4. Catukkaniddesavaṇṇanā
793. Paritassanaṃ
V0.203 parittāso , cittutrāso cāti ‘‘ na paritassatī ’’ ti padassa ‘‘ na pattheti na uttasatī ’’ ti atthamāha . 796. Ariyasaccesu
M0.204 dhammasaddo ‘‘ diṭṭhadhammo ’’ tiādīsu viya .Ariyamaggo , tassa ca phalaṃ dhammo yathānusiṭṭhaṃ paṭipanne apāyesu apatamāne dhāretīti .
Tattha paññāti tasmiṃ ariyamaggaphale nissayabhūte paññā .
Tenāha ‘‘ taṃsahagatā ’’ ti .
Aviditaṃ viditaṃ viya neti ñāpetīti nayo , anumānaṃ , tassa nayanaṃ pavattanaṃ , taṃ pana visuṃyevekaṃ ñāṇuppādananti āsaṅkāya nivattanatthamāha ‘‘ na añña … pe … viseso ’’ ti .
Attano hi adhigamānusārena parādhigatānaṃ kālattaye maggādīnaṃ pavattiākārānumānaṃ nayanayanaṃ .
Anuminanākārameva hissa sandhāya vuttaṃ ‘‘ ñāṇasseva pavattiviseso ’’ ti .
Kāraṇañca nayanayanassa saccesu paccakkhapavattanato .
‘‘ Tathā ’’ ti iminā yathā maggañāṇato aññāpi ‘‘ iminā dhammenā ’’ ti vattuṃ yuttaṃ , tathā pakārantarenapi ‘‘ iminā dhammena ñāṇenā ’’ ti ettha attho yujjatīti imamatthaṃ upasaṃharati .
Tenāti tasmā ñāṇena ñātato sampayogehi nayanayanato .
Ñāṇavisayabhāvenāti paṭivedhañāṇassa visayabhāvena .
Ñātena paṭividdhena catusaccadhammena , ñāṇasampayogena vā ñātena jānitvā ṭhitena maggaphaladhammena .
Sabbena sabban ti sabbappakārena sabbaṃ , anavasesanti attho .
Addhattayapariyāpannañhi sabbaṃ tebhūmakasaṅkhāragataṃ sammasīyati .
Nayanatoti nayaggāhato .
Anurūpatthavācako vā kāraṇasaddo ‘‘ kāraṇaṃ vadatī ’’ tiādīsu viya .
Anvayañāṇassapi pariyogāhetvā pavattanato saviseso visayāvabodhoti vuttaṃ ‘‘ dhamme ñāṇa … pe … abhāvā ’’ ti .
Visayobhāsanamattajānanasāmaññenāti asatipi abhisamecca gahaṇe visayavibhāvanasaṅkhātaavabodhasāmaññamattena .
‘‘ Ñāṇan ’’ ti sammatesūti ‘‘ ñāṇan ’’ ti voharitesu laddhañāṇavohāresu .
Sammutivasenāti dhammañāṇādi viya samukhena visaye appavattitvā paññattimukhena pavattaṃ .
Avasesan ti sammutiñāṇamevāha .
Itarañāṇattayavisabhāgan ti dhammañāṇādiñāṇattayavidhuraṃ .
797. Kāmabhavadhammeti
V0.204 kāmabhavasaṅkhāte dhamme . 798. Sāti
M0.205 paṭhamajjhānapaññā .Vītarāgabhāvanāvatthassāti ‘‘ vītarāgo hotī ’’ ti evaṃ vuttassa .
Tan ti chaṭṭhābhiññaṃ .
Maggañāṇañhi kiccato maggasaccampi paṭivijjhati .
Itarāti heṭṭhimamaggapaññā .
Tadupanissayattāti tassā chaṭṭhābhiññāya , tassa vā paṭivijjhanassa upanissayattā paṭivijjhati nāma .
Yathānurūpan ti diṭṭhāsavādīnaṃ yathānurūpaṃ .
Āsavakkhayeti āsavakkhayapariyāye kāraṇūpacārena .
Taṃnibbattanatoti tassa āsavakkhayasaṅkhātassa phalassa nibbattanato .
Idañca ‘‘ āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ chaṭṭhābhiññā ’’ ti sutte āgatattā vuttaṃ .
801. Abhivisiṭṭhena vā ñāṇena pākaṭaṃ karontassāti adhigamavasena pakāsaṃ vibhūtaṃ karontassa .
802. Vasitāpañcakarahitaṃ vasibhāvaṃ apāpitaṃ paṭiladdhamattaṃ .
Paṭipadārammaṇasahagatā paññā paṭipadārammaṇasambandhinīti āha ‘‘ paññāya paṭipadārammaṇuddesenā ’’ ti .
Catukkaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .