2. Pañhapucchakavaṇṇanā
Idha imasmiṃ ‘‘ sattindriyā anārammaṇā ’’ ti evaṃ ekantānārammaṇatte vuccamāne na ābhaṭṭhaṃ jīvitindriyaṃ na bhāsitaṃ .
Ṭīkāyaṃ pana anābhaṭṭhan ti katasamāsaṃ katvā vuttaṃ .
Rūpadhammesu saṅgahitatan ti ‘‘ rūpan ’’ ti gaṇitataṃ .
Arūpakoṭṭhāsena arūpabhāvena siyāpakkhe saṅgahitaṃ .
Kasmā ?
Tassa
M0.87 parittārammaṇāditā atthīti .Yasmā pana rūpārūpamissakasseva vasena siyāpakkhasaṅgaho yutto , na ekadesassa , tasmā ekadesassa taṃ anicchanto āha ‘‘ adhippāyo ’’ ti .
Idāni tamatthaṃ pakāsetuṃ ‘‘ arūpakoṭṭhāsena panā ’’ tiādi vuttaṃ .
Navattabbatāti parittārammaṇādibhāvena navattabbatā .
Kathaṃ pana rūpakoṭṭhāsenassānārammaṇassa navattabbatāti codanaṃ sandhāyāha ‘‘ na hi anārammaṇan ’’ tiādi .
‘‘ Avijjamānārammaṇānārammaṇesū ’’ ti iminā ‘‘ anārammaṇā ’’ ti bāhiratthasamāso ayanti dasseti
V0.86 .Navattabbesūti sārammaṇabhāvena navattabbesu .
Anārammaṇattāti ārammaṇarahitattā .
‘‘ Navindriyā siyā parittārammaṇā , siyā mahaggatārammaṇā , siyā appamāṇārammaṇā , siyā na vattabbā ‘ parittārammaṇā ’ tipi ‘ mahaggatārammaṇā ’ tipi ‘ appamāṇārammaṇā ’ tipī ’’ tiādīsu ( vibha .223) viya na sārammaṇasseva navattabbataṃ dasseti .
Yathā ca na sārammaṇasseva navattabbatāpariyāyo , atha kho anārammaṇassāpīti sārammaṇe niyamābhāvo .
Evaṃ navattabbaṃ sārammaṇamevāti ayampi niyamo natthīti dassento ‘‘ navattabbassa vā sārammaṇatan ’’ ti āha .
Tassa na dassetīti sambandho .
‘‘ Na hī ’’ tiādinā tamevatthaṃ vivarati .
Tattha rūpanibbānānaṃ sukhādisampayuttabhāvena navattabbatā , na parittārammaṇādibhāvenāti codanaṃ manasi katvā āha ‘‘ athāpī ’’ tiādi .
Tattha athāpi vattatīti sambandho .
Siyā anārammaṇantipi vattabbaṃ siyāti anārammaṇaṃ dhammāyatanaṃ sārammaṇehi visuṃ katvā evaṃ vattabbaṃ siyā .
Navattabba -saddo yadi sārammaṇesveva vatteyya , na cevaṃ vuttaṃ , avacane ca aññaṃ kāraṇaṃ natthīti dassento āha ‘‘ na hi pañhapucchake sāvasesā desanā atthī ’’ ti .
Tasmā navattabba -saddo anārammaṇesupi vattatevāti adhippāyo .
Yāpi ‘‘ aṭṭhindriyā siyā ajjhattārammaṇā ’’ ti ajjhattārammaṇādibhāvena navattabbatā vuttā , sā jīvitindriyassa ākiñcaññāyatanakāle paṭhamāruppaviññāṇābhāvamattārammaṇataṃ sandhāya vuttā , na sārammaṇasseva navattabbatādassanatthaṃ , nāpi anārammaṇassa parittārammaṇādibhāvena navattabbatābhāvadassanatthanti dassento
M0.88 ‘‘ aṭṭhindriyā siyā ajjhattārammaṇāti ettha cā ’’ tiādimāha .Tattha siyā ajjhattārammaṇātīti iti -saddo ādiattho .
Tena avasiṭṭhapāḷisaṅgaṇhanena ‘‘ siyā na vattabbā ‘ ajjhattārammaṇā ’ tipi ‘ bahiddhārammaṇā ’ tipi ‘ ajjhattabahiddhārammaṇā ’ tipī ’’ ti imāya pāḷiyā vuttamatthaṃ jīvitindriyassa dassento ‘‘ jīvitindriyassa … pe … navattabbatā veditabbā ’’ ti āha , taṃ vuttatthameva .
Pañhapucchakavaṇṇanā niṭṭhitā .
Indriyavibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā .