Uddesavāravaṇṇanā
355. Samānasaddavacanīyānaṃ
M0.150 atthānaṃ uddharaṇaṃ atthuddhāro .So yasmā saddatthavicāro na hoti , tasmā vuttaṃ ‘‘ na idha … pe … atthadassanan ’’ ti .
Pa-saddo padhānatthadīpako ‘‘ paṇītā dhammā ’’ tiādīsu ( dha . sa . tikamātikā 14) viya .
Anavassutatā anupakiliṭṭhatā .
Tenāha ‘‘ tadubhayavītivattatā ’’ ti .
Bhusatthaṃ pakkhandanan ti bhusatthavisiṭṭhaṃ pakkhandanaṃ anupavisanaṃ .
Assādassāti taṇhāya .
‘‘ Niccaṃ attā ’’ ti abhinivesavatthutāya diṭṭhiyā visesakāraṇānaṃ cittadhammānaṃ taṇhāyapi vatthubhāvato visesaggahaṇaṃ , tathā kāyavedanānaṃ diṭṭhiyāpi vatthubhāvasambhavato ‘‘ visesenā ’’ ti vuttaṃ .
Sarāgavītarāgādivibhāgadvayavaseneva cittānupassanāya vuttattā taṃ ‘‘ nātipabhedagatan ’’ ti vuttaṃ .
Dhammāti idha saññāsaṅkhārakkhandhā adhippetā , saṅkhārakkhandho ca phassādivasena anekabhedoti dhammānupassanā ‘‘ atipabhedagatā ’’ ti vuttā .
Sarāgādivibhāgavasena soḷasabhedattā vā cittānupassanā nātipabhedagatā vuttā , sutte āgatanayena nīvaraṇādivasena anekabhedattā dhammānupassanā atipabhedagatā vuttā .
‘‘ Visuddhimaggoti
V0.147 vuttānī ’’ ti ānetvā yojetabbaṃ .Tā anupassanā etesanti tadanupassanā , cittadhammānupassino puggalā , tesaṃ .
Tattha ‘‘ asubhabhāvadassanenā ’’ ti yathāṭhitavasenāpi yojanā labbhateva .
Bhavoghassa vedanā vatthu bhavassādabhāvato .
Niccaggahaṇavasenāti attābhinivesavisiṭṭhassa niccaggahaṇassa vasena .
Tathā hi vuttaṃ ‘‘ sassatassa attano ’’ ti .
Oghesu vuttanayā eva yogāsavesupi yojanā atthato abhinnattāti te na gahitā .
Niccaggahaṇavasenāti
M0.151 attābhinivesavisiṭṭhassa niccaggahaṇassa vasena .Paṭhamoghatatiyacatutthaganthayojanāyaṃ vuttanayeneva kāyacittadhammānaṃ itarupādānavatthutā gahetabbāti vedanāya diṭṭhupādānavatthutā dassitā .
Tathā kāyavedanānaṃ chandadosāgativatthutā kāmoghabyāpādakāyaganthavatthutāvacanena vuttāti .
Tenāha ‘‘ avuttānaṃ vuttanayena vatthubhāvo yojetabbo ’’ ti .
Dhāraṇatā asammussanatā , anussaraṇameva vā .
Ekatteti ekasabhāve nissaraṇādivasena .
Samāgamo sacchikiriyā .
Satipaṭṭhānasabhāvo sammāsatitā niyyānasatitā samānabhāgatā ekajātitā sabhāgatā .
Purimasmin ti ‘‘ ekatte nibbāne samāgamo ekattasamosaraṇan ’’ ti etasmiṃ atthe .
Visun ti nānāatthadvayabhāvena .
Tadeva gamanaṃ samosaraṇanti satisaddatthantarābhāvā … pe … ekabhāvassāti yojetabbaṃ .
Satisaddatthavasena avuccamāneti ‘‘ eko satipaṭṭhānasabhāvo ekattan ’’ tiādinā avuccamāne ,‘‘ ekatte nibbāne samāgamo ekattasamosaraṇan ’’ ti evaṃ vuccamāneti attho .
Dhāraṇatāva satīti ‘‘ saraṇatā ’’ ti ( dha . sa .14) vuttadhāraṇatā eva satīti katvā .
Satisaddatthantarābhāvāti satisaṅkhātassa saraṇekattasamosaraṇasaddatthato aññassa atthassa abhāvā .
Puriman ti saraṇapadaṃ .
Nibbānasamosaraṇepīti yathāvutte dutiye atthe saraṇekattasamosaraṇapadāni sahitāneva satipaṭṭhānekabhāvassa ñāpakāni , evaṃ nibbānasamosaraṇepi ‘‘ ekatte nibbāne samāgamo ekattasamosaraṇan ’’ ti etasmimpi atthe sati … pe … kāraṇāni .
Ānāpānapabbādīnan ti ānāpānapabbairiyāpathacatusampajañña koṭṭhāsa dhātumanasikāranavasivathikapabbānīti etesaṃ .
Imesu pana yasmā kesuci devānaṃ kammaṭṭhānaṃ na ijjhati , tasmā tāni anāmasitvā yadipi koṭṭhāsadhātumanasikāravasenevettha desanā pavattā , desanantare
V0.148 pana āgataṃ anavasesaṃ kāyānupassanāvibhāgaṃ dassetuṃ ‘‘ cuddasavidhena kāyānupassanaṃ bhāvetvā ’’ ti ( vibha . aṭṭha .355) vuttaṃ .Tenāha ‘‘ mahāsatipaṭṭhānasutte vuttānan ’’ ti .
‘‘ Tathā ’’ ti iminā ‘‘ mahāsatipaṭṭhānasutte ( dī . ni .2.382) vuttānan ’’ ti imameva upasaṃharati .
Pañcavidhenāti nīvaraṇaupādānakkhandhāyatanabojjhaṅgaariyasaccānaṃ vasena pañcadhā .
Bhāvanānubhāvo ariyamaggaggahaṇasamatthatā .
Taṃniyamatoti
M0.152 tassā kāyānupassanādipaṭipattiyā niyamato .Tassā bhikkhubhāve niyate sāpi bhikkhubhāve niyatāyeva nāma hoti .