152. Issariyamattāyāti issariyappamāṇena , issariyena ceva vittūpakaraṇena cāti evaṃ vā attho daṭṭhabbo . Upabhogūpakaraṇānipi hi loke ‘‘ mattā ’’ ti vuccanti .

Pāṭaligāmaṃ nagaraṃ katvāti pubbe ‘‘ pāṭaligāmo ’’ ti laddhanāmaṃ ṭhānaṃ idāni nagaraṃ katvā . Māpentīti patiṭṭhāpenti .

Āyamukhapacchindanatthan ti āyadvārānaṃ upacchedanāya .

‘‘ Sahassasevā ’’ ti vā pāṭho , sahassaso eva . Tenāha ‘‘ ekekavaggavasena sahassaṃ sahassaṃ hutvā ’’ ti .

Gharavatthūnīti gharapatiṭṭhāpanaṭṭhānāni .

Cittāni namantīti taṃtaṃdevatānubhāvena tattha tattheva cittāni namanti vatthuvijjāpāṭhakānaṃ , yattha yattha tāhi vatthūni pariggahitāni .

Sippānubhāvenāti sippānugatavijjānubhāvena .

Nāgaggāhoti nāgānaṃ nivāsappariggaho . Sesadvayesupi eseva nayo . Pāsāṇoti appalakkhaṇapāsāṇo . Khāṇukoti yo koci khāṇukoP2.178 .

Sippaṃ jappitvā tādisaṃ sārambhaṭṭhānaṃ pariharitvā anārambhe ṭhāne tāhi vatthupariggāhikāhi devatāhi saddhiṃ mantayamānā viya taṃtaṃgehāni māpenti upadesadānavasena .

Nesan ti vatthuvijjāpāṭhakānaṃ , sabbāsaṃ devatānaṃ .

Maṅgalaṃ vaḍḍhāpessantīti maṅgalaṃ brūhessanti . Paṇḍitadassanādīni hi uttamamaṅgalāni . Tenāha ‘‘ atha mayan ’’ tiādi .

Saddo abbhuggacchati avayavadhammena samudāyassa apadisitabbato yathā ‘‘ alaṅkato devadatto ’’ ti .

Ariyakamanussānan ti ariyadesavāsimanussānaṃ .

Rāsivasenevāti ‘‘ sahassaṃ satasahassan ’’ tiādinā rāsivaseneva , appakassa pana bhaṇḍassa kayavikkayo aññatthāpi labbhatevāti ‘‘ rāsivasenevā ’’ ti vuttaṃ . Vāṇijāya patho pavattiṭṭhānanti vaṇippathoti purimavikappe attho dutiyavikappe pana vāṇijānaṃ patho pavattiṭṭhānanti , vaṇippathoti imamatthaṃ dassentoV2.124 ‘‘ vāṇijānaṃ vasanaṭṭhānan ’’ ti āha .

Bhaṇḍapuṭe bhindanti mocenti etthāti puṭabhedanan ti ayamettha atthoti āha ‘‘ bhaṇḍapuṭe … pe … vuttaṃ hotī ’’ ti .

Ca-kāratthoM2.139 samuccayattho vā-saddo .

153. Kāḷakaṇṇī sattāti attanā kaṇhadhammabahulatāya paresañca kaṇhavipākānatthanibbattinimittatāya ‘‘ kāḷakaṇṇī ’’ ti laddhanāmā parūpaddavakarā appesakkhasattā . Tan ti bhagavantaṃ .

Pubbaṇhasamayan ti pubbaṇhe ekaṃ samayaṃ .

Gāmappavisananīhārenāti gāmappavesana nivasanākārena . Kāyapaṭibaddhaṃ katvāti cīvaraṃ pārupitvā , pattaṃ hatthena gahetvāti attho .

EtthātiP2.179 etasmiṃ vā sakappitappadese .

Saññateti sammadeva saññate susaṃvutakāyavācācitte .

Pattiṃ dadeyyāti attanā pasutaṃ puññaṃ tāsaṃ devatānaṃ anuppadajjeyya .

‘‘ Pūjitā ’’ tiādīsu tadeva pattidānaṃ pūjā , anāgate eva upaddave ārakkhasaṃvidhānaṃ paṭipūjā .

‘‘ Yebhuyyena ñātimanussā ñātipetānaṃ pattidānādinā pūjanamānanādīni karonti ime pana aññātakāpi samānā tathā karonti , tasmā nesaṃ sakkaccaṃ ārakkhā saṃvidhātabbā ’’ ti aññamaññaṃ sampavāretvā devatā tattha ussukkaṃ āpajjantīti dassento ‘‘ ime ’’ tiādimāha .

Balikammakaraṇaṃ mānanaṃ , sampati uppannaparissayaharaṇaṃ paṭimānan ti dassetuṃ ‘‘ ete ’’ tiādi vuttaṃ .

Sundarāni passatīti sundarāni iṭṭhāni eva passati , na aniṭṭhāni .

154. Āṇiyo koṭṭetvāti lahuke dārudaṇḍe gahetvā kavāṭaphalake viya aññamaññaṃ sambandhe kātuṃ āṇiyo koṭṭetvā .

Nāvāsaṅkhepena kataṃ uḷumpaṃ , veḷunaḷādike saṅgharitvā valliādīhi kalāpavasena bandhitvā kattabbaṃ kullaṃ .

Udakaṭṭhānassetaṃ adhivacanan ti yathāvuttassa yassa kassaci udakaṭṭhānassa etaṃ ‘‘ aṇṇavan ’’ ti adhivacanaṃ , samuddassevāti adhippāyo .

Saranti idha nadī adhippetā sarati sandatītiV2.125 katvā .

Gambhīravitthatan ti agādhaṭṭhena gambhīraṃ , sakalalokattayabyāpitāya vitthataṃ .

Visajjāti anāsajja appatvā . Pallalāni tesaṃ ataraṇato .

Vināyeva kullenāti īdisaṃ udakaṃ kullena īdisena vinā eva tiṇṇā medhāvino janā , taṇhāsaraṃ pana ariyamaggasaṅkhātaṃ setuṃ katvā nittiṇṇāti yojanā .

Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā .