Ka .nīvaraṇapabbavaṇṇanā
367. Ekasmiṃ
V0.156 yuge baddhagoṇānaṃ viya ekato pavatti yuganaddhatā .Gahaṇākārenāti asubhepi ārammaṇe ‘‘ subhan ’’ ti gahaṇākārena .
Nimittanti cāti subhanimittanti ca vuccatīti yojanā .
Ekaṃsena sattā attano attano hitasukhameva āsīsantīti katvā vuttaṃ ‘‘ ākaṅkhitassa hitasukhassā ’’ ti .
Anupāyo eva ca hitavisiṭṭhassa sukhassa ayonisomanasikāro , ākaṅkhitassa vā yathādhippetassa hitasukhassa anupāyabhūto .
Avijjandhā hi tādisepi pavattantīti .
Nipphādetabbeti
M0.159 ayonisomanasikārena nibbattetabbe kāmacchandeti attho .Tadanukūlattāti tesaṃ asubhe ‘‘ subhan ’’ ti ,‘‘ asubhan ’’ ti ca pavattānaṃ ayonisomanasikārayonisomanasikārānaṃ anukūlattā .
Rūpādīsu aniccādiabhinivesassa , aniccasaññādīnañca yathāvuttamanasikārūpanissayatā tadanukūlatā .
Āhāre paṭikkūlasaññaṃ so uppādetīti sambandho .
Tabbipariṇāmassāti bhojanapariṇāmassa nissandādikassa .
Tadādhārassāti udarassa , kāyasseva vā .
Soti bhojanemattaññū .
Suttantapariyāyena kāmarāgo ‘‘ kāmacchandanīvaraṇan ’’ ti vuccatīti āha ‘‘ abhidhammapariyāyenā ’’ ti .
Abhidhamme hi ‘‘ nīvaraṇaṃ dhammaṃ paṭicca nīvaraṇo dhammo uppajjati napurejātapaccayā ’’ ti ( paṭṭhā .3.8.8) etassa vibhaṅge ‘‘ arūpe kāmacchandanīvaraṇaṃ paṭicca thinamiddhanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇaṃ uppajjatī ’’ tiādivacanato bhavarāgopi kāmacchandanīvaraṇaṃ vuttanti viññāyati .
Tenāha ‘‘ sabbopi lobho kāmacchandanīvaraṇan ’’ ti .
Sīmābhede kateti attādimariyādāya bhinnāya , attādīsu sabbattha ekarūpāya mettābhāvanāyāti attho .
Vihārādiuddesarahitan ti vihārādipadesaparicchedarahitaṃ .
Uggahitāya mettāya .
Aṭṭhavīsatividhāti itthiādivasena sattavidhā paccekaṃ averādīhi yojanāvasena aṭṭhavīsatividhā .
Sattādiitthiādiaverādiyogenāti ettha sattādiaverādiyogena vīsati , itthiādiaverādiyogena
V0.157 aṭṭhavīsatīti aṭṭhacattārīsaṃ ekissā disāya .Tathā sesadisāsupīti sabbā saṅgahetvā āha ‘‘ asītādhikacatusatappabhedā ’’ ti .
Katākatānusocanañca na hotīti yojanā .
‘‘ Bahukaṃ sutaṃ hoti suttaṃ geyyan ’’ tiādivacanato ( a . ni .4.6) bahussutatā navaṅgassa sāsanassa vasena veditabbā , na vinayamattassevāti vuḍḍhataṃ pana anapekkhitvā icceva vuttaṃ , na bahussutatañcāti .
Tiṭṭhati anuppannā vicikicchā ettha etesu ‘‘ ahosiṃ nu kho ahamatītamaddhānan ’’ tiādikāya ( ma . ni .1.18; sa . ni .2.20) pavattiyā anekabhedesu purimuppannesu vicikicchādhammesūti te ṭhānīyā vuttā .
Aṭṭhavatthukāpīti
M0.160 na kevalaṃ soḷasavatthukā , nāpi ratanattayavatthukā ca , atha kho aṭṭhavatthukāpi .Ratanattaye saṃsayāpannassa sikkhādīsu kaṅkhāsambhavato , tattha nibbematikassa tadabhāvato ca sesavicikicchānaṃ ratanattayavicikicchāmūlikatā daṭṭhabbā .
Anupavisanaṃ ‘‘ evametan ’’ ti saddahanavasena ārammaṇassa pakkhandanaṃ .
Nīvaraṇapabbavaṇṇanā niṭṭhitā .