Issues
Select Version
Vajirabuddhi-ṭīkā
Vajirabuddhi-ṭīkā

8. Accekacīvarasikkhāpadavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Accekacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
646.‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , accekacīvaraṃ paṭiggahetvā nikkhipitun ’’ ti ,‘‘ yāva pavāraṇā pavāritā ’’ ti ca yaṃ vuttaṃ , te pana bhikkhū tassa vacanassa atthaṃ micchā gahetvā accekacīvaraṃ nikkhipantā cīvarakālasamayaṃ atikkāmesuṃ .
Kimidaṃ vibhattaṃ , udāhu avibhattanti ?
Vibhattaṃ , puggalikaṃ vā .
Teneva parato ‘‘ amhākaṃ , āvuso , accekacīvarānī ’’ ti vuttaṃ , avibhattaṃ pana saṅghikattā na kassaci nissaggiyaṃ karoti .
ApicaV0.249 ‘‘ accekacīvaraṃ paṭiggahetvā nikkhipitun ’’ ti iminā sāmaññavacanena vassūpanāyikadivasato paṭṭhāya , piṭṭhisamayato paṭṭhāya vā yāva pavāraṇāM0.279 nikkhipituṃ vaṭṭati eva saṅghikattā , puggalikampi ‘‘ vassaṃvutthakāle gaṇhathā ’’ ti dinnattā .
Tādisañhi yāva vassaṃvuttho hoti , tāva na tasseva , dāyakassa santakaṃ hoti , tathā ito tatiyavasse , catutthavasse vā ‘‘ pavāraṇāya gaṇhathā ’’ tiādinā dinnampi nikkhipitvā yathādānameva gahetabbaṃ .
Ayamattho aṭṭhakathāyaṃ ( pārā . aṭṭha .2.646-9 ādayo ) pākaṭo .
Tāni cīvarakālasamayātikkame na nissaggiyānīti ce ?
Na , uddissa dinnattā .
Yasmā ayaṃ samayo ‘‘ kālepi ādissa dinnan ’’ ti ettha ‘‘ kālo ’’ ti āgato , gaṇabhojanasikkhāpadā dīsu ‘‘ samayo ’’ tveva āgato , tasmā idha tesaṃ ekatthatādassanatthaṃ ekato ‘‘ cīvarakālasamayo ’’ ti vuttanti veditabbaṃ .
Mātikāyaṃ panettha tādisaṃ cīvaraṃ attano santakabhāvaṃ upagataṃ puggalikaṃ sandhāya vuttaṃ , tenevāha ‘‘ bhikkhuno paneva accekacīvaraṃ uppajjeyyā ’’ ti .
Attano kuṭiyā vassaṃvutthassa bhikkhuno hi dātuṃ alabhanto antovasse eva dānakiccaṃ pariniṭṭhāpetvā gacchati , tathā saṅghassa .
Tasmā idaṃ accekacīvaraṃ atthi uppannakālato paṭṭhāya saṅghassa vā puggalassa vā santakabhāvaṃ upagacchantaṃ , yaṃ na vassāvāsikabhāvena dinnaṃ , atthi uppannakālato paṭṭhāya anupagantvā vassaṃvutthakāleyeva puggalassa vā saṅghassa vā upagacchantaṃ , yaṃ vassāvāsikabhāvena uppajjitvā samaye dinnaṃ , atthi samaye dinnampi puggalassa santakabhāvaṃ anupagacchantaṃ , saṅghasantakabhāvaṃ vā dāyakasantakabhāvaṃ vā upagacchantaṃ , īdisaṃ sandhāya ‘‘ saññāṇaṃ katvā nikkhipitabban ’’ ti vuttaṃ .
Idaṃ atirekasaṃvaccharampi nikkhipituṃ labhati attano santakabhāvaṃ anupagatattā , tasmā ‘‘ dasāhānāgatan ’’ ti ito aññaṃ sandhāya vuttanti siddhametanti .
Dasāhato puretaraṃ labhitvā yāva pavāraṇā nikkhipituṃ na labhati , tasmā sakabhāvūpagatameva adhiṭṭhātabbaṃ , taṃyeva sandhāya ‘‘ dasāhānāgatan ’’ ti vuttaṃ , yato ‘‘ antosamaye adhiṭṭheti , vikappetī ’’ ti anāpattivāre vuttaṃ .
Saññāṇaṃ katvā nikkhipitabbakaṃ pana parassa dātabbatāya sakabhāvaṃ anupagataṃ , na hi taṃ sandhāya ‘‘ adhiṭṭheti , vikappetī ’’ ti sakkā vattuṃ , na ca taṃ imasmiṃ atthe nissaggiyaṃ hoti saṅghassa nissaggiyābhāvato , aṭṭhakathāya mpi ayamattho suṭṭhu pākaṭova .
Katamaṃ saññāṇaṃ katvā nikkhipitabbanti ce ?
Parasantakaṃ cīvaraṃ saṅghikamevaM0.280 hoti , tato ‘‘ sallakkhetvā sukhaṃ dātuṃ bhavissatī ’’ ti iminā hi parassa santakabhāvo dassito .
‘‘ Tato paraṃ ekadivasampi parihāro natthīti dasāhaparamato uddhaṃ anupagatattā ’’ ti likhitaṃ , ito samayato uddhameva dasāhassa anupagatattā samayato paraṃ dasāhaṃ na labhatīti kirassaV0.250 adhippāyo .
‘‘ Etaṃ parihāraṃ labhatiyevā ’’ ti ettha ‘‘ ekādasamaṃ aruṇaṃ cīvaramāse uṭṭhetī ’’ ti kāraṇaṃ likhitaṃ .
Anugaṇṭhipade pana ‘‘ anadhiṭṭhahitvā ekādasadivase nikkhipituṃ labhatī ’ ti vadanto bhagavā itarampi anaccekacīvarādiṃ anujānāti , accekacīvaramukhenāti apare ’’ ti vuttaṃ .
Ettha kataraṃ subhāsitaṃ ?
Ubhayampīti eke .
Kathaṃ ?
Paṭhamaṃ ‘‘ accekacīvarassa anatthate kathine dasadivasādhiko māso , atthate kathine dasadivasādhikā pañcamāsā ’’ ti iminā sameti , anugaṇṭhipada laddhiyā hi ettha ‘‘ ekādasadivasādhiko ’’ ti vattabbataṃ āpajjati , dutiyaṃ ‘‘ dasāhānāgatanti … pe … dasāhena asampattāti attho ’’ ti iminā sameti .
Imassa nayassa vasena ‘‘ pañcamito paṭṭhāya uppannassa cīvarassa nidhānakālo dassito hotī ’’ ti pāṭho yujjati .
Tathā gaṇṭhipada laddhiyā ‘‘ navāhānāgataṃ kattikatemāsikapuṇṇaman ’’ ti vattabbataṃ āpajjati , tassa vasena ‘‘ kāmañcesa dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ dhāretabbanti imināva siddho , aṭṭhuppattivasena pana apubbaṃ viya atthaṃ dassetvā sikkhāpadaṃ ṭhapitan ’’ ti ayaṃ pāṭho yujjati .
Ko panettha sāroti ?
Yo pacchā vutto , sova sāro .
Teneva aṭṭhakathācariyena ‘‘ pañcamito paṭṭhāyā ’’ ti vuttaṃ .
Porāṇagaṇṭhipadehi aṭṭhakathāya ca saddhiṃ saṃsandanato ,‘‘ dasāhānāgatan ’’ ti pāḷiyā saṃsandanato ca ettha gaṇṭhipada laddhipi pāḷiyā sameti .
Kathaṃ ?
Yasmā pavāraṇādivase aruṇuggamane bhikkhu vassaṃvuttho hoti , tasmā iminā dasamena ahena saddhiṃ chaṭṭhito paṭṭhāya navadivasā dasa ahānīti dasāhaṃ , tena dasāhena , sahayogatthe karaṇavacanaṃ .
Kattikatemāsikapuṇṇamā cīvarasamayaṃ asampattāti katvā ‘‘ anāgatā ’’ ti vuccati .
Yathā aparakattikapuṇṇamāya vassikasāṭikaṃ paccuddharitvā vikappento ‘‘ cātumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ tato paraṃ vikappetun ’’ ti vuccatiM0.281 , evaṃsampadamidanti .
Ettha vuccatīti ce ?
Na , imassa nippayojanabhāvappasaṅgato .
Accekacīvarapaṭiggahaṇakālaṃ niyamitanti ce ?
Na ,‘‘ chaṭṭhito paṭṭhāya uppannacīvaraṃ accekameva na hoti .
Paṭhamakathinena siddhattā ’’ ti porāṇaṭṭhakathāgaṇṭhipadesu vuttattā tato upari ‘‘ accekacīvaran ’’ ti vuccati , paṭiggaṇhantassa āpattisaṅgaho ca .
Na ca sā āpatti pāḷiyā , aṭṭhakathāya , yuttito vā sambhavati .
Aṭṭhuppattimattavasena vuttanti ce ?
Na , dasāhādhiccakārikā aṭṭhuppattipāyaṃ na dissati .
‘‘ Bhikkhū accekacīvaraṃ paṭiggahetvā cīvarakālasamayaṃ atikkāmentī ’’ ti ettha ettikā eva hi aṭṭhuppatti .
Tathā hi parivāre ( pari .47-53)‘‘ kismiṃ vatthusmin ’’ ti ārabhitvā ettakameva vuttanti veditabbaṃ .
Accekacīvaraṃ cīvarakālaṃ nātikkāmetabbaṃ , itaraṃ atikkāmetabbanti dassanatthaṃ idaṃ paññattanti ce ?
Na , accekacīvarasseva aparādhadassanato , visesakāraṇābhāvāV0.251 ,‘‘ kāmañcesa dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ dhāretabbanti imināva siddho ’’ tiādivacanavirodhato ca yathāvuttavacanāsambhavato ca .
Kathaṃ ?
Dasāhena saha kattikapuṇṇamā ‘‘ anāgatā ’’ ti hi vutte dasāhato aññā sā puṇṇamāti āpajjati .
Anaññā ce , saha -saddo na sambhavati , na hi attanāva attano yogo sambhavati , anāgata -saddo ca na sambhavati .
Āgatā sampattā eva hi sā puṇṇamā .
Cīvarasamayassa anantarattā ekībhāvaṃ anāgatattā anāgatāyevāti ce ?
Na , tathāpi anāgata -saddassa sambhavato , āgamanasambhave satiyeva hi anāgata -saddo sambhavati , na hi nibbānaṃ , paññatti vā ‘‘ anāgatā ’’ ti vuccati .
Nibbānaṃ viya khaṇattayaṃ , sā ca puṇṇamā na kadāci samayabhāvaṃ pāpuṇātīti ayuttameva .
‘‘ Tato paraṃ vikappetun ’’ ti pana vacanaṃ piṭṭhisamayaṃ gahetvā ṭhitattā sambhavati .
Apica pavāraṇāyaṃ aruṇe ca uṭṭhite sā puṇṇamā cīvarasamayaṃ ekāhānāgatā evāpajjati pubbe sahayogapattattā .
Evaṃ sante ekībhāvagatāpi sā cīvarasamayaṃ anāgatā eva jātāti sabbadā na tathāviggahakaraṇavacanatthaṃ kocideva vacanato dīpetīti veditabbaṃ .
KimatthaṃM0.282 panettha ‘‘ dasadivasādhiko māso ’’ tiādi vuttanti ?
Taṃ pāripūrisambhavato .
Pañcamiyañhi pure aruṇaṃ uppannaaccekacīvarassa dasadivasādhiko māsoyeva paripūroti katvā tathā vuttaṃ .
Apica tassā pañcamiyā divasabhāgopi sampattāya rattiyā ‘‘ hiyyo ’’ ti vuccati , pageva pure aruṇaṃ , tenevāha ‘‘ hiyyo kho , āvuso , amhākan ’’ tiādi .
‘‘ Evaṃ sante ‘ chaṭṭhito paṭṭhāyā ’ ti vuttapaṭhamapāṭhassa vasena ‘ anaccekacīvarampi paccuddharitvā ṭhapitaṃ ticīvarampi etaṃ parihāraṃ labhatiyevā ’’’ ti ca ‘‘ dasadivasādhiko māso ’’ tiādi ca yaṃ likhitaṃ .
Taṃ na ,‘‘ pañcamito paṭṭhāyā ’’ ti pāṭhe sajjiteva etena pariyāyena yathāvuttaatthasambhavato , na tāni ṭhānāni puna sajjitāni .
Yathāṭhitavaseneva ajjhupekkhitabbānīti no takkoti ācariyo .
Idaṃ sikkhāpadaṃ puṇṇamāyaṃ anissaggiyatthamevāti upatissatthero .
‘‘ Pavāraṇāmāsassa juṇhapakkhapañcamito paṭṭhāyā ’’ ti pāṭhe sajjite etena pariyāyena yathāvutto uppannassa cīvarassa nidhānakālo dassito hoti ,‘‘ accekacīvaranti accāyikacīvaraṃ vuccatī ’’ tiādi pāṭho .
‘‘ Chaṭṭhito paṭṭhāyā ’’ ti ca ‘‘ kāmañcesa dasāhaparaman ’’ tiādi ca yaṃ likhitaṃ , taṃ na pāṭho , tasmā ekādasadivasaṃ parihāraṃ labhatīti katvā ācariyena ‘‘ pañcamito paṭṭhāyā ’’ ti likhāpito kira .
‘‘ Pavāraṇāmāsassa juṇhapakkhachaṭṭhito paṭṭhāya pana uppannaṃ anaccekacīvarampi paccuddharitvā ṭhapitaṃV0.252 ticīvarampi etaṃ parihāraṃ labhatiyevāti pāṭho ’’ ti ca ‘‘ accekacīvarassa anatthate kathine ekādasadivasādhiko māso , atthate kathine ekādasadivasādhikā pañcamāsāti pāṭho ’’ ti ca ettha papañcenti , tasmā suṭṭhu sallakkhetvā kathetabbaṃ , tuṇhībhūtena vā bhavitabbaṃ .
Accekacīvarasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .