Issues
Select Version
(DN) Mahāvaggaṭṭhakathā
(DN) Mahāvaggaṭṭhakathā

Aggasāvakayugavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Aggasāvakayugavaṇṇanā

73. Sallapitvāti ‘‘ vippasannāni kho te āvuso indriyānī ’’ tiādinā ( mahāva .60) ālāpasallāpaṃ katvā . Tañhissa aparabhāge satthu santikaṃ upasaṅkamanassa paccayo ahosi .
77. Cīvaradānādīnīti cīvarādiparikkhāradānaṃ sandhāyāha . Yo hi cīvarādike aṭṭha parikkhāre , pattacīvarameva vā sotāpannādiariyassa , puthujjanasseva vā sīlasampannassa datvā ‘‘ idaṃ parikkhāradānaṃ anāgate ehibhikkhubhāvāya paccayo hotū ’’ ti patthanaṃ paṭṭhapesi , tassa ca sati adhikārasampattiyaṃ buddhānaṃ sammukhībhāve iddhimayaparikkhāralābhāya saṃvattatīti veditabbaṃ .
Vassasatikattherā viya ākappasampannāti adhippāyo .
Sandassesīti suṭṭhu paccakkhaṃ katvā dassesi . Idhalokatthan ti idhalokabhūtaṃ khandhapañcakasaṅkhātamatthaṃ . Paralokatthan ti etthāpi eseva nayo . Dassesīti sāmaññalakkhaṇato , salakkhaṇato ca dassesi . Tenāha ‘‘ aniccan ’’ tiādi . Tattha hutvā abhāvato aniccanti dassesi . Udayabbayapaṭipīḷanato dukkhanti dassesi . Avasavattanato anattāti dassesi . Ime ruppanādilakkhaṇā pañcakkhandhāti rāsaṭṭhena khandhe dassesi . Ime cakkhādisabhāvāP2.94 nissattanijjīvaṭṭhena aṭṭhārasa dhātuyoti dassesi . Imāni cakkhādisabhāvāneva dvārārammaṇabhūtāni dvādasa āyatanānīti dassesi . ImeM2.72 avijjādayo jarāmaraṇapariyosānā dvādasa paccayadhammā paṭiccasamuppādoti dassesi . Rūpakkhandhassa heṭṭhā vuttanayena paccayato cattāri , khaṇato ekanti imāni pañca lakkhaṇāni dassesi . Tathāti iminā ‘‘ pañca lakkhaṇānī ’’ ti padaṃ ākaḍḍhati . Dassentoti iti -saddo nidassanattho , evanti attho . Nirayan ti aṭṭhamahānirayasoḷasaussadanirayappabhedaṃ sabbaso nirayaṃ dassesi . Tiracchānayonin ti apadadvipadacatuppadabahuppadādibhedaṃ migapasupakkhisarīsapādivibhāgaṃ nānāvidhaṃ tiracchānalokaṃ . Pettivisayan ti khuppipāsikavantāsikaparadattūpajīvinijjhāmataṇhikādibhedabhinnaṃ nānāvidhaṃ petasattalokaṃ . Asurakāyan ti kālakañcikāsuranikāyaṃ . Evaṃ tāva duggatibhūtaṃ paralokatthaṃ vatvā idāni sugatibhūtaṃ vattuṃ ‘‘ tiṇṇaṃ kusalānaṃ vipākan ’’ tiādi vuttaṃ . Vehapphale subhakiṇṇeyeva saṅgahetvā asaññīsu , arūpīsu ca sampattiyā dassetabbāya abhāvato duviññeyyatāya ‘‘ navannaṃ brahmalokānan ’’ tveva vuttaṃ .
GaṇhāpesītiV2.64 te dhamme samādinne kārāpesi .
Samuttejanaṃ nāma samādinnadhammānaṃ yathā anupakārakā dhammā parihāyanti , pahīyanti ca , upakārakā dhammā parivaḍḍhanti , visujjhanti ca , tathā nesaṃ ussāhuppādananti āha ‘‘ abbhussāhesī ’’ ti .
Yathā pana taṃ ussāhuppādanaṃ hoti , taṃ dassetuṃ ‘‘ idhalokatthañcevā ’’ tiādi vuttaṃ . Tāsetvā tāsetvāti paribyattabhāvāpādanena tejetvā tejetvā . Adhigataṃ viya katvāti yesaṃ katheti , tehi tamatthaṃ paccakkhato anubhuyyamānaṃ viya katvā . Veneyyānañhi buddhehi pakāsiyamānoP2.95 attho paccakkhatopi pākaṭataro hutvā upaṭṭhāti . Tathā hi bhagavā evaṃ thomīyati – ‘‘ Ādittopi ayaṃ loko , ekādasahi aggibhi ; Na tathā yāti saṃvegaṃ , sammohapaliguṇṭhito . Sutvādīnavasaññuttaṃ , yathā vācaṃ mahesino ; Paccakkhatopi buddhānaṃ , vacanaṃ suṭṭhu pākaṭan ’’ ti . Tenāha ‘‘ dvattiṃsakammakāraṇapañcavīsatimahābhayappabhedañhī ’’ tiādi . Dvattiṃsakammakāraṇāni ‘‘ hatthampi chindantī ’’ tiādinā ( ma . ni .1.178) dukkhakkhandhasutte āgatanayenaM2.73 veditabbāni . Pañcavīsatimahābhayāni ‘‘ jātibhayaṃ jarābhayaṃ byādhibhayaṃ maraṇabhayan ’’ tiādinā ( cūḷani .123) tattha tattha sutte āgatanayena veditabbāni . Āghātanabhaṇḍikā adhikuṭṭanakaḷiṅgaraṃ , yaṃ ‘‘ accādhānan ’’ tipi vuccati .
Paṭiladdhaguṇena codesīti ‘‘ taṃtaṃguṇādhigamena ayampi tumhehi paṭiladdho , ānisaṃso ayampī ’’ ti paccakkhato dassento ‘‘ kiṃ ito pubbe evarūpaṃ atthī ’’ ti codento viya ahosi . Tenāha ‘‘ mahānisaṃsaṃ katvā kathesī ’’ ti .
Tappaccayañca kilamathan ti saṅkhārapavattihetukaṃ tasmiṃ tasmiṃ sattasantāne uppajjanakaparissamaṃ saṃvighātaṃ vihesaṃ . Idhāti heṭṭhā paṭhamamaggādhigamatthāya kathāya .
Sabbasaṅkhārūpasamabhāvato santaṃ . Atittikaraparamasukhatāya paṇītaṃ . Sakalasaṃsārabyasanato tāyanatthenaV2.65 tāṇaṃ . Tato nibbindahadayānaṃ nilīyanaṭṭhānatāya leṇaṃ . Ādi -saddena gatipaṭisaraṇaṃ paramassāsoti evamādīnaṃ saṅgaho .