Subhaddaparibbājakavatthuvaṇṇanā
212. Kaṅkhā eva kaṅkhādhammo .
Ekato vāti bhūmiṃ avibhajitvā sādhāraṇatova .
Bījato ca aggaṃ gahetvā āhāraṃ sampādetvā dānaṃ bījaggaṃ .
Gabbhakāleti gabbhadhāraṇato paraṃ khīraggahaṇakāle .
Tenāha ‘‘ gabbhaṃ phāletvā khīraṃ niharitvā ’’ tiādi .
Puthukakāleti sassānaṃ nātipakke puthukayogyaphalakāle .
Lāyanaggan ti pakkassa sassassa lavane lavanārambhe dānaṃ adāsi .
Lunassa
P2.234 sassassa veṇivasena bandhitvā ṭhapanaṃ veṇikaraṇaṃ .
Tassa ārambhe dānaṃ veṇaggaṃ .
Veṇiyo pana ekato katvā rāsikaraṇaṃ kalāpo .
Tattha aggadānaṃ kalāpaggaṃ .
Kalāpato nīharitvā maddane aggadānaṃ khalaggaṃ .
Madditaṃ ophuṇitvā dhaññassa rāsikaraṇe aggadānaṃ khalabhaṇḍaggaṃ .
Dhaññassa khalato koṭṭhe pakkhipane aggadānaṃ koṭṭhaggaṃ .Uddharitvāti koṭṭhato uddharitvā .
‘‘ Nava
V2.164 aggadānāni adāsī ’’ ti iminā ‘‘ kathaṃ nu kho ahaṃ satthu santike aggatova mucceyyan ’’ ti aggaggadānavasena vivaṭṭūpanissayassa kusalassa katūpacitattā , ñāṇassa ca tathā paripākaṃ gatattā aggadhammadesanāya tassa bhājanabhāvaṃ dasseti .
Tenāha ‘‘ imaṃ aggadhammaṃ tassa desessāmī ’’ tiādi .Ohīyitvā saṅkocaṃ āpajjitvā .
213. Aññātukāmova na sandiṭṭhiṃ parāmāsī .
Abbhaññiṃsūti sandehajātassa pucchāvacananti katvā jāniṃsūti atthamāha .
Tenāha pāḷiyaṃ ‘‘ sabbeva na abbhaññiṃsū ’’ ti .
Nesan ti pūraṇādīnaṃ .
Sā paṭiññāti ‘‘ karoto kho mahārāja kārayato ’’ tiādinā ( dī . ni .1.166) paṭiññātā , sabbaññupaṭiññā
M2.183 eva vā .
Niyyānikāti sappāṭihāriyā , tesaṃ vā siddhantasaṅkhātā paṭiññā vaṭṭato nissaraṇaṭṭhena niyyānikāti .
Sāsanassa sampattiyā tesaṃ sabbaññutaṃ , tabbipariyāyato ca asabbaññutaṃ gacchatīti daṭṭhabbaṃ .
Tenāha ‘‘ tasmā ’’ tiādi .Atthābhāvatoti subhaddassa sādhetabbaatthābhāvato .
Okāsābhāvatoti tathā vitthāritaṃ katvā dhammaṃ desetuṃ avasarābhāvato .
Idāni tameva okāsābhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ paṭhamayāmasmin ’’ tiādi vuttaṃ .
214. Yesaṃ
P2.235 samaṇabhāvakarānaṃ dhammānaṃ sampādanena samaṇo , te pana ukkaṭṭhaniddesena ariyamaggadhammāti catumaggasaṃsiddhiyā pāḷiyaṃ cattāro samaṇā vuttāti te bāhirasamaye sabbena sabbaṃ natthīti dassento ‘‘ paṭhamo sotāpannasamaṇo ’’ tiādimāha .Purimadesanāyāti ‘‘ yasmiñca kho , subhadda , dhammavinaye ’’ tiādinā vuttāya desanāya .
Byatirekato , anvayato ca adhippeto attho vibhāvīyatīti paṭhamanayopettha ‘‘ purimadesanāyā ’’ ti padena saṅgahito vāti daṭṭhabbo .
Attano sāsanaṃ niyamento āha ‘‘ imasmiṃ kho ’’ ti yojanā .
Āraddhavipassakehīti samādhikammikavipassakehi , sikhāppattavipassake sandhāya vuttaṃ , na paṭṭhapitavipassane .
Apare pana ‘‘ bāhirakasamaye vipassanārambhassa ganthopi natthevāti avisesavacanametan ’’ ti vadanti .
Adhigataṭṭhānan ti adhigatassa kāraṇaṃ , tadatthaṃ pubbabhāgapaṭipadanti attho , yena sotāpattimaggo adhigato , na uparimaggo , so sotāpattimagge ṭhito akuppadhammatāya tassa , tattha vā siddhito ṭhitapubbo bhūtapubbagatiyāti sotāpattimaggaṭṭho sotāpanno , na sesaariyā bhūmantaruppattito .
Sotāpanno hi attanā adhigataṭṭhānaṃ sotāpattimaggaṃ aññassa kathetvā sotāpattimaggaṭṭhaṃ kareyya , na aṭṭhamako asambhavato .
Esa nayo sesamaggaṭṭhesūti etthāpi imināva nayena attho veditabbo .
Paguṇaṃ kammaṭṭhānan ti attano paguṇaṃ vipassanākammaṭṭhānaṃ , eteneva ‘‘ avisesavacanan ’’ ti vādo paṭikkhittoti daṭṭhabbo .
Sabbaññutaññāṇaṃ
V2.165 adhippetaṃ .
Tañhi sabbañeyyadhammāvabodhane ‘‘ kusalaṃ chekaṃ nipuṇan ’’ ti vuccati tatthaP2.236 asaṅgaappaṭihataṃ pavattatīti katvā .Samadhikāni
M2.184 ekena vassena .Ñāyanti etena catusaccadhammaṃ yāthāvato paṭivijjhantīti ñāyo , lokuttaramaggoti āha ‘‘ ariyamaggadhammassā ’’ ti .
Padissati etena ariyamaggo paccakkhato dissatīti padeso , vipassanāti vuttaṃ ‘‘ padese vipassanāmagge ’’ ti .
Samaṇopīti ettha pi -saddo ‘‘ padesavattī ’’ ti etthāpi ānetvā sambandhitabboti āha ‘‘ padesavatti … pe … natthīti vuttaṃ hotī ’’ ti .