5. Paṭhamapavāraṇasikkhāpadavaṇṇanā
236. Yāvadatthapavāraṇāya
V0.284M0.317 pavāritā kiñcāpi ‘‘ pavāritā ’’ icceva adhippetā aṭṭhuppattiyāva , atha kho pacchimāva idhādhippetā . 237.‘‘ Alametaṃ sabban ’’ ti vuttattā atirittaṃ nāma hoti .
Bhikkhussa idampi te adhikaṃ , ito aññaṃ na lacchatīti kira attho .
238-9.
‘‘ Asanaṃ paññāyatī ’’ ti eteneva ‘‘ bhuttāvī ’’ ti etassa siddhattā visuṃ atthasiddhi natthi .
Yadi atthi , aṅgānaṃ chakkattadassananti .
Vuttampi cetan tiādi pavāraṇaṅgānaṃ pañcakattadassanaṃ .
Varakoti yo koci varako .
‘‘ Pavāraṇaṃ pana janetiyevāti visuṃ sitthaṃ vodakaṃ karonti , pavāraṇaṃ na janeti .
Yāguṃ vā pivanto paṭhamaṃ udakaṃ pivati , vaṭṭati .
Avasiṭṭhaṃ heṭṭhāsitthaṃ pavāraṇaṃ na janetī ’’ ti likhitaṃ .
Upatissatthero ‘‘ janetiyevā ’’ ti vadati , taṃ na icchanti ācariyā .
Bhajjitapiṭṭhan ti taṇḍulacuṇṇameva .
Bhajjitasattuyo piṇḍetvā katamodako sattumodako .
‘‘ Yāgusitthamattāneva dve … pe … paṭikkhipati , na pavāretī ’’ ti vuttattā paracaṅkamacchādayo pakkhipitvā pakkayāguṃ pivanto sace aññaṃ tādisaṃyeva paṭikkhipati , pavāraṇā na hotīti kira dhammasiritthero .
Sace aññaṃ paṭikkhipati , na pavāreti .
Kasmā ?
Asanasaṅkhātassa vippakatabhojanassābhāvato .
Bhojanasālāyaṃ bhuñjanto ce , attano apāpuṇanakoṭṭhāsaṃ abhihaṭaṃ paṭikkhipati , na pavāreti .
Kāmaṃ paṭikkhipati , patte pana ārāmiko ākirati , tato bhuñjituṃ na vaṭṭati .
Idañhi buddhappaṭikuṭṭhaanesanāya uppanneyeva saṅgahaṃ gacchati .
Yathā hi saṅghato uddhaṭapiṇḍaṃ dussīlo deti , taṃ paṭikkhipati , na pavāreti , evaṃsampadamidaṃ .
‘‘ Visabhāgo lajjī ce deti , taṃ tena sambhogaṃ akattukāmatāya paṭikkhipati , pavāretīti apare ’’ ti vuttaṃ .
Parivesanāyāti bhattagge .
‘‘ Maṃsena rasaṃ , maṃsañca rasañca maṃsarasanti āpajjanato ‘ maṃsarasan ’ ti vutte paṭikkhepato hoti , maṃsassa rasaṃ maṃsarasanti viggaho nādhippeto ’’ ti vuttaṃ .
Maṃsakarambako nāma … pe … vaṭṭatīti suddhayāgu eva hoti .
Appavāraṇamissakakarambakoyeva hoti , tasmā na pavāreti , tena vuttaṃ parato ‘‘ idañca karambakena na samānetabban ’’ tiādi , tasmā ‘‘ taṃ abhiharitvā
M0.318 kañjiyaṃ gaṇhathā ’ ti vadantaṃ paṭikkhipati , pavāraṇā na hotī ’’ ti ca ‘‘ missakayāguṃ gaṇhathā ’ ti avuttattā ‘ sammissitaṃ visuṃV0.285 katvā detī ’ ti vuttattā ’’ ti ca vuttaṃ , yasmā yāgumissakan ti ettha padadvaye pavāraṇārahassa nāmaggahaṇaṃ natthi , tasmā tatra ce yāgu bahutarā vā hoti samasamā vā , na pavāreti .Kasmā ?
Tattha abhihārakapaṭikkhepakānaṃ yāgusaññattā .
Yāgu ce mandā , bhattaṃ bahutaraṃ , pavāreti .
Kasmā ?
Tesaṃ ubhinnampi tattha bhinnasaññattāti takko ācariyassa .
Bhattamissake pavāraṇārahassa nāmassa sabbhāvato sabbadā pavāreti eva .
Missake pana vuttanayena kāraṇaṃ vattabbaṃ .
Visuṃ katvā detīti yathā bhattasiṭṭhaṃ na patati , tathā gāḷhaṃ hatthena pīḷetvā parissāvetvā deti .
Akappiyakatan ti ettha ‘‘ kappiyaṃ akārāpitehi kadalipphalādīhi saddhiṃ atirittaṃ kappiyaṃ kārāpetvāpi taṃ kadalipphalādiṃ ṭhapetvā avasesaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati .
Amissakarasattā puna tāni kappiyaṃ kārāpetvā aññasmiṃ bhājane ṭhapetvā atirittaṃ kāretvā bhuñjituṃ vaṭṭati .
Kasmā ?
Pubbe tesu vinayakammassa anāruḷhattā ’’ ti vadanti .
‘‘ Bhuttāvinā ca pavāritena āsanā vuṭṭhitena katan ’’ ti vacanato bhuttāvinā appavāritena āsanā vuṭṭhitena kattabbanti siddhaṃ , tasmā ‘‘ pātova addhānaṃ gacchantesu dvīsu eko pavārito avuṭṭhito tattha nisīdati , so itarena piṇḍāya caritvā laddhaṃ bhikkhaṃ attanā abhutvāpi ‘ alametaṃ sabban ’ ti kātuṃ labhati evā ’’ ti vuttaṃ , taṃ sukkapakkhe ‘‘ bhuttāvinā kataṃ hotī ’’ ti imināva siddhaṃ , tasmiṃ pakkhe attano sattaṅgāni na pūrenti , kaṇhapakkhe paṭibhāgena satta vuttānīti veditabbaṃ .
Bhuttāvinā appavāritena āsanā vuṭṭhitena , avuṭṭhitena vā kataṃ hoti , vaṭṭati .
‘‘ Pavāritena āsanā avuṭṭhitenevā ’’ ti imaṃ pana atthavikappaṃ dīpetuṃ ‘‘ sattaṅgāni vuttānī ’’ tipi vattuṃ vaṭṭati .
So puna kātuṃ na labhati paṭhamaṃ katassa puna teneva kattabbappasaṅgato .
Yañca akataṃ , taṃ kattabbanti hi vuttaṃ .
Atha sova paṭhamo puna kattukāmo hoti , aññasmiṃ bhājane pubbe akataṃ kātuṃ labhati .
Dutiyo paṭhamabhājanepi kātuṃ labhati .
‘‘ Yena akataṃ , tena kātabban ’’ ti hi vuttaṃ .
Imamevatthaṃ sandhāya ‘‘ yena yaṃ paṭhamaṃ kappiyaṃ kataṃ , tameva so puna kātuṃ na labhati , aññena kātabban ’’ ti
M0.319 likhitaṃ .Tattha tan ti taṃ paṭhamaṃ katanti attho .
Pesetvā kāretabban ti ettha anupasampanno ce gato , tatraṭṭhena ekena bhikkhunā paṭiggāhetvā aparena kāretabbanti tattha ekova evameva kātuṃ na labhatīti .
‘‘ Yaṃ kiñci gilānaṃ uddissā ’ tiādivacanato vihārādīsu gilānassa pāpuṇanakoṭṭhāsampi gilānātirittaṃ nāma , tasmā vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
Āhāratthāyāti vikāle evāti eke .
241. Kāyakammaṃ
V0.286 ajjhoharaṇato .Vacīkammaṃ vācāya ‘‘ atirittaṃ karotha bhante ’’ ti akārāpanenāti veditabbaṃ .
Paṭhamapavāraṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .