Matasantakakathāvaṇṇanā
369. Bhikkhussāti bhikkhusmiṃ kālaṃkate .
Tattha ‘‘ pattacīvare ’’ ti padhānaparikkhāradassanamukhena sabbaparikkhāranidassananti veditabbaṃ .
Adhammena uppannañcetaṃ
M0.499 hoti , saṅghassa kappiyameva matattāti eke .Noti takko pattacatukke sabbathā akappiyapattanayavirodhato .
Adhammena uppannasenāsane ca vasato anāpatti .
Aññatarasmiṃ āvāse dve bhikkhū vasanti , tattha ceko kālaṃkato , itaro tassa parikkhāraṃ apāpetvā taṃ theyyacittena gaṇhāti , saṅghasantakaṃ gahitaṃ hoti , bhaṇḍagghena kāretabbo .
Anāvāse gaṇhāti , na kāretabbo assāmikassa gahitattā .
Maraṇasamaye vattuṃ asahanto ce citteneva deti , puññaṃ pasavati , saṅghova tassa sāmī .
Paro vā avissāsiko sayameva gaṇhāti , gahaṇaṃ na ruhati , theyyacittena ce , bhaṇḍagghena kāretabbo .
Tassa ca āvāsagatassa ko sāmī .
‘‘ Saṅgho sāmī ’’ ti vacanato saṅghena balakkārena so vāretabboti eke .
Jīvamānakāle gahitattā na saṅgho sāmīti eke .
Sāmiko ce sayaṃ passitvā acchindituṃ labhati , saṅghopi labhati sāmiṭhāne ṭhitattāti itare , vicāretvā gahetabbaṃ .
Matakassa hiraññādiakappiyabhaṇḍaṃ hoti .
Uggahitañcetaṃ hoti , uggahite vuttanayena paṭipajjitabbaṃ .
Dhammena uppannaṃ ce , kappiyakārako ācikkhitabbo .
Dāso ce gahito hoti , na saṅgho sāmī , ārāmiko ce , saṅgho sāmī .
Gāvīmahiṃsīādayo honti , āvāsagatānaṃ saṅgho sāmī , anāvāsagatānaṃ na saṅgho sāmī .
Saṅgho ce āvāsaṃ ānetvā attano santakaṃ katvā pacchā samīpe bahisīmāya ṭhapeti , kārakasaṅgho sāmī , tathā ārāmike .
Matakassa parikkhāro nikkhepavasena ṭhapito hoti , esova sāmī .
Mahaggho ce hoti , sesassa saṅgho sāmī .
‘‘ Kenaci gilānupaṭṭhākenā ’’ ti vattabbakkamo etena dassito .
Puna upaṭṭhākānaṃ bahubhāve sati sabbesaṃ dātabbakammaṃ dassentena bhagavatā kammavācāyaṃ ‘‘ gilānupaṭṭhākānan ’’ ti vuttaṃ .
Sāmaṇeravāre ‘‘ cīvaran ’’ ti pāṭho .
‘‘ Imaṃ tuyhaṃ demi dadāmi dajjāmi oṇojemi pariccajāmi vissajjāmi nissajjāmī ’ ti vā ‘ itthannāmassa demi … pe … nissajjāmī ’ ti vā vadati ,‘ sammukhā vā parammukhā vā vutte dinnaṃyeva hotī ’ ti
V0.456 dānalakkhaṇassa ca ‘ tuyhaṃ gaṇhāhī ’ ti vutte ‘ mayhaṃ gaṇhāmī ’ ti vadati ,‘ sudinnaṃ suggahitañcā ’ ti ( pārā . aṭṭha .2.469) gahaṇalakkhaṇassa ca vuttattā ‘ mamaM0.500 santakaṃ tava ca mama ca hotū ’ ti evamādivacanena samānaparikkhāraṃ kātuṃ vaṭṭatīti ācariyā ’’ ti likhitaṃ .Anugaṇṭhipade pana atīva papañcaṃ katvā puna ‘‘ idamettha ācariyānaṃ sanniṭṭhānaṃ – sacesambahulā , dve vā samānaparikkhāraṃ kattukāmā honti , te sabbe attano santakaṃ vattamānaṃ uppajjanakena saddhiṃ pesalassa ekassa pariccajanti , so puna tesameva pariccajati , ettāvatā te samānaparikkhārikā hontīti .
Idaṃ samānaparikkhāralakkhaṇaṃ pāḷiādīsu vuttalakkhaṇeyeva patanato acalappattaṃ hoti , tathāpi porāṇavidhiṃ ajjhottharitvā vattanato paṭisedhetabbo , ācariyānaṃ matānusārena kātabbaṃ kātukāmenāti apare ’’ ti vuttaṃ ,‘‘ vassaṃvutthasāmaṇero pañcasu sikkhāpadesu ekaṃ atikkamitvā puna gahito lābhaṃ na labhati , antimavatthuṃ ajjhāpanno nāma hotī ’’ ti vadanti .