3. Saññākkhandhaniddesavaṇṇanā
17. Tassāpīti saññāyapi .
Tabbatthukattāti cakkhuvatthukattā .
Paṭighaviññeyyoti yathāvuttapaṭighato vijānitabbo paṭighavasena gahetabbo .
Uttarapadalopaṃ katvāti purimapade uttarapadalopaṃ katvā .
Viññeyyabhāve , na uppattiyanti adhippāyo .
Vacanan ti saddo , nāmanti attho .
Vacanādhīnāti gahetabbataṃ pati saddādhīnā , nāmāyattagahaṇāti attho .
Yadettha vattabbaṃ , taṃ nāmarūpaduke ( dha . sa . mūlaṭī .101-108) vuttameva .
Adhivacanaṃ paññattipakāsakaṃ
M0.21 ñāpakaṃ etesaṃ atthīti adhivacanā yathā arisasoti .Tatojoti adhivacanasaṅkhātato arūpakkhandhato jāto .
Arūpakkhandhapariyāpannattā phassepi yathāvutto attho sambhavatīti dassetuṃ ‘‘ samphassoyeva vā ’’ tiādimāha .
Na kevalaṃ manodvārikaphasse eva , atha kho pañcadvārikaphassepi ‘‘ viññeyyabhāve vacanaṃ adhikicca pavattā adhivacanā ’’ tiādivuttappakāro attho sambhavati .
Itīti tasmā .
Tena pariyāyenāti manosamphassajapariyāyena .
Tatojāpīti pañcadvārikaphassajātāpi .
Aññappakārāsambhavatoti paṭighasamphassajapariyāyassa asambhavato .
Āveṇikaṃ paṭighasamphassajatā .
Pakārantaraṃ adhivacanasamphassajatā .
Yadi
V0.20 evan ti yadi pañcadvārikaphassehi uppannasaññā pariyāyato nippariyāyato ca ‘‘ adhivacanasamphassajā ’’ ti vuccanti , evaṃ cattāropi arūpino khandhā evaṃ vattuṃ yuttā .Evaṃ sante saññāva kasmā ‘‘ adhivacanasamphassajā ’’ ti vuttāti āha ‘‘ tiṇṇaṃ khandhānan ’’ tiādi .
Tattha tiṇṇaṃ khandhānan ti vedanāsaṅkhāraviññāṇakkhandhānaṃ .
Atthavasenāti ‘‘ vacanaṃ adhikicca pavattā adhivacanā ’’ tiādinā vuttaatthavasena anvatthatāvasena .
Attano pattampi nāman ti ‘‘ adhivacanasamphassajā ’’ ti evaṃ attano anuppattampi nāmaṃ .
Dhammābhilāpoti sabhāvanirutti .
Pubbe catunnaṃ arūpakkhandhānaṃ sādhāraṇopi adhivacanasamphassajavohāro ruḷhivasena saññāya eva pavattoti vatvā idāni so tadaññārūpakkhandhasādhāraṇo saññāya nivesitoti dassetuṃ ‘‘ atha vā ’’ tiādimāha .
Rajjitvā olokanādīsūti ettha ādi -saddena kujjhitvā olokanādi viya rajjitvā savanādipi saṅgayhatīti veditabbaṃ , tathāsotāvadhānādinopi rattatādivijānananimittatāsambhavato .
Cakkhusamphassajāsaññāya pana pākaṭabhāvaṃ nidassanavasena dassetuṃ ‘‘ olokanaṃ cakkhuviññāṇavisayasamāgame ’’ tiādimāha .
Olokanassa apākaṭabhāve rattatādivijānanaṃ na hoti , pākaṭabhāve ca hotīti āha ‘‘ pasādavatthukā evā ’’ ti .
‘‘ Aññaṃ cintentan ’’ ti yaṃ pubbe tena kathitaṃ , kāyena vā pakāsitaṃ , tato aññaṃ kiñci atthaṃ cintentaṃ .
Tenevāha ‘‘ ñātan ’’ ti .
Saññākkhandhaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .