Issues
Vibhaṅga-anuṭīkā
Vibhaṅga-anuṭīkā

2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā

206-214.
‘‘ PariññeyyabhāvarahiteV0.78 ekantapahātabbe ’’ ti kasmā vuttaṃ , nanu taṇhāyapi cakkhādīnaṃ viya taṇhāvatthutāvacanena pariññeyyatā vuttā .
Yathāha ‘‘ rūpataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati , ettha nivisamānā nivisatī ’’ tiādi ( dī . ni .2.400; ma . ni .1.133; vibha .203).
Tappaṭibaddhasaṃkilesappahānavasena samatikkamitabbatā hi pariññeyyatā .
Ekantapahātabbatā ca na taṇhāya eva , atha kho avasesānaṃ saṃkilesadhammānampi .
Tathā hi tesaṃ sabbaso accantappahāyikā dassanabhāvanāti ?
Saccametaṃ , tathāpi yathā ‘‘ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyyan ’’ ti ( saṃ . ni .5.1099) taṇhāvajje upādānakkhandhapañcake pariññeyyabhāvo niruḷho , na tathā taṇhāya , taṇhāya pana ‘‘ yāyaṃ taṇhā ponobhavikā ’’ tiādinā ( vibha .203; dī . ni .2.400; ma . ni .1.91,460; saṃ . ni .5.1081; mahāva .14; paṭi . ma .1.34) samudayabhāvoM0.80 viya sātisayaṃ pahātabbabhāvo niruḷhoti dassetuṃ ‘‘ pariññeyyabhāvarahite ekantappahātabbe ’’ ti vuttaṃ .
Yassa asaṅgahito padeso atthi , so sappadeso , ekadesoti attho .
Tatthāti ariyasaccasadde .
Samudayoti samudayattho .
‘‘ Nippadesato samudayaṃ dassetun ’’ ti samudayassevettha gahaṇe kāraṇaṃ dassetuṃ ‘‘ dukkhanirodhā panā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha dukkhanirodhāti dukkhaṃ , nirodho ca .
Ariyasaccadesanāyan ti ariyasaccadesanāyampi saccadesanāyaṃ viya .
Dhammatoti desetabbadhammato nippadesā eva .
‘‘ Avasesā ca kilesā ’’ tiādinā desanābhedo eva hi tattha viseso .
Tenāha ‘‘ na hi tato añño ’’ tiādi .
Apubbo natthīti dhammato apubbo natthīti attho .
Tassāti samudayassa .
Sabbattha tīsupi vāresūti aṭṭhaṅgikapañcaṅgikasabbasaṅgāhikabhedesu mahāvāresu , tadantogadhesu ca pañcasu koṭṭhāsesu .
Apubbassāti ‘‘ avasesā ca kilesā ’’ tiādinā taṇhāya apubbassa .
Avasiṭṭhakilesādīnañhi samudayatāvacanaṃ idha apubbadassanaṃ .
Tassa yadipi dutiyatatiyavāresu viseso natthi , pañcasu pana koṭṭhāsesu uparūpari apubbaṃ dassitanti katvā evaṃ vuttaṃ .
Tañhi samudayavisesadassanaṃ , itaraṃ pana maggavisesadassanaṃ .
Tassa ca dhammato apubbābhāvo dassitoyeva .
Yadi evaṃ dutiyādikoṭṭhāsesu , paṭhamakoṭṭhāsepi vā kasmā taṇhā gahitāti āha ‘‘ apubbasamudayadassanatthāyapi hī ’’ tiādi .
Kevalāyāti tadaññakilesādinirapekkhāya .
Desanāvasena na vuttoti na dhammavasenāti adhippāyo .
Tasmā dukkhādīni tattha ariyasaccadesanāyaṃV0.79 sappadesāni dassitāni honti pariyāyenāti daṭṭhabbaṃ .
Abhidhammadesanā pana nippariyāyakathāti katvā aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ nippadesato samudayaṃ dassetuṃ ’’ icceva vuttaṃ .
Paccayasaṅkhātan ti paccayābhimataṃ paccayabhūtaṃ , paccayakoṭṭhāsaṃ vā .
Tesan ti kusaladhammānaṃ .
Paccayānaṃ pahānavasenāti hetunirodhena phalanirodhaṃ dasseti , tappaṭibaddhakilesappahānena vā kusalānaṃ pahānaṃ vuttaṃ .
Yathā ‘‘ dhammāpi vo , bhikkhave , pahātabbā ’’ ti ( ma . ni .1.240).
Iti pariyāyato kusalānaṃ pahānaṃ vuttaṃ , na nippariyāyato tadabhāvatoti āha ‘‘ na hi kusalā pahātabbā ’’ ti .
Yathā ca kusaladhammesu , abyākatadhammesupiM0.81 eseva nayo .
Nirodhan ti asaṅkhatadhātuṃ .
Appavattibhāvoti yo nirodhassa nibbānassa taṇhādiappavattihetubhāvo , taṃ pahānanti vuttanti attho .
Kāyakammādisuddhiyāti pubbabhāgakāyakammavacīkammaājīvasuddhiyā dūratarūpanissayataṃ ariyamaggassa dassetīti sambandho .
Pañcaṅgikaṃ … pe … pavattataṃ dīpeti , na pana ariyamaggassa pañcaṅgikattāti adhippāyo .
Ñāpakanidassanan ti ñāpakabhāvanidassanaṃ , etena ‘‘ vacanato ’’ ti idaṃ hetuatthe nissakkavacananti dasseti .
Vacanatoti vā īdisassa vacanassa sabbhāvato .
Paṭipadāya ekadesopi paṭipadā evāti attho .
Niddiṭṭho dhammasaṅgāhakehi saṅgāyanavasena .
Jhānehi desanāpaveso ‘‘ lokuttaraṃ jhānaṃ bhāvetī ’’ ti ( dha . sa .277) jhānasīsena desanāva .
Tathā bhāvanāpaveso .
Pāḷigamanan ti pāḷipavatti pāṭhadesanā .
Yathāvijjamānadhammavasenāti tasmiṃ cittuppāde labbhamānavitakkādidhammavasena .
Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā niṭṭhitā .