Nirodhasaccaniddesavaṇṇanā
401.‘‘ Sabbāni nibbānavevacanānevā ’’ ti vatvā tamatthaṃ pākaṭataraṃ kātuṃ ‘‘ nibbānañhī ’’ tiādi āraddhaṃ .
Tattha āgammāti nimittaṃ katvā .
Nibbānahetuko hi taṇhāya asesavirāganirodho .
Khayagamanavasena virajjati .
Appavattigamanavasena nirujjhati .
Anapekkhatāya cajanavasena , hānivasena vā cajīyati .
Puna yathā nappavattati , tathā dūra khipanavasena paṭinissajjīyati .
Bandhanabhūtāya mocanavasena muccati .
Asaṃkilesavasena na allīyati .
Kasmā panetaṃ nibbānaṃ ekameva samānaṃ nānānāmehi vuccatīti ?
Paṭipakkhanānatāyāti dassento ‘‘ ekameva hī ’’ tiādimāha .
Saṅkhatadhammavidhurasabhāvattā nibbānassa nāmānipi guṇanemittikattā saṅkhatadhammavidhurāneva hontīti vuttaṃ ‘‘ sabbasaṅkhatānaṃ nāmapaṭipakkhavasenā ’’ ti .
Asesaṃ virajjati taṇhā etthāti asesavirāgoti .
Esa nayo sesesupi .
Ayaṃ pana viseso – natthi etassa uppādo , na
M2.342 vā etasmiṃ adhigate puggalassa uppādoti anuppādo , asaṅkhatadhammo .
‘‘ Appavattan ’’ tiādīsupi iminā nayena attho veditabbo .
Āyūhanaṃ samudayo , tappaṭipakkhavasena anāyūhanaṃ .Taṇhā appahīne sati yattha uppajjati , pahāne pana sati tattha
P2.432 tatthevassā abhāvo sudassitoti āha ‘‘ tattheva abhāvaṃ dassetun ’’ ti .Apaññattin ti apaññāpanaṃ ,‘‘ titta alābu atthī ’’ ti vohārābhāvaṃ vā .
Tittaalābuvalliyā appavattiṃ icchanto puriso viya ariyamaggo , tassa tassā appavattininnacittassa mūlacchedanaṃ viya maggassa nibbānārammaṇassa taṇhāya pahānaṃ , tadappavatti viya taṇhāya appavattibhūtaṃ nibbānaṃ daṭṭhabbaṃ .
Dutiyaupamāyaṃ
V2.316 dakkhiṇadvāraṃ viya nibbānaṃ , coraghātakā viya maggo .
Dakkhiṇadvāre ghātitāpi corā pacchā ‘‘ aṭaviyaṃ corā ghātitā ’’ ti vuccanti , evaṃ nibbānaṃ āgamma niruddhāpi taṇhā ‘‘ cakkhādīsu niruddhā ’’ ti vuccati tattha kiccakaraṇābhāvatoti daṭṭhabbaṃ .
Purimā vā upamā maggena niruddhāya ‘‘ piyarūpasātarūpesu niruddhā ’’ ti vattabbatādassanatthaṃ vuttā , pacchimā nibbānaṃ āgamma niruddhāya ‘‘ piyarūpasātarūpesu niruddhā ’’ ti vattabbatādassanatthaṃ vuttāti ayaṃ etāsaṃ viseso .