Issues
Select Version
Vajirabuddhi-ṭīkā
Vajirabuddhi-ṭīkā

9. Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

9. Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā
652.‘‘ Tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaran ti idaṃ ticīvare eva ayaṃ vidhi , itarasmiṃ yathāsukhanti dassanatthaṃ vuttan ’’ ti vadanti .
‘‘ Atirekachārattaṃ vippavasantī ’’ ti tasmiṃyeva senāsane vāso na vippavāsoti katvā vuttaṃ .
Kasmā ?
Cīvarappavattijānanato .
Ettha kiñcāpi ‘‘ āraññakaṃ nāmaM0.283 senāsanaṃ pañcadhanusatikaṃ pacchiman ’’ ti vacanato atirekatopi vuttaṃ , āraññakameva pana senāsanaṃ hoti , dhutaṅgaṃ rakkhati cīvarappavattijānanapalibodhasambhavato .
653.‘‘ Gāvutato atirekappamāṇena labhatī ’’ ti yaṃ vuttaṃ , taṃ kathaṃ paññāyatīti ce ?
‘‘ Siyā ca tassa bhikkhuno kocideva paccayo tena cīvarena vippavāsāyā ’’ ti vacanato .
Yojanappamāṇepi siyāti ce ?
Na ,‘‘ puna gāmasīmaṃ okkamitvā vasitvā pakkamatī ’’ ti anāpattivāre anuññātattā .
Yadi evaṃ ‘‘ yojanappamāṇe na labhatī ’’ ti idaṃ kinti ?
Idaṃ nibaddhāvāsavaseneva vuttaṃ .
Tattha dhutaṅgaṃ bhijjatīti ?
Na bhijjati , kintu na idha dhutaṅgādhikāro atthīti .
Atha kasmā ‘‘ ayaṃ dhutaṅgacoroti veditabbo ’’ ti vuttanti ?
Asambhavato .
Kathaṃ paññāyatīti ?
Aṅgesu abhāvato .
Dhutaṅgadharassa patirūpasenāsanadīpanato dhutaṅgadharatā tassa siddhā .
Vacanappamāṇatoti ce ?
Na , vacanappamāṇato ca pāḷiyeva pamāṇaṃ .
‘‘ Anāpatti puna gāmasīmaṃ okkamitvā vasitvā pakkamatī ’’ ti hi vuttaṃ .
Gāmasīmā nikkhamitvā kittakaṃ kālaṃ vasitvā pakkamitabbanti ce ?
Punadivaseyeva , tasmā aṭṭhamo aruṇo nibaddhāvāse vā gantabbaṭṭhāne vā uṭṭhetabboti eke .
Antochārattanti eke .
Yāva nibaddhāvāsaṃ na kappetīti eke .
Yāva maggaparissamavinodanāti eke .
Sati antarāye antochārattaṃ vasati , anāpatti .
Nibaddhāvāsakappane sati aruṇuggamane āpatti .
Sace taṃsattamo divaso , tadaheva nikkhittacīvaraṃ gahetabbaṃ , paccuddharitabbaṃ vāti eke .
Sace antarāV0.253 navamaggapātubhāvena vā navagāmasannivesena vā , taṃ senāsanaṃ aṅgasampattito parihāyati .
Tadaheva cīvaraṃ gahetabbaṃ vā paccuddharitabbaṃ vā .
Chārattaṃ vippavasantassa ce parihāyati , anāpatti anuññātadivasattāti eke .
Āpatti eva anaṅgasampattitoti eke .
Yuttataraṃ panettha vicāretvā gahetabbaṃ .
Sace dhutaṅgadharo hoti , gāmasīmāyaṃ avasitvā pacchimappamāṇayutte ṭhāne vasitvā pakkamitabbaṃ .
Paṭhamaṃ baddhaavippavāsasīmo ce gāmo hoti , aññasmimpi māse antosīmāya vasato anāpatti .
Porāṇagaṇṭhipade ‘‘ yathāvuttasenāsane vasantenāpi chārattameva cīvaraṃ gāme nikkhipitabbanti adhippāyena aññaṃ antochārattampi aññampi vasato āpattiyevā ’’ ti vuttaṃ .
Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Pariṇatasikkhāpadavaṇṇanā
657. DethāvusoM0.284 amhākan ti ettha akataviññatti hoti na hotīti ?
Hoti , yadi evaṃ aññātakaviññattisikkhāpadassa ca imassa ca kiṃ nānākaraṇanti ?
Taṃ aññātakaappavāriteyeva viññāpentassa , idaṃ ñātakapavāritepi , taṃ anacchinnacīvarasseva , idaṃ tassapi , taṃ cīvaraṃyeva viññāpentassa , idaṃ acīvarampi .
Evaṃ sante idaṃ taṃ antokatvā ṭhitaṃ hoti , tasmā dvinnampi aṅgasampattiyā sati kena bhavitabbanti ?
Iminā bhavitabbaṃ imassa nippadesatoti eke .
Dvīhipi bhavitabbaṃ ubhinnampi aṅgasiddhitoti eke .
Imāni tassa aṅgāni vikappanupagacīvaratā , samayābhāvo , aññātakaviññatti , tāya ca paṭilābhoti cattāri .
Imassa pana saṅghe pariṇatabhāvo , ñatvā attano pariṇāmanaṃ , paṭilābhoti tīṇi .
Ettha paṭhamo vādo ayutto katvāpi okāsaṃ aṭṭhakathāyaṃ , parivāre ca avicāritattā .
Yadi evaṃ tattha aṅgesu ‘‘ anaññapariṇatatā ’’ ti vattabbanti ce ?
Na vattabbaṃ , atthato siddhattā .
Pariṇatasikkhāpadadvayasiddhito , pariṇatasaññito , āpattisambhavato ca ‘‘ mayhampi dethā ’’ ti vadati ,‘‘ vaṭṭatī ’’ ti anuddiṭṭhaṃ ,‘‘ amhākampi atthī ’’ ti vuttattā vaṭṭati .
‘‘ Saṅghassa pariṇataṃ … pe … āpatti dukkaṭassā ’’ ti ettha ‘‘ puggalassā ’’ ti na vuttaṃ , yato suddhapācittiyavasena āgatattā .
‘‘ Aññacetiyassā ’’ ti na vuttaṃ saṅghassa acetiyattā , tasmāyeva ‘‘ cetiyassa pariṇataṃ … pe … āpatti dukkaṭassā ’’ ti etthāpi ‘‘ aññasaṅghassa aññapuggalassā ’’ ti na vuttaṃ .
‘‘ Yato tathā idha ca ‘ puggalassa pariṇataṃ … pe … āpatti dukkaṭassā ’ ti ettha ca ‘ attanopī ’ ti kiñcāpi na vuttaṃ , tathāpi sambhavatī ’’ ti vadanti .
TaṃV0.254 pana idha attano pariṇāmanādhikārattā imassa sikkhāpadassa na vuttanti eke .
Tatuttarisikkhāpade ‘‘ aññassatthāyā ’’ ti ( pārā . aṭṭha .2.526) padaṃ viyāti eke .
Taṃ na , ettha puggalapariṇāmanasikkhāpade avuttattā .
Dhammasiritthero panāha –
‘‘ Attano aññato lābhaṃ , saṅghassaññassa vā nataṃ ;
Pariṇāmeyya nissaggi , pācittiyampi dukkaṭan ’’ ti .
Tassattho – saṅghassa pariṇataṃ attano pariṇāmeyya nissaggiyaṃ .
Tadeva aññato pariṇāmeyya pācittiyaṃ .
Aññassa pariṇataṃ attano vāM0.285 parassa vā pariṇāmeyya dukkaṭanti , tasmā aññātakaviññattiādīsu vuttāpattisambhavato idha pariṇatadvaye ‘‘ attano ’’ ti padaṃ na vuttaṃ .
Tasmiñhi vutte dukkaṭamattappasaṅgo siyā , avutte panetesu vuttāpattīnaṃ yathāgamamaññatarā ca idha avuttasiddhi dukkaṭañcāti dve āpattiyo ekato hontīti vinayadharānaṃ anavasesañāṇassa okāso kato hotīti .
Iti tiṃsakakaṇḍaṃ sāramaṇḍaṃ ,
Alametaṃ vinayassa sāramaṇḍe ;
Idha niṭṭhitasabbasāramaṇḍaṃ ,
Vinayavasena punāti sāramaṇḍanti .
Pariṇatasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito pattavaggo tatiyo .
Nissaggiyavaṇṇanā niṭṭhitā .