8. Kumāribhūtavaggavaṇṇanā
2. Dutiyādisikkhāpadavaṇṇanā
1124.‘‘ Anujānāmi
V0.353 , bhikkhave , aṭṭhārasavassāya kumāribhūtāya … pe … sikkhāsammutiṃ dātun ’’ ti idha vuttaṃ viya ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , dasavassāya gihigatāya … pe … sikkhāsammutiṃ dātun ’’ ti na vuttaṃ , tasmā ‘‘ paripuṇṇadvādasavassāya eva gihigatāya sikkhāsammuti dātabbā ’’ ti vuttaṃ .Gihigatāya sikkhāsammuti dātabbāti eketi katvā dasavassāyapi vaṭṭati
M0.385 .Kasmā ?
‘‘ Anāpatti paripuṇṇadvādasavassaṃ paripuṇṇasaññā vuṭṭhāpetī ’ ti ( pāci .1093-1095) ca ‘ anāpatti paripuṇṇadvādasavassaṃ gihigataṃ … pe … sikkhitasikkhaṃ vuṭṭhāpetī ’ ti ( pāci .1097-1101) ca vuttattā ’’ ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ .
Kiṃ iminā parihārena .
‘‘ Dasavassāya gihigatāya sikkhāsammuti dātabbā ’’ ti hi vuttaṃ .
‘‘ Gihigatātipi vattuṃ na vaṭṭatī ’ ti sace vadanti , kammaṃ kuppatī ’’ ti likhitaṃ .
1146. Ahameva nūna … pe … alajjinī , yā saṅghoti ettha yā ahameva nūna bālāti attho .
‘‘ Yaṃ saṅgho ’’ tipi atthi , tattha yaṃ yasmā deti , tasmā ahameva nūna bālāti attho .
1159. Purisasaṃsaṭṭhā kumārakasaṃsaṭṭhā caṇḍī sokāvāsāvakathaṃ sikkhamānāti vuccati , padabhājane eva cāyaṃ sikkhamānā ‘‘ chasu dhammesu sikkhitasikkhā ’’ ti kasmā vuttanti ?
Pubbe gahitasikkhattā , pubbe paripuṇṇasikkhattā ca evaṃ vuccatīti veditabbaṃ .
1166-7.
Pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ passitvāti ettha ‘‘ sikkhamānāya ñātakā kira sampādayiṃsu , taṃ passitvā there bhikkhū uyyojesi .
Uyyojetvā tesaṃ chandaṃ gahetvā pubbe chandadāyake gaṇaṃ katvā sesānaṃ chandaṃ chandameva katvā kammaṃ kārāpesī ’’ ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ .
Chandaṃ vissajjetvāti ettha anugaṇṭhipade evaṃ vuttaṃ ‘‘ idaṃ kammaṃ ajja na kattabbaṃ .
‘ Yathāsukhan ’ ti vatvā vissajjitaṃ hoti , tasmā yo koci mukharo , bālo vā kiñcāpi ‘ yathāsukhan ’ ti vadati , therāyattattā pana therassa anumatiyā satiyā vissajjito hoti , asatiyā
V0.354 na hoti , tathāpi puna chandaṃ gahetvāva kammaṃ karonti , ayaṃ payogo .Gahaṇe payojanaṃ pana natthi .
Saṅghatthero ce vissajjeti , chandaṃ gahetvāva kātabbaṃ .
Chandaṃ vissajjetvā kāyena vuṭṭhitāyāti ettha idha sambādho ,‘ amukamhi ṭhāne karissāmā ’ ti hatthapāsaṃ vijahitvāpi gacchanti ce , natthi doso .
Kiñcāpi natthi , tā pana hatthapāsaṃ avijahitvāva gacchanti , ayaṃ payogo ’’ ti .
‘‘ Rattipārivāsiye uposathapavāraṇāva na vaṭṭati , aññakammaṃ pana vaṭṭati .
Uposathapavāraṇāpi anuposathapavāraṇadivase na vaṭṭanti , itaraṃ sabbakālaṃ vaṭṭati .
Parisapārivāsiye
M0.386 hatthapāsaṃ avijahitvā catūsu gatesu catuvaggakaraṇīye aññasmiṃ pañcasu dasasu vīsatīsu gatesu sesehi visuṃ tahiṃ tahiṃ gantvāpi puna sannipātaṭṭhānaṃ āgantvā kātuṃ vaṭṭati .Ajjhāsayapārivāsiye hatthapāsaṃ avijahitvā yathānisinnāva nisinnā ce , puna kātuṃ vaṭṭati hatthapāsassa avijahitattā ’’ ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ .
Tesaṃ porāṇānaṃ matena chandapārivāsiyamevekaṃ na vaṭṭatīti āpannaṅgañca dassitaṃ , idhāpi taṃ visuṃ na dassitaṃ asambhavatoti eke .
Chandadāyake parisaṃ patvā gate tassa pubbachandadānaṃ chandapārivāsiyanti no takkoti ācariyo .
Tatridaṃ sanniṭṭhānaṃ – parisapārivāsiye aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ aññatra gacchāmāti chandaṃ avissajjetvāva uṭṭhahanti … pe … kammaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti vuttavacane hatthapāsā vijahanaṃ na paññāyati .
Ettha pana kammappattānaṃ hatthapāsassa avijahanameva icchitabbanti katvā porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ .
Kiñcāpi na paññāyati , appaṭikkhittattā pana vaṭṭatīti ce ?
Na , paṭikkhittattā .
Kathaṃ ?
Chando nāma kammappattesu bhikkhūsu ekasīmāya sannipatitesu āgacchati , nāsannipatitesu .
Idha hi ‘‘ chandaṃ avissajjetvā ’’ ti ca ‘‘ chandassa pana avissaṭṭhattā ’’ ti ca vuttaṃ .
‘‘ Ajjhāsayaṃ avissajjetvā ’’ ti ca ‘‘ ajjhāsayassa avissaṭṭhattā ’’ ti ca na vuttaṃ , tasmā chandassa avissajjanaṃ kammappattānaṃ hatthapāsāvijahaneneva hoti , na vijahaneti siddhaṃ .
Hoti cettha –
‘‘ Yato āgamanaṃ yassa , tadabhāvassa niggahe ;
Tasmā sannipatitesu , bhikkhūsu tassa bhedato ’’ ti .
Rattipārivāsiyachando viya rattipārivāsiyapārisuddhipīti tadanulomena vaṭṭati svātanāya chando
V0.355 vā pārisuddhi vā pavāraṇā vā , tāya kammaṃ kātuṃ vaṭṭati .Uposathapavāraṇā pana anuposathadivase na vaṭṭati , itaraṃ vaṭṭati .
Pannarasiuposathaṃ cātuddasiyaṃ kātuṃ vaṭṭati khettattā .
Na cātuddasiuposathaṃ pannarasiyaṃ akhettattā anuposathadivasattā pāṭipadadivasattāti ekacce ācariyā , tasmā tesaṃ
M0.387 matena cātuddasiuposathaṃ tatiyaṃ , sattamaṃ vā pannarasiyaṃ kātuṃ na vaṭṭati .Yaṃ panettha vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ sace cātuddasikaṃ uposathaṃ karissāmāti nisinnā , pannarasoti kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti .
Tato ‘‘ pannarasiyameva ‘ cātuddasikaṃ uposathaṃ karissāmā ’ ti nisinnā punadivase attano taṃ uposathaṃ ‘ pannaraso ’ ti kātuṃ vaṭṭatīti attho ’’ ti evaṃ pariharanti , taṃ tesaṃ mataṃ ‘‘ tathārūpapaccaye sati aññasmimpi cātuddase uposathaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti ( kaṅkhā . aṭṭha . nidānavaṇṇanā ) iminā mātikāṭṭhakathā vacanena na sameti .
Na hi tattha ‘‘ aññasmimpi pannarase cātuddasikaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Evaṃ santepi ‘‘ sakiṃ pakkhassa cātuddase vā pannarase vā ’’ ti anuññātadivase pariyāpannattā channaṃ cātuddasikānaṃ pacchimā pannarasī anuposathadivaso na hotīti siddhaṃ hoti .
Kiñcāpi siddhaṃ , iminā pana ‘‘ āvāsikānaṃ pannaraso , āgantukānaṃ cātuddaso , āgantukehi āvāsikānaṃ samasamehi vā appatarehi vā anuvattitabban ’’ ti vacanamettha niratthakaṃ hotīti veditabbaṃ .
Dutiyādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Kumāribhūtavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .