Paṭhamanayavaṇṇanā
466. Patiṭṭhānaṃ
M0.170V0.167 idha saṃsāre avaṭṭhānaṃ , tassa mūlaṃ kilesāti āha ‘‘ kilesavasena patiṭṭhānan ’’ ti .Patiṭṭhānāya pana byāpārāpatti kammanti vuttaṃ ‘‘ abhisaṅkhāravasena āyūhanā ’’ ti .
Yasmā kilesesu taṇhādiṭṭhiyo taṇhādiṭṭhicaritānaṃ visesato saṃsāranāyikā , kilesasahitameva ca kammaṃ patiṭṭhānāya hoti , na kevalaṃ , tasmā vuttaṃ ‘‘ taṇhādiṭṭhīhi … pe … āyūhanā ’’ ti .
Tathā taṇhāya bhavassādabhāvato , diṭṭhiyā vibhavābhinandanabhūtāya vibhavābhisaṅkharaṇabhāvato ‘‘ taṇhāvasena patiṭṭhānaṃ , diṭṭhivasena āyūhanā ’’ ti vuttaṃ .
Diṭṭhīsupi antomukhappavattāya bhavadiṭṭhiyā visesato saṃsāre avaṭṭhānaṃ , yato olīyanāti vuccatīti āha ‘‘ sassatadiṭṭhiyā patiṭṭhānan ’’ ti .
Bahimukhappavattāpi vibhavadiṭṭhi bhavābhisaṅkharaṇaṃ nātivattatīti vuttaṃ ‘‘ ucchedadiṭṭhiyā āyūhanā ’’ ti .
Layāpatti yathāraddhassa ārambhassa aniṭṭhānaṃ antosaṅkocabhāvatoti āha ‘‘ līnavasena patiṭṭhānan ’’ ti .
Uddhatāpatti anupāyabhūtā byāpārāpatti asaṅkocabhāvatoti vuttaṃ ‘‘ uddhaccavasena āyūhanā ’’ ti .
Tathā kosajjapakkhikattā ca kāmasukhānuyogassa uddhaccapakkhikattā ca attakilamathānuyogassa tadubhayavasena patiṭṭhānāyūhanā vuttā , itaraṃ vuttanayānusārena veditabbaṃ .
Idhāti imissā sammohavinodaniyā .
Avuttānan ti ‘‘ kilesavasena patiṭṭhānan ’’ tiādīnaṃ vasena veditabbā patiṭṭhānāyūhanāti yojanā .
Samappavatte dhammeti līnuddhaccavirahena samappavatte sampayuttadhamme .
Paṭisañcikkhatīti patirūpaṃ
V0.168 saṅkaleti gaṇeti tuleti .Tenāha ‘‘ upapattito ikkhatī ’’ ti .
Tadākāroti paṭisaṅkhānākāro upapattito ikkhanākāro .
Evañca katvāti paṭisaṅkhānasabhāvattā eva upekkhāsambojjhaṅgassa .
Pacchimapacchimakāraṇabhāvoti pacchimassa pacchimassa kāraṇabhāvo .
Purimaṃ purimañhi pacchimassa pacchimassa visesapaccayoti .
467. Aviparītakāyādisabhāvaggahaṇasamatthatāya
M0.171 balavatī eva sati .Paññā gahitā satinepakkenāti attho .
Evaṃcittoti evaṃ lābhasakkārasilokasannissitacitto .
Cirakatavattādivasenāti cirakatavattādisīsena .
‘‘ Vutto ’’ ti imināpi ‘‘ katvā āha kāyaviññattiṃ … pe … koṭṭhāsan ’’ ti yojanā .
Paresan ti na anantarānaṃ .
Sabbesaṃ … pe … yojetabbā ‘‘ sabbe bojjhaṅgā sabbesaṃ paccayavisesā hontiyevā ’’ ti .
Kāmetīti kāmo , assādanavasena āmasatīti āmisaṃ , kāmova āmisanti kāmāmisaṃ , kilesakāmo .
Vatthukāmo pana āmasīyatīti āmisaṃ .
Evaṃ sesadvayampi .
Tesu lokīyanti ettha sukhavisesāti loko , upapattiviseso .
Vaṭṭaṃ saṃsāro .
Kāmassādavasena pavatto lobho kāmāmisaṃ .
Bhavavisesapatthanāvasena pavatto lokāmisaṃ .
Vibhavo nāma kimatthiyo , ko vā taṃ abhipattheyyāti vaṭṭānugedhabhūto lobho vaṭṭāmisanti ca vadanti .
Tadārammaṇan ti tassā taṇhāya ārammaṇaṃ , rūpādi .
Lokadhammā lābhādayo .
Vuttāvasesā sabbāva taṇhā saṃsārajanako rāgo .
Paṭhamanayavaṇṇanā niṭṭhitā .