Gamikādinissayavatthukathāvaṇṇanā
121.‘‘ Addhānamaggappaṭipannena bhikkhunā nissayaṃ alabhamānena anissitena vatthun ti avassakāleyeva vassakāle addhānagamanassa pāḷiyaṃ yeva paṭikkhittattā ’’ ti vuttaṃ , taṃ appamāṇaṃ sattāhaṃ vassacchedādivasena addhānagamanasambhavato , gacchantasseva vassakālagamanasambhavato ca .
Antarāmagge … pe … anāpattīti nissayadāyakābhāveyeva .
‘‘ Tassa nissāyā ’’ ti pāṭhānurūpaṃ vuttaṃ , taṃ nissāyāti attho .
‘‘ Yadā patirūpo nissayadāyako āgacchissatī ’’ ti vacanena ayaṃ vidhi avassakāle evāti siddhaṃ .
‘‘ Antovasse pana kassaci āgamanābhāvā ’’ ti vuttaṃ .
Sace so jalapaṭṭane vā thalapaṭṭane vā vasanto vassūpanāyikāya āsannāya gantukāmo suṇāti ‘‘ asuko mahāthero āgamissatī ’’ ti , taṃ ce āgameti , vaṭṭati .
Āgamentasseva ce vassūpanāyikadivaso hoti , hotu , gantabbaṃ tattha , yattha nissayadāyakaṃ labhatīti .
Pātimokkhuddesakābhāvena ce gantuṃ vaṭṭati , pageva nissayadāyakābhāvena .
Sace so gacchanto jīvitantarāyaṃ , brahmacariyantarāyaṃ vā passati , tattheva vasitabbanti eke .
122.‘‘ Nāhaṃ
V0.403 ussahāmi therassa nāmaṃ gahetun ’’ ti itthannāmo itthannāmassa āyasmatoti lakkhaṇato āha .‘‘ Gottenāpī ’ ti vacanato yena vohārena vohariyanti , tena vaṭṭatīti siddhaṃ , tasmā ‘ ko nāmo te upajjhāyo ’ ti puṭṭhenāpi gottameva nāmaṃ katvā vattabbanti siddhaṃ hoti , tasmā catubbidhesu nāmesu yena kenaci nāmena anussāvanā kātabbā ’’ ti vadanti .
Ekassa bahūni nāmāni honti , tattha ekaṃ nāmaṃ ñattiyā , ekaṃ anussāvanāya kātuṃ na vaṭṭati , atthato , byañjanato ca abhinnāhi anussāvanāhi bhavitabbanti .
Katthaci ‘‘ āyasmato buddharakkhitattherassā ’’ ti vatvā katthaci kevalaṃ ‘‘ buddharakkhitassā ’’ ti
M0.441 sāveti ,‘‘ sāvanaṃ hāpetī ’’ ti na vuccati nāmassa ahāpitattāti eke .Sace katthaci ‘‘ āyasmato buddharakkhitassā ’’ ti vatvā katthaci ‘‘ buddharakkhitassāyasmato ’’ ti sāveti , pāṭhānurūpattā khettameva otiṇṇantipi eke .
Byañjanabhedappasaṅgato anussāvane taṃ na vaṭṭatīti eke .
Sace pana sabbaṭṭhānepi tatheva vadati , vaṭṭati bhagavatā dinnalakkhaṇānurūpattā .
Lakkhaṇavirodhato aññathā na vaṭṭatīti ce ?
Na , payogānurūpattā .
Tattha tathā , idha aññathā payogoti ce ?
Na , vipattilakkhaṇānaṃ virodhato .
Na sabbena sabbaṃ , sāvanāhāpanā eva hi pāḷiyaṃ tadatthavibhāvane āgatāti aññapadesu sāvanesu parihāro na sambhavati āciṇṇakappavirodhato .
Sopi kiṃpamāṇanti ce ?
Pamāṇaṃ ācariyuggahassa pamāṇattā .
123. Dve ekānussāvaneti ettha gaṇṭhipade tāva evaṃ likhitaṃ ‘‘ ekato pavattaanussāvane ’’.
Idaṃ sandhāyāti nānupajjhāyaṃ ekācariyaṃ anussāvanakiriyaṃ sandhāya , tañca anussāvanakiriyaṃ ekenupajjhāyena nānācariyehi anujānāmīti attho .
Nānupajjhāyehi ekenācariyena na tveva anujānāmīti atthoti .
Porāṇagaṇṭhipade pi tatheva vatvā ‘‘ tiṇṇaṃ uddhaṃ na kenaci ākārena ekato vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ , taṃ yuttaṃ , na hi saṅgho saṅghassa kammaṃ karotīti ācariyo .
Idaṃ panettha cintetabbaṃ .
Kathaṃ ?
Cattāro vā atirekā vā upasampadāpekkhā saṅghavohāraṃ na labhanti bhikkhubhāvaṃ appattattā .
Kevalaṃ bhagavatā paricchinditvā ‘‘ tayo ’’ ti vuttattā tato uddhaṃ na vaṭṭatīti no takkoti ācariyo .
Anugaṇṭhipade pi ayamevattho bahudhā vicāretvā vutto .
Tathā andhakaṭṭhakathāya mpi .
Na sabbattha imasmiṃ atthavikappe matibhedo atthi .
Yā panesā ubho paripuṇṇavīsativassā , ubhinnamekupajjhāyo , ekācariyo , ekā kammavācā , eko upasampanno , eko anupasampannoti parivārakathā , taṃ dassetvā eko ce ācariyo dvinnaṃ , tiṇṇaṃ vā upasampadāpekkhānaṃ ekaṃ kammavācaṃ ekenupajjhāyena sāveti , vaṭṭatīti eke .
Taṃ ayuttaṃ , na hi sakkā sithiladhanitādibyañjanalakkhaṇasampannaṃ tasmiṃ khaṇe kammavācaṃ dassetuṃ vimuttadosādīsu patanato
V0.404 .Visuṃ visuṃ karaṇaṃ sandhāya idaṃ vuttanti dīpanatthaṃ ‘‘ tayo paripuṇṇavīsativassā
M0.442 , tiṇṇamekupajjhāyo , ekācariyo , ekā kammavācā , dve upasampannā , eko anupasampanno ’’ ti na vutto .Evañhi vutte sakkā tīsu ākāsaṭṭhamapanetvā sīmaṭṭhānaṃ dvinnamanurūpaṃ kammavācaṃ dassetuṃ , tamaniṭṭhappasaṅgaṃ nivāretuṃ ‘‘ ubho ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Tattha paripuṇṇavīsativassavacanena vatthusampatti , parisāya padhānattā , ācariyupajjhāyavacanena parisasampatti , kammavācāya anussāvanasampatti dassitā , sīmasampatti evekā na dassitā .
Tato vipatti jātā kammavācānaṃ nānākkhaṇikattā .
Ekakkhaṇabhāve sati ubhinnaṃ sampatti vā siyā vipatti vā , na ekasseva sampatti ekassa vipattīti sambhavati vimuttādibyañjanadosappasaṅgato ’’ ti vuttaṃ , taṃ vacanaṃ ubhopi cete sīmagatāva honti , ubhinnaṃ ekato kammasampattidīpanato dvinnaṃ ekato anussāvanaṃ ekena upajjhāyena ekenācariyena vaṭṭatīti sādheti .
Dvinnaṃ , tiṇṇañca ekato sasamanubhāsanā ca pāḷiyaṃ yeva dassitā , tañca anulometi .
Aṭṭhakathācariyehi nānuññātaṃ , na paṭikkhittaṃ , vicāretvā gahetabbanti ācariyo , taṃ dhammatāya virujjhati .
Ayañhi buddhānaṃ dhammatā – yadidaṃ yattha yattha vacananānattamatthi , tattha tattha garukesu ṭhānesu vattabbayuttaṃ vadanti .
Dūtena upasampadādayo cettha nidassanaṃ .
Yasmā cettha pubbe anuññātakammavācāya nānattaṃ natthi , tasmā ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , dve tayo ekānussāvane kātun ’’ ti vatvā ‘‘ evañca pana , bhikkhave , kātabbo ’’ ti na vuttaṃ .
Nānatte satipi tattha tattha dvinnaṃ , bahūnaṃ vā vasena vuttakammavācānusārena gahetabbato avuttanti ce ?
Na hi lahukesu ṭhānesu vatvā garukesu avacanaṃ dhammatāti ācariyo .
Aññatarasmiṃ pana gaṇṭhipade evaṃ papañcitaṃ dve ekānussāvaneti dve ekato anussāvane .
‘‘ Ekena ’’ iti pāṭho , ekena ācariyenāti attho .
Purimanayenevāti ‘‘ ekena vā dvīhi vā ācariyehī ’’ ti vuttanayena eva , tasmā ekenācariyena dve vā tayo vā anussāvetabbā .
‘‘ Dvīhi vā tīhi vā ’’ ti pāṭho .
Nānācariyā nānupajjhāyāti ettha ‘‘ tañca kho ekena upajjhāyena , na tveva nānupajjhāyenā ’’ ti vuttattā na vaṭṭatīti ce ?
Vaṭṭati .
Kathaṃ ?
Ekena anussāvane ekānussāvaneti viggahassa pākaṭattā līnameva dassetuṃ ‘‘ ekato anussāvane ’’ ti viggahova vutto , tasmā ujukattameva sandhāya
M0.443 tañca kho ekena anussāvanaṃ ekānussāvanaṃ , ekena upajjhāyena anujānāmi , na tveva nānupajjhāyenāti attho .Idaṃ sandhāya hi dvidhā viggaho , tasmā ‘‘ nānācariyehi nānupajjhāyā na vaṭṭantīti siddhamevā ’’ ti aññathāpi vadanti .
Tañca kho ekena upajjhāyena ekassa upajjhāyassa vā vattabbaṃ anussāvanaṃ , na tveva nānupajjhāyena anujānāmīti attho .
Kiṃ vuttaṃ hoti ?
‘‘ Eko ācariyo , dve vā tayo vā upasampadāpekkhā
V0.405 dvinnaṃ tiṇṇaṃ vā upajjhāyānaṃ na tveva anujānāmī ’’ ti kira vuttanti .Aparasmiṃ pana gaṇṭhipade ‘‘ ekena anussāvaneti viggahassa pākaṭattā taṃ pakāsetuṃ ‘ ekenā ’ ti vuttaṃ .
Evaṃ vutte avassaṃ paṇḍitā jānanti .
Taṃpākaṭattā ce jānanti , ekenāti iminā kinti ce ?
Kiñcāpi jānanti , vivādo pana hoti aladdhalesattā , jānituñca na sakkā ,‘ ekenā ’ ti vutte pana taṃ sabbaṃ na hotīti vuttan ’’ ti likhitaṃ .
Evaṃ ettha aneke ācariyā ca takkikā ca anekadhā papañcenti , taṃ sabbaṃ suṭṭhu upaparikkhitvā garukulaṃ payirupāsitvā vaṃsānugatova attho gahetabbo .
‘‘ Na sabbattha imasmiṃ atthavikappe matibhedo atthī ’’ ti vuttameva .