhammassa vasena so ‘‘ kadariyo ’’ ti vuccati , so dhammo kadariyatā , macchariyaṃ .
Taṃ pana dubbisajjanīyabhāve ṭhitaṃ sandhāyāha ‘‘ suṭṭhu kadariyatā thaddhamacchariyabhā ’’ voti .
Avipaṇṇasabhāvato uṭṭhātuṃ asakkonto ca iṇaṃ gaṇhanto saṃsīdantova iṇaṃ vigāhati nāma .
Sūriye anuggate eva kammante anārabhanto rattiṃ anuṭṭhānasīlo .
Atthāti dhanāni .
Atikkamantīti apagacchanti .
Atha vā atthāti kiccāni .
Atikkamantīti
V3.121 atikkantakālāni honti , tesaṃ atikkamopi atthato dhanānameva atikkamo .Iminā kathāmaggenāti iminā ‘‘ yato kho gahapatiputtā ’’ tiādi ( dī . ni .3.244) nayappavattena kathāsaṅkhātena hitādhigamūpāyena .
Ettakaṃ kamman ti cattāro kammakilesā , cattāri agatigamanāni , cha bhogānaṃ apāyamukhānīti evaṃ vuttaṃ cuddasavidhaṃ pāpakammaṃ .