Dutiyanayavaṇṇanā
468-9.
Sabbe sattāti kāmabhavādīsu , saññībhavādīsu , ekavokārabhavādīsu ca sabbabhavesu sabbe sattā .
Āhārato ṭhiti etesanti āhāraṭṭhitikā , paccayaṭṭhitikā .
Yena paccayena te tiṭṭhanti , so ekova dhammo ñātapariññāsaṅkhātāya ‘‘ āhāraṭṭhitikā ’’ ti abhiññāya
V0.169 abhiññeyyo .Dve dhātuyoti saṅkhatāsaṅkhatadhātuyo .
Tisso dhātuyoti kāmadhāturūpadhātuarūpadhātuyo .
Pañca vimuttāyatanānīti ‘‘ idha , bhikkhave , bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniyo ’’ tiādinā ( dī . ni .3.322,355; a . ni .5.26) āgatāni vimuccanakāraṇāni .
Anuttariyānīti dassanānuttariyādīni cha anuttariyāni .
Niddasavatthūnīti yehi
M0.172 kāraṇehi niddaso hoti , tāni niddasavatthūni nāma .Desanāmattañcetaṃ .
Khīṇāsavo hi dasavasso hutvā parinibbuto puna dasavasso na hoti .
Na kevalañca dasavasso , navavassopi … pe … ekamuhuttikopi na hotiyeva puna paṭisandhiyā abhāvā , aṭṭhuppattivasena panevaṃ vuttaṃ .
Tāni pana ‘‘ idha , bhikkhu , sikkhāsamādāne tibbacchando hotī ’’ tiādinā ( dī . ni .3.331) sutte āgatāniyeva .
‘‘ Sammādiṭṭhissa purisapuggalassa micchādiṭṭhi nijjiṇṇā hotī ’’ tiādīni ( dī . ni .3.360; a . ni .10.106) dasa nijjaravatthūni .
Khandhādayoti khandhāyatanadhātādayo .
Vinandhanan ti ‘‘ bhavādivinandhanaṭṭhena vānaṃ vuccati taṇhā ’’ ti dasseti .
Gamanan ti assādanavasena ārammaṇe pavattimāha .
Tena vuttaṃ ‘‘ piyarūpasātarūpesū ’’ ti .
Vipassanāsahagatanti veditabbaṃ viññattisamuṭṭhāpakattā .
‘‘ Maggaṃ appattaṃ kāyikaṃ vīriyan ’’ ti visesetvā vuttattā pana lokuttaravīriyampi pariyāyena kāyikaṃ nāma atthīti dīpitaṃ hoti .
Rūpāvacare pītisambojjhaṅgoti na vuccatīti āha ‘‘ rūpāvacare … pe … paṭikkhittā ’’ ti .
Yathā vipassanāsahagatā pīti pariyāyena ‘‘ pītisambojjhaṅgo ’’ ti vuccati , evaṃ rūpāvacare pīti nibbedhabhāgiyā vattabbā siyā .
Evaṃ labbhamānāpi alabbhamānaṃ upādāya na vuttā .
‘‘ Avitakkaavicārā ’’ ti visesanaṃ santapaṇītāya pītiyā dassanatthaṃ .
Bojjhaṅgabhūtāti pariyāyabojjhaṅgabhūtā .
Avitakkaavicāro pīti … pe … na vutto savitakkasavicārattā tassa .
Na hi kāmāvacarā avitakkaavicārā pīti atthi .
Idha vutto pariyāyenāti attho .
Maggapaṭivedhānulomanato vipassanāya viya pādakajjhānesupi satiādayo ‘‘ bojjhaṅgā ’’ tveva vuccantīti āha ‘‘ nibbedhabhāgiyattā na paṭikkhipitabbo ’’ ti .
Evaṃ kasiṇajjhānādīsu bojjhaṅge uddharantānaṃ adhippāyaṃ vatvā anuddharantānaṃ
V0.170 adhippāyaṃ vattuṃ ‘‘ anuddharantā panā ’’ tiādimāha .Te hi āsannekantakiccanibbattīhi vipassanākkhaṇe bojjhaṅge uddharanti , na jhānakkhaṇe tadabhāvato .
Tenāha ‘‘ vipassanākiccassa viya … pe … na uddharantī ’’ ti .
Kasiṇanissando arūpānīti āha ‘‘ tadāyattānī ’’ ti .
Dutiyanayavaṇṇanā niṭṭhitā .