Kusalamūlakavipākaniddesavaṇṇanā
343. Kammaṃ viya paccayo hoti vipākabhāvatoti adhippāyo .
Vipākassa kammaṃ paccayo hontaṃ sātisayaṃ hotīti tassa nippariyāyatā , taṃsampayuttānaṃ pariyāyatā siyāti adhippāyena ‘‘ pariyāyena upanissayapaccayoti vuttānī ’’ ti āha .
‘‘ Kusalo dhammo abyākatassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo ( paṭṭhā .1.1.423), akusalo dhammo abyākatassa dhammassa ( paṭṭhā .1.1.423), vipākadhammadhammo nevavipākanavipākadhammadhammassa upanissayapaccayena paccayo ’’ ti ( paṭṭhā .1.3.103) pana vacanato nippariyāyena sabbepi kusalākusalā dhammā vipākassa upanissayapaccayo hotīti ayamattho dissati .
‘‘ Kusalamūlaṃ akusalamūlan ’’ ti imesaṃ anvādesopi paccayasaddāpekkhāya ‘‘ esā ’’ ti pulliṅgavasena vuttoti dassento āha ‘‘ esāti … pe … yojetabban ’’ ti .
‘‘ Manasikāropī ’’ tiādinā appahīnāvijjānampi kiriyāya kusalākusalamūlāni , avijjā ca upanissayā na hontīti dasseti .
Kammavaṭṭavipākavaṭṭabhūtāniyeva saṅkhāraviññāṇāni pacchimanaye adhippetānīti vuttaṃ ‘‘ kiriyāni pana … pe … gacchantī ’’ ti .
Tesaṃ paccayānaṃ vasena anekappakāratoti adhippāyoti yojanā .
Navādibhedānan ti
V0.145 navaaṭṭhasattachāti evaṃpabhedānaṃ .Catunnaṃ catukkānan ti purimanaye pacchimanaye ca āgatānaṃ yathālābhaṃ catunnaṃ catunnaṃ catukkānaṃ .
‘‘ Kusalākusalānaṃ
M0.149 pana vipāke cā ’’ ti ca -saddena kusalākusale cāti samuccetabboti āha ‘‘ kusala … pe … vattabban ’’ ti .Mūlapadekapaccayatāvasenāti mūlapadassa ekapaccayabhāvavasena upanissayapaccayatāvasena .
Ekasseva nayassāti kusalākusalesu avijjāmūlakassa , vipākesu kusalākusalamūlakassāti evaṃ ekasseva nayassa vasena .
Dhammapaccayabhedeti dhammassa paccayabhūtassa , paccayuppannassa vā paccayabhāvena bhedeti imamatthaṃ dassento ‘‘ avijjādīnan ’’ tiādiṃ vatvā puna tameva ‘‘ taṃtaṃcittuppādā ’’ tiādinā pakārantarena vibhāveti .
Kusalamūlakavipākaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .
Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭiccasamuppādavibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā .