问题
选择版本
Vajirabuddhi-ṭīkā
Vajirabuddhi-ṭīkā

Sājīvapadabhājanīyavaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Sājīvapadabhājanīyavaṇṇanā
‘‘ MahābodhisattāM0.96 niyatā ’’ ti vuttaṃ anugaṇṭhipade .
Yattha ‘‘ anugaṇṭhipade ’’ ti , tattha ‘‘ vajirabuddhittherassā ’’ ti gahetabbaṃ .
Sāvakabodhipaccekabodhisammāsambodhīti vā tīsu bodhīsu sammāsambodhiyaṃ sattā bodhisattā mahābodhisattā nāma .
Pātimokkhasīlabahukattā , bhikkhusīlattā , kilesapidahanavasena vattanato , uttamena bhagavatā paññattattā ca adhikaṃ , buddhuppādeyeva pavattanato uttaman ti aññatarasmiṃ gaṇṭhipade .
Kiñcāpi paccekabuddhāpi dhammatāvasena pātimokkhasaṃvarasīlena samannāgatāva honti , tathāpi ‘‘ buddhuppādeyeva pavattatī ’’ ti niyamitaṃ tena pariyāyenāti .
Tenāha ‘‘ na hiV0.87 taṃ paññattiṃ uddharitvā ’’ tiādi .
Pātimokkhasaṃvaratopi ca maggaphalasampayuttameva sīlaṃ adhisīlaṃ , taṃ pana idha anadhippetaṃ .
Na hi taṃ pātimokkhuddesena saṅgahitanti .
Samantabhadrakaṃ kāraṇavacanaṃ sabbasikkhāpadānaṃ sādhāraṇalakkhaṇattā imissā anupaññattiyā ariyapuggalā ca ekaccaṃ āpattiṃ āpajjantīti sādhitametaṃ , tasmā ‘‘ na hi taṃ samāpanno methunaṃ dhammaṃ paṭisevatī ’’ ti aṭṭhakathāvacanaṃ asamatthaṃ viya dissatīti ?
Nāsamatthaṃ , samatthameva yasmiṃ yasmiṃ sikkhāpade sāsā vicāraṇā , tassa tasseva vasena aṭṭhakathāya pavattito .
Tathā hi kaṅkhāvitaraṇiyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . nidānavaṇṇanā ) udakukkhepasīmādhikāre ‘‘ timaṇḍalaṃ paṭicchādetvā antaravāsakaṃ anukkhipitvā uttarantiyā bhikkhuniyā ’’ ti vuttaṃ bhikkhunivibhaṅge āgatattā .
Eseva nayo aññepi evarūpesu .
Kimatthanti ce taṃ ?
Pāḷikkamānuvattanena pāḷikkamadassanatthaṃ .
Tatridaṃ samāsato adhippāyadīpanaṃ – padasodhammasikkhāpadassa tikaparicchede upasampanne upasampannasaññī , anāpatti , akaṭānudhammasikkhāpadavasena upasampanne ukkhittake siyā āpatti , tathā sahaseyyasikkhāpadeti evamādi .
Attho panettha parato āvi bhavissati .
Yaṃ vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ tatopi ca maggaphalacittameva adhicittaṃ , taṃ pana idha anadhippetan ’’ ti ca ,‘‘ tatopi ca maggaphalapaññāva adhipaññā , sā pana idha anadhippetā .
Na hi taṃsamāpanno bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevatī ’’ ti .
‘‘ Tatra yāyaṃ adhisīlasikkhā , ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā sikkhā ’’ ti imāya pāḷiyā virujjhati .
Ayañhi pāḷi adhisīlasikkhāva idha adhippetā , naM0.97 itarāti dīpeti .
Aṭṭhakathāvacanaṃ tāsampi tiṇṇaṃ lokiyānaṃ adhippetataṃ dīpeti .
Ayaṃ panettha aṭṭhakathādhippāyo – tissopi lokiyā sikkhā imasmiṃ paṭhamapārājike sambhavanti , kālenāpi adhicittapaññālābhī bhikkhu tathārūpaṃ asappāyaṃ paccayaṃ paṭicca tato tato adhicittato , adhipaññāto ca āvattitvā sīlabhedaṃ pāpuṇeyyāti ṭhānametaṃ vijjati , na lokuttaracittapaññālābhī , ayaṃ nayo itaresupi sabbesu adinnādānādīsu sacittakesu labbhati , acittakesu pana itaropi .
Tathāpi kevalaṃ vinayapiṭakassa , pātimokkhasīlassa ca saṅgāhakattā ‘‘ sikkhaṃ appaccakkhāyā ’’ ti imasmiṃ uttarapade paccakkhānārahā adhisīlasikkhāva lokiyāti dassanatthaṃ pāḷiyaṃ ‘‘ tatra yāyaṃ adhisīlasikkhā , ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā sikkhā ’’ ti vuttanti veditabbaṃ .
Ettha sikkhāti kāyavacīduccaritato viratī ca cetanā ca , aññatra cetanāyeva veditabbā .
Sikkhāpadan ti sauddesasikkhāpadaṃ , ekaccaṃ anuddesasikkhāpadañca labbhati .
Cittassa adhikaraṇaṃ katvāti tasmiṃ sikkhatīti adhikaraṇatthe bhummanti dassanatthaṃ vuttaṃ .
Yathāsikkhāpadan ti paccavekkhaṇavasena vuttaṃ .
Sīlapaccavekkhaṇāpi hi sīlameva , tasmā suppaṭicchannādicārittesuV0.88 virativippayuttacetanaṃ pavattentopi sikkhaṃ paripūrentotveva saṅkhyaṃ gacchati .
‘‘ Sampajānamusāvāde pācittiyan ’’ ti ( pāci .2) vuttamariyādaṃ avītikkamanto ‘‘ tasmiñca sikkhāpade sikkhatī ’’ ti vuccati .
Aññatarasmiṃ pana gaṇṭhipade vuttaṃ ‘‘ sikkhāti taṃ sikkhāpadaṃ sikkhanabhāvena pavattacittuppādo .
Sājīvan ti paññatti .
Tadatthadassanatthaṃ pubbe methunasaṃvarassetaṃ adhivacanan ’’ ti .
Yasmā sikkhāya guṇasammatāya puññasammatāya tantiyā abhāvato lokassa dubbalyāvikammaṃ tattha na sambhavati .
Patthanīyā hi sā , tasmā ‘‘ yañca sājīvaṃ samāpanno , tattha dubbalyaṃ anāvikatvā ’’ ti vuttaṃ .
Āṇāya hi dubbalyaṃ sambhavatīti āyasmā upatisso .