14. Sikkhāpadavibhaṅgo
1. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
703. Sikkhāsaṅkhātānaṃ
M0.190V0.188 kusaladhammānaṃ pañca sīlaṅgāni nissayabhāvena vā patiṭṭhā siyuṃ , upanissayabhāvena vāti tadubhayaṃ dassento āha ‘‘ sampayogavasena , upanissayavasena ca okāsabhāvenā ’’ ti . 704.‘‘ Kammapathā evā ’’ ti niyamassa katattā vuttaṃ ‘‘ asabbasādhāraṇesū ’’ ti .
Na hi sakkā indriyādisādhāraṇakoṭṭhāsavasena niyamaṃ kātuṃ .
Kammapathakoṭṭhāsikā eva , na jhānādikoṭṭhāsikā .
Kammapathabhāvena āgatanti vadanti , duggatiyā , tattha uppajjanadukkhassa ca pavattiupāyabhāvatoti adhippāyo .
Assa surāpānassa .
Upakārakattaṃ sabbesaṃ .
Sabhāgattaṃ micchācārassa .
Tathāgahitasaṅkhārārammaṇatāyāti ‘‘ sattaṃ avaharāmi , satte vippaṭipajjāmī ’’ tiādinā sattākārena gahitasaṅkhārārammaṇatāya , na pana sattapaññattiārammaṇatāyāti adhippāyo .
‘‘ Pañca sikkhāpadā ’’ tiādinā tamevatthaṃ vivarati .
Tassa tassāti yassa yassa byasanatthāya .
Sayaṃ vā usuādiṃ khipati , opātakhaṇanādiṃ karoti , tādisaṃ mantaṃ parijappati , kammajaiddhiṃ vaḷañjeti , aññena vā taṃ sabbaṃ kāretīti āha ‘‘ nissaggiya … pe … dve eva gahitā ’’ ti .
Yadipi
V0.189 koṭṭhāsavāre virati sarūpena nāgatā ‘‘ yevāpanā ’’ tveva vuttā , bhajāpiyamānā pana maggabhāvaṃyeva bhajatīti āha ‘‘ viratisīlaṃ pana maggakoṭṭhāsikan ’’ ti .Sesasīlānan ti sesaavītikkantasīlānaṃ .
712. Abhabbaṭṭhānāti pāṇātipātādayo .
Yathā pāṇātipātādayo verahetutāya veraṃ , evaṃ tadaññepi akusalāti vuttaṃ ‘‘ taṃsabhāgatāya verabhūtānan ’’ ti .
Viratīnaṃ uppatti na na bhavissati sekkhānanti yojanā .
‘‘ Akusalasamuṭṭhitāni cā ’’ tiādināpi sekkhānaṃ ubhayena viratisabbhāvaṃyeva vibhāveti .
Tassattho – yāni akusalasamuṭṭhitāni kāyakammādīni , tāni tesaṃ sekkhānaṃ kāyaduccaritādīnīti verāniyeva
M0.191 , tehi verehi tesaṃ sekkhānaṃ viratiyo sambhavantiyeva .Yatoti yasmā pāṇātipātādiviramitabbanippariyāyaverābhāvepi kāyaduccaritādiveramattato sekkhānaṃ viratisambhavato .
Naphalabhūtassāpīti yathā phalassa maggapaṭibimbabhūtattā maggasadisaṃ sattaaṭṭhaṅgikatā siyā , evaṃ aphalabhūtassāpi sakadāgāmimaggādikassa yato viratisambhavato aṭṭhaṅgikatā hoti , aññathā pañcaṅgiko eva siyāti adhippāyo .
Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Pañhapucchakavaṇṇanā
714. Yathāviramitabbatoti yo yo pāṇātipātādi viramitabbo , tato virativasena .
Pañhapucchakavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sikkhāpadavibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā .