5. Nisīdanasanthatasikkhāpadavaṇṇanā
565. Nāssudha kocīti ettha assudha -iti avadhāraṇatthe nipāto .
Tattha kiñcāpi ‘‘ evaṃ bhanteti kho te bhikkhū ’’ ti bahuvacanaṃ vuttaṃ , tathāpi te bhikkhū bhagavato paṭissuṇitvā idha tesu bhikkhūsu koci bhagavantaṃ nāssudha upasaṅkamati aññatra ekenāti attho gahetabbo .
Taṃ suggāhaṃ ekāhaṃ bhante bhagavantaṃ varantiādīsu ( mahāva .337) viya , anujānāmi … pe … yathāsukhaṃ maṃ dassanāya upasaṅkamantūti dassanatthāya upasaṅkamantu .
566-7.
‘‘ Mayaṃ āyasmantaṃ upasenan ’’ ti tassa gaṇapāmokkhattā vuttaṃ .
Āraññikapiṇḍapātikapaṃsukūlikavasena sabbāni vuttāni .
Tenevāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ santhate catutthacīvarasaññitāyā ’’ ti .
Kiṃ sabbepi te cīvaraṃ na bujjhantīti ce ?
Yathā hotu .
Katamaṃ cīvaraṃ nāmāti ?
Channaṃ aññataraṃ vikappanupagaṃ pacchimanti .
Kiñca vāyimaṃ avāyimanti ?
Vāyimamevāti .
Katarasuttenāti ?
Addhā so suttameva na passati , siveyyakaṃ dussayugaṃ , iddhimayikañca devadattiyañca acīvaraṃ karoti .
Yadi evaṃ avāyimampīti vadāmīti .
Evaṃ sante siddhā santhate cīvarasaññitā kambalasīsena uṇṇāmayasāmaññato .
Kiṃ pana te santhataṃ adhiṭṭhahiṃsūti ?
Duṭṭhu adhiṭṭhahiṃsu acīvarattā , na adhiṭṭhānupagattā ca santhatassa .
Atha nādhiṭṭhahiṃsu , pubbeva tattha acīvarasaññino eteti katvā tattha cīvarasaññitāya tadubhayaṃ na yujjatīti .
Kiṃ panetaṃ adhiṭṭhānupagaṃ natthīti ?
Tatthevāgataṃ
M0.254 , apicetaṃ avikappanupagaṃ ce , cīvaraṃ na hoti , aññathā ‘‘ cīvaraṃ nāma channaṃ cīvarānaṃ aññataran ’’ ti ettāvatā siddhaṃ ‘‘ vikappanupagaṃ pacchiman ’’ ti na vattabbaṃ .Atha na vikappanupagampi cīvarameva siddhaṃ , anadhiṭṭhānupagaṃ
V0.227 , avikappanupagañca ekajjhaṃ ‘‘ cīvaran ’’ ti saṅkhyaṃ gacchati .Tenevāha ‘‘ tecīvarikassa catutthacīvaraṃ vattamānaṃ aṃsakāsāvameva vaṭṭatī ’’ ti .
Apica santhate cīvarasaññitā na kevalaṃ tesaṃyeva , aññesampi anubandhati eva ‘‘ purāṇasanthataṃ nāma sakiṃ nivatthampi sakiṃ pārutampī ’’ ti vacanato .
Aṭṭhakathācariyo panassa acīvarataṃ sandhāyabhāsitatthadīpanena dīpeti .
Nivatthapārutan ti etesaṃ nisinnañceva nipannañcāti attho .
Apica evaṃ santepi santhate cīvarasaññitā anubandhati eva .
Khandhake ( mahāva .358) hi ‘‘ nisīdanaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetun ’’ ti ca , parivāre ( pari .329)‘‘ nava cīvarāni adhiṭṭhātabbānī ’’ ti ca nisīdanasikkhāpade ‘‘ dasā vidatthī ’’ ti ca idha ‘‘ nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccatī ’’ ti ca vuttaṃ , aṭṭhakathāya ñcassa ‘‘ santhatasadisaṃ santharitvā ekasmiṃ ante sugatavidatthiyā vidatthimattapadese dvīsu ṭhānesu phāletvā tisso dasā karīyanti , tāhi dasāhi sadasaṃ nāma vuccatī ’’ ti ca ‘‘ nisīdanaṃ vuttanayena adhiṭṭhātabbameva , tañca kho pamāṇayuttaṃ ekameva , dve na vaṭṭantī ’’ ti ca vuttaṃ , tasmā nisīdanaṃ nāma navannaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ adhiṭṭhātabbaṃ , tañca santhatasadisaṃ eḷakalomamayasanthatavisesanti siddhaṃ , tathā nisīdanameva nisīdanasanthatañca siddhaṃ .
Porāṇagaṇṭhipade ca ‘‘ ekamevā ’’ ti vuttaṃ .
Tasmiṃ siddhe siddhā santhate cīvarasaññitāti attho .
Kasmā ?
Santhatasāmaññato .
Etthāha – kathaṃ adasameva santhataṃ cīvarasaṅkhyaṃ na gacchati .
Anekampi anadhiṭṭhitampi mahantampi vaṭṭati , yato sadasameva santhataṃ cīvarasaṅkhyaṃ gacchati , tato adhiṭṭhānañca upagacchatīti .
Asanthatapariyāpannattā orena ca channaṃ vassānaṃ vināpi sammutiṃ , tañca porāṇaṃ vissajjetvā eva , na avissajjetvā ‘‘ tañca kho pamāṇayuttaṃ ekameva , dve na vaṭṭantī ’’ ti ( pārā . aṭṭha .2.469) vacanatoti .
Athāpi siyā santhataṃ sayanatthameva karīyati , nisīdanaṃ asanthatamevāti .
Tañca na niyamato ‘‘ purāṇasanthataṃ nāma sakiṃ nivatthaṃ sakiṃ pārutampī ’’ ti vuttattāti .
Ettha vuccati , na ettha kāraṇaṃ pariyesitabbaṃ vinayapaññattiyā anaññavisayattā .
Santhatassa
M0.255 pana acīvarabhāve ayaṃ yutti – ādito ‘‘ tīṇi santhatāni pana vinayakammaṃ katvā paṭilabhitvā paribhuñjituṃ na vaṭṭantī ’’ ti aṭṭhakathāvacanato tāni akappiyānīti siddhaṃ , bhagavatā ca khomādīni cha anuññātānīti koseyyaṃ kappiyanti siddhaṃ .Evaṃ sante suddhakoseyyampi cīvaraṃ kappiyaṃ jātaṃ , pageva kosiyamissakasanthatacīvaranti
V0.228 āpajjati .Tathā kambalañca anuññātaṃ , tañca suddhikampi hoti jātikāḷakabhāvena , pageva odātagocariyamissakasanthatacīvaranti āpajjati .
Tato ca aññamaññavirodho , tasmā na santhataṃ cīvaraṃ nāma hoti , nisīdanaṃ pana hoti tassa pamāṇasaṇṭhānaparicchedasambhavato .
Etthāhu keci ācariyā ‘‘ duvidhaṃ nisīdanaṃ santhataṃ , asanthatañca .
Tattha santhataṃ santhatameva .
Asanthataṃ khomādichabbidhaṃ , tadanulomaṃ vā hoti , ayametesaṃ viseso ’’ ti .
Etthāha – kasmā panettha ‘‘ santhataṃ pana bhikkhunā ’’ ti sikkhāpadaṃ apaññāpetvā ‘‘ nisīdanasanthatan ’’ ti paññattanti ?
Cīvarasaññitāya santhatānaṃ ujjhitattā tesaṃ acīvarabhāvadassanatthaṃ tathā paññattanti vuttaṃ hoti , tasmā te bhikkhū dhutaṅgabhedabhayā tāni ujjhitvā terasāpi dhutaṅgāni samādiyiṃsu , sīsadassanavasena tīṇeva vuttāni , bhagavā ca tesaṃ santhataṃ anujāni , tato nesaṃ evaṃ hoti ‘‘ nisīdanacīvarasaṇṭhānampetaṃ nisīdanasanthataṃ no anuññātaṃ , catutthacīvarabhāvena pageva katasanthataṃ vā ’’ ti .
Tato santhate nesaṃ cīvarasaññitā na bhavissatīti tadatthaṃ bhagavatā nisīdanasanthatanti paññattanti adhippāyo .
‘‘ Pacchimāni dve vaṭṭantī ’’ ti kathaṃ paññāyatīti ce ?
‘‘ Anāpatti aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjatī ’’ ti vacanatoti .
Nisīdanasanthatasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .