Sikkhāpaccakkhānakathāvaṇṇanā
Ettha
M0.98 yāmīti amukasmiṃ titthāyatane , gharādimhi vā .Bhāvavikappākārenāti ‘‘ ahaṃ assan ’’ ti āgatattā yaṃ yaṃ bhavitukāmo , tassa tassa bhāvassa vikappākārena , bhikkhubhāvato aññabhāvavikappākārenāti adhippāyo .
46. Handāti vacasāyeva .
Gihibhāvaṃ patthayamānotiādipadehi cittaniyamaṃ dasseti .
Ekeneva cittena sikkhāpaccakkhānaṃ hoti , na tadabhāvenāti .
51. Buddhaṃ dhamman tiādipadehi khettaniyamaṃ dasseti .
Tattha ādito cuddasahi padehi sabhāvapariccāgo , pacchimehi aṭṭhahi bhāvantarādānañca dassitaṃ hoti .
Paccakkhāmi dhārehīti etehi kālaniyamaṃ dasseti .
Vadatīti iminā padena payoganiyamaṃ dasseti .
Viññāpetīti iminā vijānananiyamaṃ dasseti .
Ummattako sikkhaṃ paccakkhāti , ummattakassa santike sikkhaṃ paccakkhātītiādīhi puggalaniyamaṃ dasseti .
Ariyakena milakkhassa santike sikkhaṃ paccakkhātītiādīhi pana puggalādiniyamepi sati vijānananiyamāsambhavaṃ dasseti .
Tattha ‘‘ yāya milakkhabhāsāya kālaniyamo natthi , tāyapi bhāsāya kālaniyamatthadīpane sati sikkhāpaccakkhānaṃ ruhatīti no matī ’’ ti ācariyo .
Davāyātiādīhi khettādiniyame satipi cittaniyamābhāvena na ruhatīti dasseti .
Sāvetukāmo na sāvetīti cittaniyamepi sati payoganiyamābhāvena na ruhatīti dasseti .
Aviññussasāveti , viññussa na sāvetīti cittakhettakālapayogapuggalavijānananiyamepi sati yaṃ puggalaṃ uddissa sāveti , tasseva savane na ruhati , na aññassāti dassanatthaṃ vuttaṃ , tena vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ yadi ayameva jānātūti ekaṃ
V0.89 niyametvā āroceti , tañce so eva jānāti , paccakkhātā hoti sikkhā .Atha so na jānāti … pe … appaccakkhātā hoti sikkhā ’’ ti .
Sabbaso vā pana na sāveti , appaccakkhā hoti sikkhāti cittādiniyameneva sikkhā paccakkhātā hoti , na aññathāti dassanatthaṃ vuttaṃ .
Ettāvatā ‘‘ sikkhā … pe … dubbalyaṃ anāvikatvā ’’ ti padassa padabhājanaṃ tīhi ākārehi dassitaṃ
M0.99 hoti .Tattha dve amissā , pacchimo eko missoti veditabbo .
Teneva vacībhedenāti tadatthadīpanamattaṃ vacanaṃ sutvāva teneva vacībhedena jānāpetīti attho .
Cittasampayuttan ti paccakkhātukāmatācittasampayuttaṃ .
Samayaññū nāma tadadhippāyajānanamattena hoti .
53. Vaṇṇapaṭṭhānaṃ buddhaguṇadīpakaṃ suttaṃ .
Upāligahapatinā vuttā kira upāligāthā .
Paññāṇaṃ saññāṇanti atthato ekaṃ , tasmā bodhipaññāṇan ti bodhisaññāṇaṃ , bodhibījanti vuttaṃ hoti .
Dvinnampi niyametvāti ettha ‘‘ dvīsupi jānantesu eva paccakkhāmīti adhippāyena vutte tesu eko ce jānāti , na paccakkhātā hotī ’’ ti aññatarasmimpi gaṇṭhipade vuttaṃ , taṃ aṭṭhakathāya na sameti .
‘‘ Gihī homī ’’ ti vā ‘‘ gihimhī ’’ ti vā vutte kiñcāpi vattamānavacanaṃ hoti .
‘‘ Dhārehī ’’ ti atthābhāvā ca ‘‘ dhārehī ’’ ti vutte ca parassupari gacchati , tasmā na hoti .
Sandiṭṭhikaṃ dhamman ti sabbattha dhammavacanaṃ vuttaṃ yaṃ sandhāya ‘‘ sandiṭṭhikan ’’ ti vadati , taṃ pakāsetuṃ .
Aññathā ‘‘ vijitavijayaṃ paccakkhāmī ’’ ti vutte cakkavattiādīsupi tappasaṅgato buddhasaddopi avasāne vattabbo bhaveyya .
Ācariyavevacanesu pana yo maṃ pabbājesītiādi upajjhaṃ aggahetvā , paraṃ vā uddissa pabbajitaṃ sandhāya vuttanti .
Okallakoti kapaṇādhivacanaṃ .
Moḷibaddhoti sikhābaddho , omukkamakuṭo vā .
Cellako athero .
Ceṭako majjhimo .
Moḷigallo mahāsāmaṇero .
Manussaviggahanāgādīnaṃ nāgarūpādīnaṃ vā santike , bhāsājānanakinnarādīnaṃ vā .
‘‘ Devatā nāma mahāpaññā ’’ ti kira pāṭho .
Davāyāti sahasā .
Ravābhaññenāti khalitabhaññena .
Akkharasamayānañhi nābhiññātāya vā karaṇānaṃ avisadatāya vā hoti ravābhaññaṃ .
Avidheyyindriyatāya ‘‘ potthakarūpasadisassā ’’ ti vuttaṃ , garumedhassa mandapaññassa .
Kittāvatā pana garumedho hotīti ce ?
Samaye akovidatāya .
Sikkhāpaccakkhānakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .