216. Tan ti bhikkhusaṅghassa ovādakaṅgaṃ dassetuṃ … pe … vuttaṃ dhammasaṅgāhakehīti adhippāyo .
Suttābhidhammasaṅgahitassa dhammassa atisajjanaṃ sambodhanaṃ desanā , tasseva pakārato ñāpanaṃ veneyyasantāne ṭhapanaṃ paññāpanan ti ‘‘ dhammopi desito ceva
P2.237 paññatto cā ’’ ti vuttaṃ .
Tathā vinayatantisaṅgahitassa kāyavācānaṃ vinayanato ‘‘ vinayo ’’ ti laddhādhivacanassa atthassa atisajjanaṃ sambodhanaṃ desanā , tasseva pakārato ñāpanaṃ asaṅkarato ṭhapanaṃ paññāpanan ti ‘‘ vinayopi desito ceva paññatto cā ’’ ti vuttaṃ .Adhisīlasikkhāniddesabhāvena sāsanassa mūlabhūtattā vinayo paṭhamaṃ sikkhitabboti taṃ tāva ayamuddesaṃ sarūpato dassento ‘‘ mayā hi vo ’’ tiādimāha .
Tattha sattāpattikkhandhavasenāti sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ avītikkamanīyatāvasena
V2.166 .
Satthukiccaṃ sādhessati ‘‘ idaṃ vo kattabbaṃ , idaṃ vo na kattabban ’’ ti kattabbākattabbassa vibhāgena anusāsanato .Tena
M2.185 tenākārenāti tena tena veneyyānaṃ ajjhāsayānurūpena pakārena .
Ime dhammeti ime sattatiṃsabodhipakkhiyadhamme .
Tappadhānattā suttantadesanāya ‘‘ suttantapiṭakaṃ desitan ’’ ti vuttaṃ .
Satthukiccaṃ sādhessati taṃtaṃcariyānurūpaṃ sammāpaṭipattiyā anusāsanato .Kusalākusalābyākatavasena nava hetū .
‘‘ Satta phassā ’’ tiādi sattaviññāṇadhātusampayogavasena vuttaṃ .
Dhammānulome tikapaṭṭhānādayo cha , tathā dhammapaccanīye , dhammānulomapaccanīye , dhammapaccanīyānulometi catuvīsati samantapaṭṭhānāni etassāti catuvīsatisamantapaṭṭhānaṃ , taṃ pana paccayānulomādivasena vibhajiyamānaṃ aparimāṇanayaṃ evāti āha ‘‘ anantanayamahāpaṭṭhānapaṭimaṇḍitan ’’ ti .
Satthukiccaṃ sādhessatīti khandhādivibhāgena ñāyamānaṃ catusaccasambodhāvahattā satthārā sammāsambuddhena kātabbakiccaṃ nipphādessati .
Ovadissanti anusāsissanti ovādānusāsanīkiccanipphādanato .
Cārittan ti samudācārā , navesu piyālāpaṃ vuḍḍhesu
P2.238 gāravālāpanti attho .
Tenāha ‘‘ bhanteti vā āyasmāti vā ’’ ti .
Gāravavacanaṃ hetaṃ yadidaṃ bhanteti vā āyasmāti vā , loke pana ‘‘ tatra bhavan ’’ ti ,‘‘ devānaṃ piyā ’’ ti ca gāravavacanameva .‘‘ Ākaṅkhamāno samūhanatū ’’ ti vutte ‘‘ na ākaṅkhamāno na samūhanatū ’’ tipi vuttameva hotīti āha ‘‘ vikappavacaneneva ṭhapesī ’’ ti .
Balan ti ñāṇabalaṃ .
Yadi asamūhananaṃ diṭṭhaṃ , tadeva ca icchitaṃ , atha kasmā bhagavā ‘‘ ākaṅkhamāno samūhanatū ’’ ti avocāti ?
Tathārūpapuggalajjhāsayavasena .
Santi hi keci khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samādāya saṃvattituṃ anicchantā , tesaṃ tathā avuccamāne bhagavati vighāto uppajjeyya , taṃ tesaṃ bhavissati dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya , tathā pana vutte tesaṃ vighāto na uppajjeyya ‘‘ amhākaṃ evāyaṃ doso , yato amhesu eva keci samūhananaṃ na icchantī ’’ ti .
Keci ‘‘ sakalassa pana sāsanassa saṅghāyattabhāvakaraṇatthaṃ tathā vuttan ’’ ti vadanti .
Yañca kiñci satthārā sikkhāpadaṃ paññattaṃ , taṃ samaṇā sakyaputtiyā sirasā sampaṭicchitvā jīvitaṃ viya rakkhanti .
Tathā hi te ‘‘ khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni ākaṅkhamāno saṅgho samūhanatū ’’ ti
M2.186 vuttepi na samūhaniṃsu , aññadatthu ‘‘ purato viya tassa accayepi rakkhiṃsu evā ’’ ti satthusāsanassaV2.167 , saṅghassa ca mahantabhāvadassanatthampi tathā vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Tathā hi āyasmā ānando , aññepi vā bhikkhū ‘‘ katamaṃ pana bhante khuddakaṃ , katamaṃ anukhuddakan ’’ ti na pucchiṃsu samūhanajjhāsayasseva abhāvato .Na taṃ evaṃ gahetabban ti ‘‘ nāgasenatthero khuddānukhuddakaṃ jānātī ’’ tiādinā vuttaṃ taṃ nesaṃ vacanaṃ iminā vuttākārena na gahetabbaṃ adhippāyassa aviditattā .
Idāni taṃ adhippāyaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ nāgasenatthero
P2.239 hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Yasmā nāgasenatthero ( milindapañhe abhejjavagge vitthāro ) paresaṃ vādapathopacchedanatthaṃ saṅgītikāle dhammasaṅgāhakamahātherehi gahitakoṭṭhāsesu ca antimakoṭṭhāsameva gahetvā milindarājānaṃ paññāpesi .
Mahākassapatthero pana ekasikkhāpadampi asamūhanitukāmatāya tathā kammavācaṃ sāveti , tasmā taṃ tesaṃ vacanaṃ tathā na gahetabbaṃ . 218. Appamajjanaṃ appamādo , so pana atthato ñāṇūpasañhitā sati .
Yasmā tattha satiyā byāpāro sātisayo , tasmā ‘‘ satiavippavāsenā ’’ ti vuttaṃ .
Appamādapadeyeva pakkhipitvā adāsi taṃ atthato , tassa sakalassa buddhavacanassa saṅgaṇhanato ca .