3. Tatiyakathinasikkhāpadavaṇṇanā
497. Nappahotīti lāmakaparicchedaṃ na pāpuṇāti , teneva ticīvarassa muṭṭhipañcakādilāmakaparicchedova tāva vutto .
Cīvare paccāsā cīvarapaccāsā .
Tenetaṃ dīpeti – taṃ cīvaraṃ pacchā labbhatu vā mā vā , yāva sā paccāsā chijjati , tāva idaṃ mūlacīvaraṃ ṭhapetuṃ anujānāmīti .
‘‘ Cīvarapaccāsā ’’ ti mariyādatthe nissakkavacanaṃ , bhummatthe vā paccattavacanaṃ kataṃ .
499-500.
Niṭṭhitacīvarasmiṃ
M0.235 … pe … cīvarāsā vā upacchinnātiādimhi tīsu cīvaresu aññataraṃ kataṃ hoti , sesā atthi , rakkhati .Cīvarapalibodhassa upacchede , ubbhatasmiñca kathine samaye vā hemantassa samaye vā akālacīvaraṃ uppajjeyya , khippameva kāretabbaṃ
V0.210 .Sati pāripūriyā paccāsā na rakkhati , asati natthi ce paccāsā , na rakkhati .
‘‘ Anatthate kathine ekādasamāse uppannan ’’ ti vacanato aparakattikā atthate vā anatthate vā samayova .
Hemanto siyā samayo atthate , siyā asamayo anatthate .
Tato paraṃ ekaṃsato asamayo vāti .
‘‘ Ādissa dinnan ’’ ti idaṃ idha alabbhamānampi atthuddhāravasena vuttaṃ bhikkhunīnaṃ dutiyanissaggiye ( pāci .738 ādayo ) sesaṃ akālacīvaraṃ viya .
Tattha hi bhikkhunisaṅghassa ‘‘ sampattā bhājentū ’’ ti evaṃ ādissa dinnameva ‘‘ akālacīvaraṃ kālacīvaran ’’ ti adhiṭṭhahitvā bhājentiyā nissaggiyaṃ .
Tathā hi tattha yathā ‘‘ akālacīvaraṃ nāma anatthate kathine ekādasamāse uppannaṃ , atthate kathine sattamāse uppannan ’’ ti idaṃ atthuddhāravasena vuttaṃ , evaṃsampadamidaṃ .
Yadi evaṃ ‘‘ ekapuggalassa idaṃ tuyhaṃ damhīti dinnan ’’ ti idaṃ kimatthaṃ vuttaṃ , na hi taṃ bhājanīyanti ce ?
Abhājanīyasāmaññato vuttaṃ hoti .
Yathā saṅghassa ādissa dinnaṃ atthatakathinehi eva bhikkhūhi abhājanīyattā akālacīvaraṃ nāma jātaṃ , evaṃ puggalikampi itarehīti attho .
Evaṃ santepi kassaci siyā ‘‘ ādissa dinnampi dasāhameva parihāraṃ labhatī ’’ ti .
Tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ .
Paṭhamakathine ‘‘ niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine ’’ ti idañhi niratthakanti .
Anubbhatasmimpi hi kathine dasāhaparamameva dhāretabbanti viññātattā anādissa dinnameva sandhāyetaṃ vuttaṃ siyāti ce ?
Evaṃ santepi anādissa dinnampi anatthatakathinānaṃ aparakattikāya dasāhameva parihāraṃ labhati ‘‘ niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine ’’ ti vuttattā .
Āmantāti ce ?
‘‘ Anatthate kathine ekādasamāse uppannan ’’ ti vacanena virujjhati , tasmā yathāvuttanayenevettha sanniṭṭhānaṃ gantabbaṃ .
Anugaṇṭhipade vuttaṃ ‘‘ paṭhamasikkhāpade sabbacīvarānaṃ yāvadatthacīvaravasena kathinamāsabbhantare dasāhātikkamepi anāpatti parihārassa dinnattā .
Yathā
M0.236 kathinamāsabbhantare ādissa dinnamakālacīvaraṃ kālacīvaraparihārameva labhati , tathā itaramāsepi labhatīti veditabbaṃ .Tasmā evaṃ ‘ niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine bhikkhuno paneva cīvaraṃ uppajjeyyā ’ tiādinā sikkhāpade siddhepi anatthatakathinānaṃ pacchimakattikamāsaṃ anujānantena ‘ akālacīvaraṃ uppajjeyyā ’ ti vuttaṃ .
Evañhi avutte akālacīvaraṃ nāma ‘ anatthate kathine ekādasamāse uppannan ’ ti na sakkā vattuṃ .
Evañhi vacanato anatthatakathinānaṃ atthatakathinānaṃ viya sabbacīvarānaṃ pacchimakattikamāse dasāhātikkame nissaggiyaṃ na hotī ’’ tiādi .
Bhiyyopi evaṃ vuttaṃ – yaṃ pana mayā ‘‘ paṭhamakathine dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ dhāretabban ’’ ti
V0.211 anuññātaṃ , tampi kathinamāsato bahi uppannameva , na antoti ayamattho dīpito hoti .Kathaṃ ?
Atirekacīvarassa dasāhaparihārato uddhaṃ āpajjitabbāpattiṃ ‘‘ niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine ’’ ti anupaññattiyā kathinabbhantare vāretvā tato uddhaṃ uppannesu dasāhātikkame āpajjitabbāpattiṃ iminā sikkhāpadena vāretuṃ ‘‘ akālacīvaraṃ uppajjeyyā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tena ‘‘ kālepi ādissa dinnaṃ , etaṃ akālacīvaraṃ nāmā ’’ ti vacanato kathinubbhārato uddhaṃ dasāhaparihāraṃ na labhatīti dīpitaṃ hoti , tehi saddhiṃ puna kathinubbhārato uddhaṃ pañca divasāni labhatīti pasaṅgopi ‘‘ niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine bhikkhuno paneva akālacīvaraṃ uppajjeyya … pe … khippameva kāretabban ’’ ti akālacīvarassa uppattikālaṃ niyametvā vuttattā nivārito hoti , tadubhayena kathinabbhantare uppannacīvaraṃ kathinubbhārato uddhaṃ ekadivasampi parihāraṃ na labhatīti siddhaṃ hoti .
Evaṃ apare vadantīti .
Punapi vuttaṃ – ācariyā pana evaṃ vadeyyuṃ ‘‘ niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine bhikkhuno paneva akālacīvaraṃ uppajjeyyā ’’ ti ettha ‘‘ niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine ’’ ti vadanto evaṃ viññāpeti ‘‘ etthantare tiṇṇannampi akālacīvarānaṃ uppatti abhāvan ’’ ti .
Kasmā pana padabhājane vitthāritānīti ?
Vuccate – idaṃ sikkhāpadaṃ adhiṭṭhānaṃ sandhāya vuttaṃ , kintu paṭhame dasāhaṃ anujānitvā tasmiṃ appahonte sace paccāsā atthi , tameva vaḍḍhetvā māsaṃ anujānanto imampi atthavisesaṃ dīpeti akālacīvaraṃ nāma
M0.237 sammukhībhūtena bhājetabbantipi dīpeti .Taṃ pana ‘‘ ākaṅkhamānena bhikkhunā paṭiggahetabban ’’ ti iminā sikkhāpadena vaḍḍhetvā vuttanti , tasmā tīṇipi padabhājane vitthāritānīti .
‘‘ Khippameva kāretabbanti dasāhā kāretabban ’’ ti idaṃ pana pahonakabhāve purimasikkhāpadalakkhaṇenāti dīpetuṃ vuttaṃ , tasmā ‘‘ evaṃ sīghanti vā lahunti vā ’’ tiādinā avatvā ‘‘ dasāhā ’’ ti vuttaṃ .
Atthatakathinassa evaṃ hotu , anatthate pana kathine kathanti vutte anatthatassa paṭikkhepataṃ dassetīti vutto apassanto vighātaṃ āpajjatīti .
Ekatiṃse aruṇuggamane nissaggiyan ti mahantenapi paccāsācīvarena saha ghaṭitampi tabbhāvaṃ anupatitvā nissaggiyaṃ hoti sati pacchimappamāṇasambhave , asati na hoti , puna ghaṭite hoti , aññena ghaṭite na hoti .
Chinnaṃ aññavatthu hoti .
Pubbaparicchedaṃ atikkantaṃ ghaṭitaṃ puna aññaparicchedaṃ labhatīti eke , upaparikkhitvā gahetabbaṃ .
Aññatarasmiṃ gaṇṭhipade pana ‘‘ saṅghassa vā idaṃ akālacīvaranti uddissa dinnan ’ ti ettha saṅghassa dinne āpatti nāma natthi ,‘ sotassa
V0.212 raho ’ tiādīsu viya paduddhārena vuttaṃ , tassa lābhaṃ sandhāyāti ce ?Saṅghato vā uppajjeyyāti anena siddhattā adhikamevā ’’ ti ca ‘‘ saṅgho cīvarāni labhissati gaṇo vā ’ tiādināpi pāṭho atthī ’’ ti ca vuttaṃ .
Gaṇṭhipade kosallatthaṃ pana mayā sabbaṃ likhitaṃ , suṭṭhu vicāretvā kathetabbaṃ .
Tatiyakathinasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .